Ρεκόρ πυρκαγιών στους δρόμους: Γιατί παίρνουν φωτιά τα αυτοκίνητα της Ελλάδας Mobility
Οι πυρκαγιές οχημάτων καταγράφουν ρεκόρ, κυρίως κατά τους θερινούς μήνες. Ο γερασμένος ελληνικός στόλος, η ελλιπής ή λανθασμένη συντήρηση και οι ακραίες θερμοκρασίες συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα. Το ίδιο σκηνικό επαναλαμβάνεται πλέον ανησυχητικά συχνά: ένα αυτοκίνητο κινείται κανονικά σε εθνική οδό ή κεντρική λεωφόρο, εμφανίζεται καπνός από το εμπρός ή το κάτω μέρος του και μέσα σε λίγα λεπτά ολόκληρο το όχημα τυλίγεται στις φλόγες.
Εφόσον ο οδηγός και οι επιβάτες αντιληφθούν έγκαιρα τι συμβαίνει, συνήθως προλαβαίνουν να απομακρυνθούν. Πίσω τους, όμως, κλείνουν λωρίδες κυκλοφορίας, σχηματίζονται ουρές χιλιομέτρων και κινητοποιούνται η Πυροσβεστική, η Τροχαία, ασθενοφόρα και συνεργεία απομάκρυνσης. Σε αρκετές περιπτώσεις, η φωτιά μεταδίδεται στα ξερά χόρτα του πρανούς, μετατρέποντας μια μηχανική βλάβη σε πιθανή αγροτοδασική πυρκαγιά.
Δεν πρόκειται μόνο για την εικόνα που δημιουργούν τα βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η ανάλυση των στοιχείων της Πυροσβεστικής δείχνει ότι το 2025 καταγράφηκαν 1.616 αστικές πυρκαγιές στην κατηγορία «Αυτοκίνητα». Πρόκειται για την υψηλότερη επίδοση στη διαθέσιμη σειρά δεδομένων από το 2014 έως το 2025, έναντι 1.165 περιστατικών το 2024 και 1.110 το 2023.
Η αύξηση από το 2024 στο 2025 ανέρχεται σε 38,7%, ενώ σε σύγκριση με το 2014, όταν είχαν καταγραφεί 759 περιστατικά, ο αριθμός έχει υπερδιπλασιαστεί. Ιδιαίτερα επιβαρυμένη είναι η θερινή περίοδος. Από τον Ιούνιο έως και τον Αύγουστο του 2025 σημειώθηκαν 504 πυρκαγιές αυτοκινήτων, έναντι 352 το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024. Μόνο τον Ιούλιο καταγράφηκαν 183 περιστατικά. Αύξηση σημειώνεται και στο πρώτο 7μηνο του 2026, χωρίς ωστόσο να έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί αναλυτικά στοιχεία.
Το εκρηκτικό μείγμα του ελληνικού στόλου
Το αυτοκίνητο με κινητήρα εσωτερικής καύσης συγκεντρώνει σε έναν περιορισμένο μηχανολογικό χώρο όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για την εκδήλωση πυρκαγιάς: εύφλεκτα υγρά, οξυγόνο και πολλές πιθανές πηγές ανάφλεξης.
Η βενζίνη και το πετρέλαιο μετακινούνται υπό πίεση από το ρεζερβουάρ προς τον κινητήρα. Λιπαντικά, υγρά μετάδοσης και άλλα εύφλεκτα υλικά βρίσκονται σε απόσταση λίγων εκατοστών από την πολλαπλή εξαγωγής, τον υπερσυμπιεστή, τον καταλύτη και το φίλτρο μικροσωματιδίων, εξαρτήματα που λειτουργούν σε θερμοκρασίες εκατοντάδων βαθμών Κελσίου.
