Μια απλή αλλαγή στο σημείο όπου στρέφουμε το βλέμμα μας μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την οδήγησή μας και να συμβάλει στην αποφυγή ατυχημάτων.
Όταν κάποιος αρχίζει να οδηγεί μοτοσυκλέτα ή scooter, συνήθως θεωρεί ότι τα βασικά λάθη σχετίζονται με την ταχύτητα, το φρενάρισμα ή τις αλλαγές ταχυτήτων. Στην πράξη, όμως, ένα από τα πιο συχνά και επικίνδυνα λάθη των νέων αναβατών είναι πολύ πιο απλό: κοιτούν πολύ κοντά, ακριβώς μπροστά τους.
Αρκεί να παρατηρήσει κανείς έναν αρχάριο αναβάτη. Το βλέμμα του συνήθως μένει σταθερά στραμμένο λίγα μέτρα μπροστά από τον μπροστινό τροχό. Παρακολουθεί διαρκώς την άσφαλτο, τις λακκούβες, τις διαγραμμίσεις ή το όχημα που κινείται μπροστά του. Παρότι αυτό μπορεί να φαίνεται λογικό και αποτελεί ίσως φυσική αντίδραση στον φόβο που έχει ένας αρχάριος, στην πραγματικότητα μειώνει σημαντικά την ικανότητά του να εντοπίζει εγκαίρως τους κινδύνους.
Ο τρόπος που βλέπουμε τον κόσμο
Το συνολικό οπτικό πεδίο του ανθρώπου αντιλαμβάνεται τον κόσμο σε εύρος που εκτείνεται περίπου ~180 ° οριζόντια και ~130° κάθετα. Αν και αυτή η κάλυψη είναι αρκετά μεγάλη, δεν βλέπουμε ούτε επεξεργαζόμαστε με τον ίδιο τρόπο όλα όσα βρίσκονται μέσα σε αυτό το πλαίσιο.
Το Κεντρικό (UFOV) Πεδίο είναι ο σταθερός οπτικός κώνος που λειτουργεί σαν την «κάμερα υψηλής ανάλυσης» του αναβάτη, καθώς αποτελεί τη μοναδική περιοχή από την οποία ο εγκέφαλος μπορεί να αντλήσει ποιοτικές πληροφορίες. Μέσα σε αυτό το περιορισμένο εύρος μπορούμε να διακρίνουμε με ακρίβεια λεπτομέρειες, χρώματα και σχήματα. Είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικό για έναν ακόμη λόγο: η επικάλυψη των UFOV κώνων από το δεξί και το αριστερό μάτι μάς δίνει τη δυνατότητα στερεοσκοπικής όρασης, δηλαδή το εφόδιο που χρειαζόμαστε για να αντιλαμβανόμαστε αποστάσεις και βάθος στον χώρο.
Η Περιφερειακή Όραση αποτελεί τη μεγαλύτερη επιφάνεια του συνολικού οπτικού μας πεδίου. Σε αυτή τη ζώνη μπορεί να μην ξεχωρίζουμε με ακρίβεια και λεπτομέρεια τα στοιχεία που βλέπουμε στο πεδίο UFOV, ωστόσο αντιλαμβανόμαστε άμεσα κάθε κίνηση και κάθε μεταβολή στην ένταση του φωτός.
Ο συνδυασμός αυτών των δύο πεδίων είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο, αλλά και τον δρόμο όταν οδηγούμε. Το μεγάλο λάθος, λοιπόν, συμβαίνει όταν εστιάζουμε κοντά και χαμηλά, λίγα μέτρα μπροστά από τον μπροστινό τροχό. Η προοπτική προβολή του UFOV καλύπτει ένα πολύ μικρό τμήμα του δρόμου και, ακόμη χειρότερα, τα στοιχεία που αναγνωρίζουμε ως κινδύνους εισέρχονται σε αυτό ξαφνικά, όταν βρίσκονται ήδη πολύ κοντά μας, αφήνοντάς μας ελάχιστο χρόνο αντίδρασης.
Όταν, όμως, ο αναβάτης σηκώνει το κεφάλι και στρέφει το βλέμμα του μακριά, στην πράσινη ζώνη της εικόνας, η γεωμετρική προοπτική αυτού του σταθερού κώνου μεταβάλλεται. Η βάση του ανοίγει προς τον ορίζοντα και «σαρώνει» πολύ μεγαλύτερη επιφάνεια, προσφέροντας πολύτιμο χρόνο αντίδρασης.
