Μια νέα, αποκαλυπτική έρευνα δείχνει ότι η χρήση κινητού τηλεφώνου λίγο πριν από μια σύγκρουση είναι τουλάχιστον επτά φορές συχνότερη από όσο καταγράφεται στις εκθέσεις της Τροχαίας. Την ίδια ώρα, τα τροχαία αυξάνονται στην Ελλάδα, ενώ ο νέος ΚΟΚ προβλέπει πρόστιμα έως 4.000 ευρώ και αφαίρεση διπλώματος για διάστημα έως και οκτώ χρόνια.
Το κινητό μπορεί να βρίσκεται στο χέρι του οδηγού λίγα δευτερόλεπτα πριν από ένα τροχαίο και να έχει απομακρυνθεί μέχρι να φτάσει η Αστυνομία. Ο οδηγός συνήθως δεν παραδέχεται ότι έστελνε μήνυμα, παρακολουθούσε βίντεο ή χρησιμοποιούσε κάποια εφαρμογή, ενώ ένας αυτόπτης μάρτυρας δύσκολα γνωρίζει τι ακριβώς συνέβαινε μέσα στο αυτοκίνητο.
Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η πραγματική εμπλοκή των κινητών τηλεφώνων στα τροχαία παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατη. Νέα έρευνα του αμερικανικού Insurance Institute for Highway Safety, γνωστού ως IIHS, δείχνει ότι η χρήση κινητού στα δευτερόλεπτα πριν από μια σύγκρουση καταγράφεται από τα ψηφιακά δεδομένα τουλάχιστον επτά φορές συχνότερα από ό,τι αναφέρεται στις αστυνομικές εκθέσεις.
Το εύρημα έχει ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα, όπου σήμερα, 31 Αυγούστου 2026, τα νέα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν αύξηση των τροχαίων ατυχημάτων. Τον Ιούνιο καταγράφηκαν 1.062 τροχαία με νεκρούς ή τραυματίες, αριθμός αυξημένος κατά 8,6% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025. Στα περιστατικά αυτά έχασαν τη ζωή τους 44 άνθρωποι, 40 τραυματίστηκαν σοβαρά και 1.195 ελαφρύτερα.
Παρότι ο αριθμός των νεκρών και των βαριά τραυματιών μειώθηκε σε ετήσια βάση, η αύξηση του συνολικού αριθμού των ατυχημάτων υπενθυμίζει ότι η κατάσταση στους ελληνικούς δρόμους εξακολουθεί να απαιτεί διαρκή επαγρύπνηση.
Τι αποκάλυψαν 17.000 πραγματικά τροχαία
Οι ερευνητές του IIHS δεν περιορίστηκαν σε ερωτηματολόγια ή στις δηλώσεις των οδηγών. Συνέκριναν ανώνυμα δεδομένα τηλεματικής από εφαρμογές ασφαλούς οδήγησης με τις επίσημες αστυνομικές εκθέσεις για σχεδόν 17.000 τροχαία που σημειώθηκαν σε τέσσερις Πολιτείες των ΗΠΑ από το 2021 έως το 2024.
Οι εφαρμογές μπορούσαν να καταγράψουν αν το κινητό χρησιμοποιούνταν για κλήση, αν ο οδηγός άγγιζε ή μετακινούσε τη συσκευή και αν η οθόνη παρέμενε ξεκλείδωτη λίγο πριν από τη σύγκρουση.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Η τηλεματική κατέγραψε χρήση κινητού μέσα στα 30 δευτερόλεπτα πριν από το 7% των τροχαίων με ένα όχημα και το 8% των συγκρούσεων δύο οχημάτων. Αντίθετα, στις αστυνομικές εκθέσεις το κινητό αναφερόταν σε λιγότερο από το 1% των ίδιων περιστατικών.
Ακόμη και όταν το χρονικό περιθώριο περιορίστηκε στα τελευταία δέκα δευτερόλεπτα πριν από τη σύγκρουση, τα δεδομένα έδειξαν χρήση κινητού στο 4% των μονομερών τροχαίων και στο 5% των τροχαίων με δύο οχήματα. Οι ερευνητές εντόπισαν εκατοντάδες περιπτώσεις στις οποίες οι οδηγοί πατούσαν, έσερναν ή χειρίζονταν την οθόνη λίγο πριν από τη σύγκρουση. Οι αντίστοιχες συμπεριφορές είχαν καταγραφεί ελάχιστες φορές από τους αστυνομικούς.
Μάλιστα, σε σχεδόν 17.000 περιστατικά, η αστυνομική έκθεση και τα ψηφιακά δεδομένα συμφωνούσαν για το είδος της χρήσης του κινητού σε μόλις τρεις περιπτώσεις.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι και η λεγόμενη παθητική χρήση. Μια ξεκλείδωτη οθόνη μπορεί να σημαίνει ότι λειτουργούσε η πλοήγηση, μπορεί όμως να δείχνει και ότι ο οδηγός παρακολουθούσε βίντεο ή περιεχόμενο από κοινωνικά δίκτυα. Σε ξεχωριστή έρευνα του IIHS, σχεδόν ένας στους τέσσερις οδηγούς παραδέχθηκε ότι είχε παρακολουθήσει βίντεο στο κινητό του ενώ οδηγούσε τουλάχιστον μία φορά μέσα στον προηγούμενο μήνα.
