Η χειρονομία των Ελλήνων οδηγών που πλέον κοστίζει ακριβά
29 Αυγούστου 2026, 9:16 | -
Με βάση τον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας που ισχύει σήμερα στην Ελλάδα, η συγκεκριμένη συμπεριφορά ενός οδηγού μπορεί να επιφέρει πρόστιμο 150 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 40 ημέρες. Και οι περισσότεροι δεν το γνωρίζουν.
Η κυκλοφοριακή συμφόρηση, η ζέστη, η πίεση του χρόνου και οι καθημερινές εντάσεις στους ελληνικούς δρόμους δημιουργούν συχνά ένα εκρηκτικό σκηνικό. Κόρνες, φωνές, απειλές, βρισιές και χειρονομίες θεωρούνται από πολλούς συνηθισμένες αντιδράσεις. Από νομικής πλευράς, όμως, η κατάσταση είναι πολύ πιο σοβαρή.
Τι προβλέπει ο ΚΟΚ για την επιθετική συμπεριφορά
Ο ισχύων ΚΟΚ, ο οποίος κυρώθηκε με τον Ν. 5209/2025, ορίζει ρητά στο άρθρο 16 ότι οι οδηγοί οχημάτων οφείλουν να συμπεριφέρονται με ευγένεια στους πεζούς και στους υπόλοιπους οδηγούς. Αντίστοιχη υποχρέωση έχουν οι οδηγοί ταξί, λεωφορείων, μέσων μαζικής μεταφοράς και τουριστικών οχημάτων απέναντι στους επιβάτες τους.
Η διάταξη τέθηκε σε ισχύ τρεις μήνες μετά τη δημοσίευση του νόμου, δηλαδή από τον Σεπτέμβριο του 2025, και εξακολουθεί να εφαρμόζεται κανονικά. Η παράβαση της συγκεκριμένης υποχρέωσης κατατάσσεται στην κατηγορία Ε2-Α και ταυτόχρονα στην κατηγορία Σ. Αυτό προβλέπει διοικητικό πρόστιμο 150 ευρώ, καθώς και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 40 ημέρες.
Για τη συγκεκριμένη παράβαση δεν προβλέπεται αφαίρεση πινακίδων ή άδειας κυκλοφορίας. Η διάταξη, επίσης, δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένο κατάλογο απαγορευμένων λέξεων ή χειρονομιών. Επομένως, μια μούντζα ή μια λεκτική αντιπαράθεση δεν οδηγεί αυτομάτως σε κλήση σε κάθε περίπτωση. Το αρμόδιο όργανο αξιολογεί τα πραγματικά περιστατικά και τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώθηκε η συμπεριφορά.
Μια σαφώς επιθετική ή προσβλητική χειρονομία, ωστόσο, μπορεί να θεωρηθεί παραβίαση της υποχρέωσης για ευγενική συμπεριφορά. Το πρόστιμο μπορεί να επιβληθεί ακόμη και αν δεν έχει σημειωθεί τροχαίο ατύχημα, καθώς δεν απαιτείται να έχει προηγηθεί σύγκρουση ή τραυματισμός. Αρκεί να διαπιστωθεί η συγκεκριμένη αντικοινωνική συμπεριφορά στον δρόμο.
Από την κλήση του ΚΟΚ στο ποινικό δικαστήριο
Το διοικητικό πρόστιμο αποτελεί μόνο τη μία πλευρά της υπόθεσης. Αν η χειρονομία ή οι λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν προσβάλλουν την τιμή κάποιου με τον απαιτούμενο σχετικό σκοπό, μπορεί να εφαρμοστεί και το άρθρο 361 του Ποινικού Κώδικα για την εξύβριση.
Με τη σημερινή μορφή του άρθρου, η απλή εξύβριση τιμωρείται με φυλάκιση έως έξι μήνες ή χρηματική ποινή. Αν η πράξη τελεστεί δημόσια, με οποιονδήποτε τρόπο, η προβλεπόμενη ποινή μπορεί να φτάσει έως τη φυλάκιση ενός έτους ή χρηματική ποινή.
Η δημόσια μορφή της πράξης, πάντως, δεν προκύπτει αυτόματα μόνο και μόνο επειδή το περιστατικό συνέβη σε δρόμο. Εξετάζονται ο τρόπος και ο τόπος της πράξης, η παρουσία τρίτων προσώπων και, συνολικά, οι συνθήκες υπό τις οποίες εκδηλώθηκε η προσβολή.
