Πιο αυστηρές γίνονται και με τον νόμο οι Δημοτικές Αστυνομίες Mobility
15 Οκτωβρίου, 2026 21:00 -
Οι αρμοδιότητες της Δημοτικής Αστυνομίας δεν εξαντλούνται στις κλήσεις για παράνομο παρκάρισμα. Η νέα εγκύκλιος αποσαφηνίζει ένα ευρύ φάσμα ελέγχων του ΚΟΚ, που καλύπτει από την άδεια οδήγησης και την ασφάλεια των επιβατών έως τις θέσεις φόρτισης, ορίζοντας συγκεκριμένες κυρώσεις και εξαιρέσεις.
Η χρήση κινητού στο χέρι, η παραβίαση κόκκινου σηματοδότη και η οδήγηση χωρίς κράνος δεν εμπίπτουν αποκλειστικά στην ευθύνη της Τροχαίας. Οι Δημοτικές Αστυνομίες έχουν εκτεταμένες αρμοδιότητες ελέγχου των παραβατών οδηγών, τις οποίες το νέο θεσμικό πλαίσιο συμπληρώνει και διευκρινίζει.
Η εγκύκλιος 23 του υπουργείου Εσωτερικών, με ημερομηνία 8 Οκτωβρίου 2026, παρέχει διευκρινίσεις για την εφαρμογή του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, δηλαδή του νόμου 5314/2026. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται 31 επιμέρους πεδία ελέγχου του ΚΟΚ. Αυτό, ωστόσο, δεν συνεπάγεται τη θέσπιση 31 νέων παραβάσεων ούτε σημαίνει ότι όλες οι σχετικές αρμοδιότητες ανατίθενται για πρώτη φορά.
-
Από τη στάθμευση έως το κινητό και την άδεια οδήγησης
Οι ουσιαστικά νέες προσθήκες αφορούν πέντε σημεία: την ευθύνη του οδηγού για την ασφαλή μεταφορά των επιβατών, τους ειδικούς κανόνες για ποδήλατα, μοτοποδήλατα, μοτοσικλέτες και τρίτροχα, την ακινητοποίηση οχημάτων, τον έλεγχο ισχύος των αδειών οδήγησης και την παράνομη στάση ή στάθμευση σε θέσεις φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων. Οι συγκεκριμένες διευρύνσεις έρχονται να προστεθούν στις κυκλοφοριακές αρμοδιότητες που ήδη προβλέπονταν.
Το συνολικό εύρος των ελέγχων καλύπτει τις υποδείξεις των τροχονόμων, συγκεκριμένες πινακίδες, τις διαγραμμίσεις, τους φωτεινούς σηματοδότες, τις σιδηροδρομικές διαβάσεις, τη σήμανση έργων και τις παράνομες διαφημιστικές παρεμβάσεις. Περιλαμβάνει ακόμη κανόνες οδικής συμπεριφοράς, την κυκλοφορία σε μονόδρομους και κοινόχρηστους χώρους, την προστασία των πεζών και την τήρηση των υποδείξεων των σχολικών τροχονόμων.
Προβλέπονται, επίσης, έλεγχοι για τις εκπομπές καυσαερίων και τον θόρυβο, την κάρτα καυσαερίων, τις υποχρεώσεις τεχνικού ελέγχου, τις άδειες, τις πινακίδες και τα έγγραφα του οδηγού. Στο πεδίο της καθημερινής λειτουργίας της πόλης εντάσσονται η παράνομη στάθμευση, οι καταλήψεις δρόμων και πεζοδρομίων, η εναπόθεση υλικών, οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις και οι ειδικές προβλέψεις για τα ηλεκτρικά πατίνια.
Στην πράξη, λοιπόν, ο έλεγχος ενός οδηγού δεν περιορίζεται κατ’ ανάγκη στο πού έχει σταθμεύσει το όχημά του. Μπορεί να επεκταθεί στη ζώνη ασφαλείας, στη χρήση κινητού, στο κράνος ή στην ασφαλή μεταφορά παιδιών. Αντίστοιχα, ο έλεγχος της συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις ΚΤΕΟ δεν μετατρέπει τη Δημοτική Αστυνομία σε κέντρο τεχνικού ελέγχου. Αντικείμενό του είναι η τήρηση των υποχρεώσεων που θέτει ο ΚΟΚ στον κάτοχο και στον οδηγό του οχήματος.