Ακόμη και μια φαινομενικά σύντομη ματιά μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Σύμφωνα με τους ερευνητές, όταν ο οδηγός απομακρύνει το βλέμμα του από τον δρόμο για μόλις δύο δευτερόλεπτα, ο κίνδυνος σύγκρουσης ή παρ’ ολίγον ατυχήματος διπλασιάζεται.
Η έρευνα δεν υποστηρίζει ότι το κινητό προκάλεσε αυτομάτως όλα τα συγκεκριμένα τροχαία. Δεν ήταν δυνατό να διαπιστωθεί ποιος οδηγός είχε την ευθύνη ή αν η απόσπαση της προσοχής αποτέλεσε την άμεση αιτία κάθε σύγκρουσης. Επιπλέον, μια ξεκλείδωτη οθόνη μπορεί να συνδέεται με νόμιμη χρήση πλοήγησης.
Ωστόσο, το μέγεθος της διαφοράς δείχνει ότι οι επίσημες καταγραφές υποτιμούν σημαντικά τη χρήση κινητού πριν από ένα τροχαίο. Πιθανότατα ούτε η τηλεματική αποτυπώνει ολόκληρη την εικόνα, καθώς δεν μπορούσε να καταγράψει τη χρήση εφαρμογών μέσω Apple CarPlay ή Android Auto.
Η ελληνική πραγματικότητα και οι βαριές ποινές
Η εικόνα στους ελληνικούς δρόμους επιβεβαιώνει ότι η χρήση κινητού δεν αποτελεί σπάνια ή περιθωριακή παράβαση. Μόνο τον Ιούλιο του 2026, η Διεύθυνση Τροχαίας Αττικής βεβαίωσε 607 παραβάσεις για χρήση κινητού κατά την οδήγηση. Τον ίδιο μήνα, στην Αττική καταγράφηκαν 462 τροχαία με 548 παθόντες.
Τα στοιχεία αυτά δεν σημαίνουν ότι τα συγκεκριμένα ατυχήματα προκλήθηκαν από κινητό. Αποτυπώνουν, όμως, πόσο συχνά οι αστυνομικοί συναντούν αυτή την επικίνδυνη συμπεριφορά στην καθημερινή κυκλοφορία.
Στην πράξη, είναι πολύ δύσκολο να αποδειχθεί μετά από μια σύγκρουση ότι ο οδηγός κοιτούσε την οθόνη, έγραφε μήνυμα ή παρακολουθούσε βίντεο. Ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας επιχειρεί να καλύψει αυτό το κενό, προβλέποντας ότι σε σοβαρό τροχαίο η έρευνα μπορεί, υπό τις νόμιμες εγγυήσεις, να περιλαμβάνει άρση του απορρήτου των επικοινωνιών, καθώς και εξέταση δεδομένων θέσης και κίνησης.
Για την πρώτη παράβαση χρήσης κινητού χωρίς πρόκληση τροχαίου προβλέπεται πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 30 ημέρες. Στην πρώτη υποτροπή, το πρόστιμο αυξάνεται στα 1.000 ευρώ και το δίπλωμα αφαιρείται για 180 ημέρες. Στη δεύτερη υποτροπή προβλέπονται πρόστιμο 2.000 ευρώ και αφαίρεση της άδειας για ένα έτος.
Εάν η χρήση κινητού προκαλέσει τροχαίο, οι συνέπειες είναι ακόμη βαρύτερες. Σε περίπτωση υποτροπής, το πρόστιμο μπορεί να φτάσει τα 2.000 ευρώ και η αφαίρεση του διπλώματος τα τέσσερα χρόνια. Σε επόμενη υποτροπή προβλέπονται πρόστιμο 4.000 ευρώ και οκτώ χρόνια χωρίς άδεια οδήγησης.
Όταν προκαλείται βαριά σωματική βλάβη ή θάνατος, ενεργοποιούνται και οι διατάξεις του Ποινικού Κώδικα περί επικίνδυνης οδήγησης, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε πολυετείς ποινές κάθειρξης.
Ο ΚΟΚ δεν απαγορεύει τη χρήση του κινητού ως συστήματος πλοήγησης, υπό την προϋπόθεση ότι η συσκευή είναι στερεωμένη σε ειδική βάση και δεν απαιτείται χειρισμός με τα χέρια. Επιτρέπονται επίσης η ανοικτή ακρόαση και η χρήση ασύρματου συστήματος επικοινωνίας.
Αντίθετα, δεν επιτρέπεται ο χειρισμός του κινητού ούτε όταν το αυτοκίνητο είναι προσωρινά σταματημένο σε κόκκινο φανάρι ή μέσα σε μποτιλιάρισμα. Απαγορεύεται επίσης η χρήση smartwatch για επικοινωνία ή ανταλλαγή μηνυμάτων κατά την οδήγηση. Για να χρησιμοποιήσει νόμιμα το τηλέφωνό του, ο οδηγός πρέπει να σταθμεύσει σε σημείο όπου επιτρέπεται η στάση.
Η νέα διεθνής έρευνα αναδεικνύει τελικά ένα σημαντικό κενό ανάμεσα σε όσα συμβαίνουν πραγματικά μέσα στο αυτοκίνητο και σε όσα καταγράφονται μετά τη σύγκρουση. Το κινητό μπορεί να μην εμφανίζεται στην αστυνομική έκθεση, αλλά να έχει αποσπάσει την προσοχή του οδηγού ακριβώς τη στιγμή που κάθε δευτερόλεπτο ήταν κρίσιμο.