Ο δρόμος πρέπει να διαβάζεται από μακριά
Η ασφαλής οδήγηση μοτοσυκλέτας στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πρόβλεψη. Όσο πιο νωρίς εντοπίσει ένας αναβάτης μια πιθανή απειλή, τόσο περισσότερο χρόνο έχει για να αντιδράσει με ομαλό και αποτελεσματικό τρόπο.
Ένας έμπειρος αναβάτης δεν εστιάζει στο σημείο όπου βρίσκεται εκείνη τη στιγμή. Αυτό έχει ήδη «σκαναριστεί» και αξιολογηθεί νωρίτερα. Αντίθετα, παρακολουθεί συνεχώς όσα συμβαίνουν αρκετές δεκάδες μέτρα μπροστά ή όσο του επιτρέπουν οι συνθήκες. Εντοπίζει και αναγνωρίζει τα εμπόδια πριν πλησιάσουν, ενώ η περιφερειακή του όραση ελέγχει διαρκώς για πιθανές εξόδους αυτοκινήτων από κάθετους δρόμους, πεζούς που ενδέχεται να επιχειρήσουν να διασχίσουν το οδόστρωμα ή μεταβολές στην κυκλοφορία.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι δεν παρακολουθεί τον δρόμο μπροστά του. Σημαίνει ότι η προσοχή του απλώνεται σε μεγαλύτερο βάθος πεδίου, δίνοντάς του τη δυνατότητα να «διαβάζει» την κατάσταση προτού εξελιχθεί σε πιθανό κίνδυνο.
Πώς «διαστέλλεται» ο χρόνος αλλάζοντας το πού κοιτάμε
Ένας αναβάτης που κοιτάζει μόλις 5 ή 10 μέτρα μπροστά του διαθέτει ελάχιστο χρόνο για να επεξεργαστεί τις πληροφορίες και να αντιδράσει. Αντίθετα, όταν το βλέμμα κατευθύνεται πολύ πιο μακριά, ο εγκέφαλος αποκτά σημαντικά μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο για να εκτιμήσει την κατάσταση.
Το αποτέλεσμα είναι πιο ομαλά φρεναρίσματα, καλύτερη θέση στη λωρίδα, λιγότερες απότομες κινήσεις και αισθητά μειωμένο άγχος κατά την οδήγηση. Πολλοί νέοι αναβάτες εκπλήσσονται όταν αντιλαμβάνονται ότι η οδήγηση γίνεται πιο εύκολη και πιο ξεκούραστη απλώς αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούν τα μάτια τους.
Το μεγαλύτερο βήμα εξέλιξης
Οι περισσότεροι αναβάτες θυμούνται μια συγκεκριμένη στιγμή στην πορεία τους, όταν συνειδητοποίησαν ότι δεν αρκεί να κοιτούν ακριβώς μπροστά από τον τροχό τους. Από τότε, η οδήγηση έγινε πιο ασφαλής, πιο ομαλή και λιγότερο κουραστική. Η ασφαλής οδήγηση, άλλωστε, δεν εξαρτάται μόνο από το πόσο γρήγορα αντιδράς, αλλά και από το πόσο νωρίς αντιλαμβάνεσαι ότι χρειάζεται να αντιδράσεις.
Οι αλλαγές στον τρόπο που οδηγούμε και στο πού κατευθύνουμε το βλέμμα μας δεν γίνονται, φυσικά, μέσα σε μία ημέρα. Απαιτούν χρόνο και σταδιακή προσαρμογή. Σε κάθε περίπτωση, όμως, η επίγνωση ότι υπάρχει ένας διαφορετικός, σωστός τρόπος αποτελεί το πρώτο βήμα.
Τι κρατάμε
Το πιο συνηθισμένο λάθος των αρχάριων αναβατών είναι ότι κοιτούν σε πολύ μικρή απόσταση μπροστά τους. Το βλέμμα πρέπει να στρέφεται όσο γίνεται πιο μακριά στον δρόμο. Η έγκαιρη παρατήρηση αυξάνει σημαντικά τον διαθέσιμο χρόνο αντίδρασης.