Με την πάροδο του χρόνου, τα λαστιχένια σωληνάκια σκληραίνουν, οι σύνδεσμοι εξασθενούν, οι τσιμούχες φθείρονται και εμφανίζονται μικρές ρωγμές. Μια διαρροή καυσίμου υπό πίεση δεν δημιουργεί κατ’ ανάγκη εμφανή λίμνη. Μπορεί να ψεκάζει το καύσιμο σε μορφή πολύ λεπτού νέφους πάνω σε μια καυτή μεταλλική επιφάνεια. Ακόμη και το diesel, που υπό κανονικές συνθήκες αναφλέγεται δυσκολότερα από τη βενζίνη, γίνεται ιδιαίτερα επικίνδυνο όταν διαρρέει ως νέφος κοντά στην εξάτμιση ή στο turbo.
Αντίστοιχος κίνδυνος υπάρχει όταν λάδι κινητήρα πέσει πάνω στην πολλαπλή εξαγωγής. Σε περίπτωση σοβαρής μηχανικής αστοχίας, ένα εσωτερικό εξάρτημα μπορεί να προκαλέσει ρήγμα στο μπλοκ του κινητήρα, απελευθερώνοντας καυτό λάδι στον χώρο του κινητήρα. Μια μικρή αρχική εστία αρκεί για να λιώσει πλαστικά καλύμματα και σωληνώσεις, απελευθερώνοντας επιπλέον καύσιμο και μετατρέποντας τη φωτιά σε ανεξέλεγκτη μέσα σε ελάχιστα λεπτά.
Η δεύτερη μεγάλη κατηγορία κινδύνου αφορά το ηλεκτρικό κύκλωμα των συμβατικών αυτοκινήτων. Ακόμη και ένα σύστημα 12 Volt μπορεί να αποδώσει ρεύμα εκατοντάδων Ampere. Φθαρμένη μόνωση, καλώδια που τρίβονται σε μεταλλικές επιφάνειες, χαλαρές συνδέσεις ή πρόχειρα τοποθετημένα αξεσουάρ χωρίς την κατάλληλη ασφάλεια είναι δυνατόν να προκαλέσουν βραχυκύκλωμα, ηλεκτρικό τόξο και πολύ υψηλή θερμοκρασία.
Συναγερμοί, ηχοσυστήματα, πρόσθετα φώτα και άλλες παρεμβάσεις που έχουν εγκατασταθεί χωρίς να τηρούνται οι προδιαγραφές του κατασκευαστή αποτελούν έναν παράγοντα που συχνά υποτιμάται. Ακολουθούν οι βλάβες στο κύκλωμα ψύξης. Ένα ταλαιπωρημένο ψυγείο, ένας ελαττωματικός θερμοστάτης, μια αντλία νερού που δεν λειτουργεί σωστά ή ένας ηλεκτρικός ανεμιστήρας που δεν ενεργοποιείται μπορούν να αυξήσουν απότομα τη θερμοκρασία του κινητήρα.
Η υπερθέρμανση δεν προκαλεί πάντοτε από μόνη της πυρκαγιά, μπορεί όμως να καταστρέψει μονώσεις, τσιμούχες, καλώδια και σωληνώσεις, ανοίγοντας τον δρόμο για την ανάφλεξη. Στα diesel, ένα προβληματικό φίλτρο μικροσωματιδίων ή μια παρατεταμένη διαδικασία αναγέννησης αυξάνει σημαντικά τη θερμοκρασία της εξάτμισης. Αν απουσιάζουν θερμοασπίδες, έχει συσσωρευτεί λάδι ή έχουν γίνει λανθασμένες μετατροπές, ο κίνδυνος μεγαλώνει.
Στα φορτηγά και τα λεωφορεία, πρόσθετες πιθανές εστίες αποτελούν οι μπλοκαρισμένες δαγκάνες φρένων, τα φθαρμένα ρουλεμάν και τα υπερθερμασμένα ελαστικά. Οι υψηλές θερμοκρασίες του καύσωνα λειτουργούν ως επιταχυντής και όχι, συνήθως, ως αρχική αιτία. Σε θερμοκρασία 40 βαθμών, το σύστημα ψύξης ξεκινά από δυσμενέστερη θερμοκρασιακή βάση, ο κλιματισμός επιβαρύνει περισσότερο τον κινητήρα και η αργή κίνηση περιορίζει τη ροή του αέρα.