Το ότι μια παράβαση βεβαιώνεται από δημοτικό αστυνομικό δεν κάνει τις κυρώσεις «ελαφρύτερες». Ενδεικτικά, στην πρώτη παράβαση, η χρήση κινητού κατά την οδήγηση κατά παράβαση των προβλεπόμενων κανόνων τιμωρείται με πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 30 ημέρες. Η ίδια βασική κύρωση προβλέπεται για τον οδηγό που δεν χρησιμοποιεί ζώνη ασφαλείας ή το απαιτούμενο κράνος.
Για την παραβίαση σταθερού κόκκινου σηματοδότη προβλέπονται πρόστιμο 700 ευρώ και αφαίρεση διπλώματος για 60 ημέρες, ενώ σε περίπτωση υποτροπής εφαρμόζονται αυστηρότερες ποινές. Πρόκειται για κυρώσεις του ισχύοντος ΚΟΚ και όχι για νέες χρεώσεις που εισάγει η εγκύκλιος.
Ξεχωριστή σημασία έχει η προστασία των θέσεων φόρτισης. Το γεγονός ότι ένα αυτοκίνητο είναι ηλεκτρικό δεν αρκεί για να παραμένει στη θέση του φορτιστή: πρέπει να βρίσκεται σε διαδικασία φόρτισης. Η εξαίρεση από την απαγόρευση ισχύει για τα ηλεκτροκίνητα οχήματα μόνο όσο φορτίζουν. Η παράνομη στάση ή στάθμευση σε τέτοια θέση επιφέρει πρόστιμο 30 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 10 ημέρες.
Το πλαίσιο θέτει, πάντως, σαφή όρια. Οι προβλέψεις για την ταχύτητα σχετίζονται με συγκεκριμένες υποχρεώσεις προσαρμογής της στις συνθήκες και χρήσης αντιολισθητικών μέσων, χωρίς να συνιστούν γενική ανάθεση όλων των ελέγχων υπέρβασης ορίου ταχύτητας. Παράλληλα, εξαιρούνται συγκεκριμένοι έλεγχοι φορτηγών που αφορούν άδειες, πινακίδες και έγγραφα, ενώ από τον έλεγχο ισχύος της άδειας οδήγησης εξαιρούνται τα οχήματα δημόσιας χρήσης και τα φορτηγά.
Καταργείται επίσης η ειδική αρμοδιότητα της παραγράφου 15 του άρθρου 38 σχετικά με την κατάληψη οδοστρώματος. Η αφαίρεσή της, όμως, δεν καταργεί τις υπόλοιπες εξουσίες ελέγχου για παράνομες καταλήψεις δρόμων και πεζοδρομίων.
Χειροπέδες, συλλήψεις και βάρδιες με σαφείς κανόνες
Ιδιαίτερη προσοχή συγκεντρώνουν οι προβλέψεις για τον εξοπλισμό και τη δυνατότητα σύλληψης. Ο εξοπλισμός περιλαμβάνει αλεξίσφαιρο γιλέκο, χειροπέδες και αστυνομική ράβδο, η χρήση της οποίας επιτρέπεται σε περίπτωση άμυνας, καθώς και στολή, διακριτικά και υπηρεσιακή ταυτότητα. Οι ρυθμίσεις αυτές, όπως και η δυνατότητα συλλήψεων εντός των αρμοδιοτήτων της υπηρεσίας, προβλέπονταν ήδη στον νόμο 5003/2022. Δεν εισάγονται για πρώτη φορά με τη φετινή εγκύκλιο.
Σύμφωνα με το ισχύον άρθρο 358, για αξιόποινες πράξεις που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους, οι δημοτικοί αστυνομικοί εκτελούν καθήκοντα ειδικού ανακριτικού υπαλλήλου και έχουν τη δυνατότητα να πραγματοποιούν συλλήψεις βάσει του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε περίπτωση παράνομου παρκαρίσματος οδηγεί σε σύλληψη. Η διοικητική παράβαση διαφέρει από την αξιόποινη πράξη που μπορεί να θεμελιώσει νόμιμη σύλληψη.
Όποιος ελέγχεται υποχρεούται να δίνει τα απαιτούμενα στοιχεία και να συνεργάζεται κατά τη διενέργεια νόμιμου ελέγχου. Η απείθεια, η αντίσταση, η εξύβριση, καθώς και η άσκηση και η απειλή βίας μπορούν να επιφέρουν ποινικές συνέπειες. Όπου προβλέπεται, συνδρομή παρέχει η ΕΛ.ΑΣ.