Σε αντίθεση με όσα αναφέρονται συχνά, ο Ποινικός Κώδικας δεν προβλέπει για την εξύβριση ένα σταθερό ανώτατο πρόστιμο 1.500 ευρώ. Όταν το δικαστήριο επιλέγει χρηματική ποινή, αυτή καθορίζεται βάσει των γενικών κανόνων του Ποινικού Κώδικα. Για τα πλημμελήματα, τα γενικά όρια, εφόσον δεν υπάρχει ειδικότερη πρόβλεψη, κυμαίνονται από 300 έως 40.000 ευρώ. Το τελικό ποσό εξαρτάται από την απόφαση του δικαστηρίου και τις περιστάσεις της υπόθεσης.
Για την κίνηση ποινικής διαδικασίας σχετικά με εξύβριση απαιτείται έγκληση από τον παθόντα. Η σχετική προθεσμία είναι τρεις μήνες από την ημέρα κατά την οποία ο παθών πληροφορήθηκε την πράξη και την ταυτότητα του δράστη. Επομένως, δεν ασκείται αυτόματα ποινική δίωξη για κάθε λογομαχία μεταξύ οδηγών.
Αν οι βρισιές συνοδεύονται από συγκεκριμένη απειλή βίας ή άλλης παράνομης πράξης, η οποία προκαλεί τρόμο ή ανησυχία, μπορεί να στοιχειοθετηθεί και το αδίκημα της απειλής. Για τη βασική μορφή του προβλέπεται φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή, ενώ και σε αυτή την περίπτωση απαιτείται έγκληση.
Παράλληλα, ο παθών μπορεί να προσφύγει στα αστικά δικαστήρια και να ζητήσει την άρση της προσβολής, τη μη επανάληψη της συμπεριφοράς, καθώς και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Δεν υπάρχει προκαθορισμένος «τιμοκατάλογος» αποζημιώσεων. Το ποσό καθορίζεται από το δικαστήριο, με βάση τη βαρύτητα της προσβολής, τις συνθήκες, την έκταση της βλάβης και τα υπόλοιπα πραγματικά στοιχεία.
Η επιθετικότητα στους δρόμους παραμένει διαδεδομένη
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Ο νεότερος ευρωπαϊκός δείκτης υπεύθυνης οδήγησης της Fondation VINCI Autoroutes, ο οποίος δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2026 και βασίστηκε σε έρευνα της Ipsos bva σε 12.100 άτομα από 11 ευρωπαϊκές χώρες, δείχνει ότι το 49% των Ευρωπαίων οδηγών παραδέχεται πως έχει βρίσει άλλον οδηγό.
Το 45% δηλώνει ότι χρησιμοποιεί υπερβολικά την κόρνα, το 28% ότι ακολουθεί σκόπιμα από πολύ μικρή απόσταση ένα όχημα που το ενοχλεί και το 17% ότι έχει βγει από το αυτοκίνητο για να αντιπαρατεθεί με άλλον οδηγό.
Το πιο επικίνδυνο στοιχείο μιας τέτοιας αντιπαράθεσης δεν είναι μόνο το πρόστιμο. Ο εκνευρισμένος οδηγός μπορεί να αποσπάσει την προσοχή του από τον δρόμο, να μειώσει απότομα ταχύτητα, να πραγματοποιήσει επικίνδυνους ελιγμούς ή να ακολουθήσει το άλλο όχημα σε πολύ μικρή απόσταση. Έτσι, μια λεκτική σύγκρουση μπορεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα να εξελιχθεί σε σοβαρό τροχαίο περιστατικό.
Η ασφαλέστερη επιλογή είναι να μην απαντά κανείς στην πρόκληση, να διατηρεί απόσταση και να αποφεύγει να σταματήσει για να «ζητήσει τον λόγο». Σε περίπτωση επίμονης καταδίωξης ή απειλής, ο οδηγός πρέπει να κατευθυνθεί σε φωτισμένο και πολυσύχναστο σημείο ή κοντά σε αστυνομική υπηρεσία και να ειδοποιήσει το 100 ή το 112.
Η ψυχραιμία στον δρόμο, επομένως, δεν αποτελεί μόνο ζήτημα καλής συμπεριφοράς. Είναι υποχρέωση που προβλέπεται πλέον ρητά από τον ΚΟΚ και, ανάλογα με τη σοβαρότητα του περιστατικού, μια μούντζα ή μια βρισιά μπορεί να οδηγήσει σε πρόστιμο, αφαίρεση διπλώματος, έγκληση και δικαστική διαμάχη.