Μετά τη στάση εμφανίζεται και το φαινόμενο του heat soak: ο κινητήρας σβήνει, ο αέρας και τα υγρά σταματούν να κυκλοφορούν κανονικά, όμως η θερμότητα από την εξάτμιση συνεχίζει να μεταδίδεται στα γειτονικά εξαρτήματα. Ένα σωστά συντηρημένο αυτοκίνητο είναι κατασκευασμένο ώστε να λειτουργεί σε αυτές τις συνθήκες. Ο καύσωνας δεν αποτελεί άλλοθι για μια πυρκαγιά· απλώς περιορίζει τα τελευταία περιθώρια ασφαλείας μιας βλάβης που ήδη υπάρχει.
Διεθνής έρευνα της βρετανικής DVSA για πυρκαγιές λεωφορείων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι φυσιολογικές θερμοκρασίες στον χώρο του κινητήρα δεν προκαλούν από μόνες τους φωτιά όταν το όχημα συντηρείται σωστά. Αντίθετα, εντοπίστηκαν λανθασμένες επισκευές, καλώδια που τρίβονταν, αστοχίες εξαρτημάτων, οδηγοί που αγνόησαν προειδοποιητικές ενδείξεις και περιπτώσεις στις οποίες, μετά από υπερθέρμανση, επισκευάστηκε μόνο η αρχική βλάβη χωρίς να ελεγχθούν οι ζημιές που είχε προκαλέσει στα υπόλοιπα συστήματα. Από τα 242 περιστατικά που εξετάστηκαν, τα 155 αφορούσαν οχήματα ηλικίας τουλάχιστον δέκα ετών.
Το αυτοκίνητο είναι κοινωνία
Η Ελλάδα διαθέτει πλέον τον γηραιότερο στόλο επιβατικών αυτοκινήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την έκθεση της ACEA για το 2026, η μέση ηλικία των Ι.Χ. στη χώρα μας έχει φτάσει τα 17,8 έτη, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 12,7 έτη. Στους ελληνικούς δρόμους κυκλοφορούν 5,74 εκατομμύρια επιβατικά αυτοκίνητα, πολλά από τα οποία έχουν ξεπεράσει το μεγαλύτερο μέρος της διάρκειας ζωής για την οποία είχαν αρχικά σχεδιαστεί.
Η παλαιότητα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ένα όχημα είναι επικίνδυνο. Ένα παλιό αυτοκίνητο που συντηρείται σχολαστικά μπορεί να παραμένει απολύτως ασφαλές. Όσο, όμως, συσσωρεύονται τα χρόνια, τα χιλιόμετρα, οι πρόχειρες επισκευές, τα φθηνά ανταλλακτικά και τα παραμελημένα service, αυξάνονται και τα πιθανά σημεία αστοχίας.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι αρκετά οχήματα δεν συντηρούνται, αλλά και ότι ορισμένα συντηρούνται λανθασμένα. Ένας σωλήνας καυσίμου που τοποθετήθηκε σε λάθος διαδρομή, μια θερμοασπίδα που δεν επανατοποθετήθηκε, μια αυτοσχέδια ηλεκτρική σύνδεση, ένας σύνδεσμος που στερεώθηκε πρόχειρα ή μια διαρροή που αντιμετωπίστηκε επιφανειακά μπορούν να εξελιχθούν σε πυρκαγιά πολλούς μήνες αργότερα.
Το ΚΤΕΟ δεν μπορεί να υποκαταστήσει την τακτική συντήρηση. Αποτελεί περιοδικό έλεγχο της κατάστασης του οχήματος σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Δεν ανοίγει τον κινητήρα, δεν μπορεί να προβλέψει κάθε μελλοντική αστοχία και δεν απαλλάσσει τον ιδιοκτήτη από την υποχρέωση να ακολουθεί το πρόγραμμα του κατασκευαστή και να απευθύνεται σε κατάλληλα εκπαιδευμένο τεχνικό.