Η οργάνωση κάθε υπηρεσίας συνδέεται με τον μόνιμο πληθυσμό του δήμου και τη στελέχωσή της. Στους δήμους έως 15.000 κατοίκους, για την πρώτη κατηγορία αρμοδιοτήτων απαιτούνται επτά δημοτικοί αστυνομικοί ώστε να καλύπτεται το όριο επάρκειας. Για την πρώτη και τη δεύτερη κατηγορία, στους δήμους από 15.001 έως 50.000 κατοίκους απαιτούνται 15 και σε εκείνους από 50.001 έως 100.000 κατοίκους απαιτούνται 30. Για τους δήμους με 100.001 κατοίκους και άνω, το απαιτούμενο προσωπικό για όλες τις κατηγορίες υπολογίζεται διαιρώντας τον πληθυσμό με το 2.000 και εφαρμόζοντας τη νόμιμη στρογγυλοποίηση.
Οι αποκλίσεις γίνονται εμφανείς στα παραδείγματα του υπουργείου, τα οποία βασίζονται σε στοιχεία της 31ης Μαΐου 2026 και όχι σε σημερινή αποτύπωση του προσωπικού. Η Αθήνα καταγράφεται με 522 δημοτικούς αστυνομικούς, έναντι 322 απαιτούμενων. Το Ηράκλειο Κρήτης εμφανίζεται με 34 έναντι 90, το Ελληνικό–Αργυρούπολη με οκτώ έναντι 30 και η Πάρος με τρεις έναντι επτά. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν πόσο μπορεί να διαφέρει από δήμο σε δήμο η δυνατότητα εφαρμογής του ίδιου νόμου.
Η έλλειψη προσωπικού, ωστόσο, δεν καθιστά αυτομάτως κάθε δημοτικό υπάλληλο αρμόδιο για ελέγχους του ΚΟΚ. Με απόφαση απόλυτης πλειοψηφίας, το δημοτικό συμβούλιο μπορεί να μεταφέρει σε άλλες υπηρεσίες μόνο τις αρμοδιότητες που αναφέρονται συγκεκριμένα στον νόμο και όχι αδιακρίτως το σύνολο των κυκλοφοριακών ελέγχων. Έχει επίσης τη δυνατότητα να αναθέτει πρόσθετες κατηγορίες αρμοδιοτήτων. Οι αρμοδιότητες που ασκεί κάθε Δημοτική Αστυνομία αποτυπώνονται σε διαπιστωτική πράξη της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, η οποία πρέπει να δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του δήμου.
Αντίστοιχα, η λειτουργία σε όλη τη διάρκεια του 24ώρου, με πρωινή, απογευματινή και νυχτερινή βάρδια, ακόμη και τις Κυριακές και τις αργίες, αποτελεί δυνατότητα που προβλέπεται ήδη από τον Κανονισμό Λειτουργίας του 2025. Δεν συνεπάγεται ότι κάθε δήμος έχει αυτομάτως περιπολίες όλες τις ώρες της ημέρας, καθώς ο αρμόδιος προϊστάμενος καθορίζει τον αριθμό των βαρδιών. Ο ίδιος κανονισμός απαιτεί αμεροληψία, σεβασμό στα δικαιώματα των πολιτών, ευγένεια και αποφυγή περιττής τραχύτητας ή αδικαιολόγητων ενεργειών.
Σημαντικό για τον πολίτη παραμένει και το δικαίωμα να αμφισβητήσει μια κλήση. Η βεβαίωση των παραβάσεων μπορεί να γίνεται σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή. Τις αντιρρήσεις εξετάζει ο προϊστάμενος δημοτικός αστυνομικός ή, εφόσον δεν υπάρχει, ο δήμαρχος. Κατά τον γενικό κανόνα του ΚΟΚ, η υποβολή αντιρρήσεων στην αρμόδια αρχή γίνεται μέσα σε τρεις ημέρες από την επίδοση, με τις ειδικότερες επιφυλάξεις του νόμου. Χρειάζεται, επομένως, προσοχή τόσο στην αρχή που αναφέρεται στην κλήση όσο και στην ημερομηνία επίδοσής της.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η αύξηση των κλήσεων. Είναι οι έλεγχοι να συμβάλλουν στην προστασία πεζών, επιβατών και οδηγών, να διατηρούν προσβάσιμες τις διαβάσεις και τις θέσεις που καλύπτουν συγκεκριμένες ανάγκες και να διασφαλίζουν ότι οι ίδιοι κανόνες ισχύουν για όλους. Η διεύρυνση των αρμοδιοτήτων συνεπάγεται και αυξημένη ευθύνη, τόσο για τους ελεγχόμενους όσο και για όσους διενεργούν τους ελέγχους.
Ακολουθήστε το carsnews.gr στο Google News για να μαθαίνετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