Στη δημόσια συζήτηση, κάθε φλεγόμενο όχημα χαρακτηρίζεται σχεδόν αυτομάτως «ηλεκτρικό». Ωστόσο, τα περιστατικά που έχουν ταυτοποιηθεί στους ελληνικούς αυτοκινητοδρόμους το τελευταίο διάστημα αφορούν συμβατικά θερμικά οχήματα. Μέχρι σήμερα δεν έχει τεκμηριωθεί στην Ελλάδα περιστατικό αμιγώς ηλεκτρικού αυτοκινήτου που να αναφλέχθηκε εν κινήσει εξαιτίας βλάβης της μπαταρίας κίνησης.
Έχει καταγραφεί περιστατικό σε όχημα κατά τη φόρτιση, χωρίς η φωτιά να επεκταθεί στην μπαταρία, όμως πρόκειται για διαφορετική περίπτωση. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο είναι άτρωτο. Εάν μια μπαταρία υψηλής τάσης υποστεί σοβαρή βλάβη ή μηχανική καταπόνηση, η φωτιά μπορεί να είναι δύσκολη στην αντιμετώπιση. Σημαίνει, όμως, ότι δεν μπορεί κάθε πυρκαγιά σε παλιό βενζινοκίνητο ή diesel όχημα να χρησιμοποιείται ως «απόδειξη» κατά της ηλεκτροκίνησης.
Το αυτοκίνητο είναι κοινωνία. Η απόφαση ενός ιδιοκτήτη να αναβάλει την αντικατάσταση μιας φθαρμένης σωλήνωσης ή να αγνοήσει μια μυρωδιά καυσίμου δεν αφορά τελικά μόνο τον ίδιο. Μπορεί να κλείσει μια εθνική οδό, να εγκλωβίσει χιλιάδες ανθρώπους στην κίνηση, να καθυστερήσει ένα ασθενοφόρο, να προκαλέσει τροχαίο ή να μεταφέρει τη φωτιά στη γύρω βλάστηση.
Η ανανέωση του ελληνικού στόλου δεν είναι, επομένως, μόνο περιβαλλοντικό ή οικονομικό ζήτημα. Είναι και θέμα καθημερινής ασφάλειας. Απαιτούνται ουσιαστικά κίνητρα για την αντικατάσταση των ιδιαίτερα παλιών οχημάτων, αποτελεσματικότεροι τεχνικοί έλεγχοι, ενημέρωση των οδηγών και, κυρίως, συντήρηση από συνεργεία με την απαιτούμενη τεχνογνωσία.
Μυρωδιά βενζίνης, καμένου πλαστικού ή λαδιού, ασυνήθιστος καπνός και ένδειξη υπερθέρμανσης δεν πρέπει ποτέ να αγνοούνται. Ο οδηγός οφείλει να σταματήσει με ασφάλεια, να σβήσει τον κινητήρα, να απομακρύνει αμέσως όλους τους επιβάτες και να καλέσει το 112 ή το 199. Αν έχει ήδη εκδηλωθεί φωτιά στον χώρο του κινητήρα, δεν πρέπει να ανοίξει πλήρως το καπό, καθώς η απότομη παροχή οξυγόνου μπορεί να προκαλέσει αναζωπύρωση.
Τα αυτοκίνητα δεν τυλίγονται στις φλόγες χωρίς αιτία. Πριν εμφανιστεί η πρώτη φλόγα, έχουν συνήθως προηγηθεί προειδοποιήσεις, φθορές και παραλείψεις. Ο καύσωνας απλώς κάνει τον λογαριασμό της κακής συντήρησης να έρχεται γρηγορότερα — και να τον πληρώνουμε τελικά όλοι.
