Τι ισχύει σήμερα για τα ηλεκτρικά, τα υβριδικά και τα πλοία; Mobility
Μετά τη συζήτηση και τις αντιδράσεις που είχαν προκληθεί τα προηγούμενα καλοκαίρια για την επιβίβαση ηλεκτρικών αυτοκινήτων στα ελληνικά πλοία, το ερώτημα παραμένει: τι ισχύει σήμερα και τι εφαρμόζεται στην πράξη; Αν σε πρόσφατη κράτηση ακτοπλοϊκού εισιτηρίου είδατε τη φράση «EV Car 0-40% battery», δεν πρόκειται για τυπογραφικό λάθος ούτε για ασαφή τεχνική αναφορά. Είναι κανόνας ασφαλείας που εφαρμόζεται στην ελληνική ακτοπλοΐα και αφορά κάθε ιδιοκτήτη αμιγώς ηλεκτρικού ή plug-in υβριδικού αυτοκινήτου που θέλει να ταξιδέψει στα νησιά με το όχημά του. Καθώς η ηλεκτροκίνηση αποτελεί πλέον μέρος της καθημερινότητας στους ελληνικούς δρόμους, είναι χρήσιμο να είναι σαφές τι προβλέπεται.
Η εγκύκλιος που διαμόρφωσε το πλαίσιο
Η αφετηρία βρίσκεται στον Νοέμβριο του 2023, όταν το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής εξέδωσε την πρώτη εγκύκλιο για τα οχήματα εναλλακτικών καυσίμων, η οποία προκάλεσε περισσότερη σύγχυση απ’ όση έλυσε. Έπειτα από μήνες αβεβαιότητας στην αγορά, το Υπουργείο Ναυτιλίας προχώρησε σε νέα εγκύκλιο, με την οποία αποσαφηνίστηκε το καθεστώς για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα στα πλοία.
Η εγκύκλιος με αριθμό πρωτοκόλλου 2070.0/28541/2024 και τίτλο «Επιπρόσθετα μέτρα κατά τη μεταφορά οχημάτων χρήσης εναλλακτικών καυσίμων (AFVs) με Ε/Γ-Ο/Γ και Φ/Γ-Ο/Γ πλοία» προβλέπει ότι, για αμιγώς ηλεκτρικά ή επαναφορτιζόμενα υβριδικά οχήματα, το επίπεδο φόρτισης των συσσωρευτών δεν πρέπει να υπερβαίνει το 40% της συνολικής χωρητικότητάς τους.
Ο κανόνας εφαρμόστηκε άμεσα. Εταιρείες όπως οι Blue Star Ferries, Hellenic Seaways, Aegean Sea Lines και Seajets ανακοίνωσαν ότι υιοθετούν όσα προβλέπει η σχετική εγκύκλιος. Σήμερα, το καλοκαίρι του 2026, το μέτρο παραμένει σε πλήρη ισχύ στις μεγάλες γραμμές της ελληνικής ακτοπλοΐας.
Τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται
Το όριο του 40% είναι ένα μόνο από τα μέτρα που εφαρμόζονται για τα οχήματα εναλλακτικών καυσίμων. Συγκεκριμένα, η μπαταρία πρέπει κατά την επιβίβαση να είναι φορτισμένη έως 40%, η φόρτιση στη διάρκεια του ταξιδιού απαγορεύεται, το όχημα πρέπει να βρίσκεται σε καλή κατάσταση χωρίς βλάβες ή ζημιές στο σύστημα μπαταρίας, ενώ καταγράφονται ο τύπος του οχήματος και η θέση του μέσα στο πλοίο.
Παράλληλα, στα αμιγώς ηλεκτρικά και στα επαναφορτιζόμενα υβριδικά οχήματα ελέγχεται κατά την επιβίβαση και η θερμοκρασία των συσσωρευτών. Για τα υβριδικά plug-in, καθώς και για τα οχήματα που κινούνται με υγραέριο ή συμπιεσμένο αέριο, ισχύει αντίστοιχος περιορισμός: οι δεξαμενές καυσίμου δεν πρέπει να είναι γεμάτες πάνω από το 50% της χωρητικότητάς τους.
Γιατί έχει τεθεί το όριο στο 40%
Η λογική πίσω από το μέτρο δεν είναι γραφειοκρατική. Λόγω του μεγέθους τους, οι μπαταρίες των ηλεκτρικών αυτοκινήτων μπορούν θεωρητικά να προκαλέσουν πυρκαγιά υψηλής έντασης, η κατάσβεση της οποίας είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Ένα αμπάρι πλοίου με μπαταρία EV σε ανάφλεξη θεωρείται σήμερα ένας από τους σοβαρότερους κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα.
Το φαινόμενο είναι γνωστό ως «thermal runaway», δηλαδή θερμική διαφυγή. Σε έναν κλειστό χώρο γκαράζ πλοίου μπορεί να εξελιχθεί πολύ γρήγορα σε σοβαρό συμβάν, πριν το πλήρωμα προλάβει να επέμβει αποτελεσματικά. Η βασική λογική του ορίου είναι ότι μια μπαταρία με χαμηλότερο επίπεδο φόρτισης παράγει, σε περίπτωση συμβάντος, λιγότερη θερμότητα και με μικρότερη ένταση.
Τι συμβαίνει στην πράξη στα λιμάνια
Στην πράξη, αν ένας οδηγός φτάσει στο λιμάνι με φόρτιση 55%, 70% ή 90%, δεν θα του επιτραπεί η είσοδος στο πλοίο. Η οδηγία είναι υποχρεωτική και όλοι οι οδηγοί ηλεκτροκίνητων αυτοκινήτων οφείλουν να τηρούν το όριο.
Οι περισσότερες εταιρείες ζητούν από τον οδηγό προφορική δήλωση για το ποσοστό φόρτισης, ενώ πραγματοποιείται και δειγματοληπτικός οπτικός έλεγχος από την οθόνη του αυτοκινήτου. Δεν πρόκειται, ωστόσο, για τεχνικό έλεγχο με εξειδικευμένα όργανα.
Το ζήτημα της αυτονομίας
Ως μέτρο ασφαλείας στο λιμάνι αναχώρησης, ο κανόνας μπορεί να λειτουργεί, όμως δημιουργεί πρακτικές δυσκολίες για τους κατόχους EV. Ο οδηγός πρέπει να προγραμματίσει τη διαδρομή και τη φόρτισή του έτσι ώστε να φτάσει στο λιμάνι με έως 40%, κάτι που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να σημαίνει άσκοπη κατανάλωση ενέργειας.
Πρόβλημα μπορεί να προκύψει και κατά την αποβίβαση, καθώς ο οδηγός πρέπει να βρει άμεσα διαθέσιμο φορτιστή για να συνεχίσει τη διαδρομή του στο νησί. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για όσους ταξιδεύουν σε μικρά νησιά με περιορισμένες υποδομές φόρτισης: μπορεί να φτάσουν με χαμηλή μπαταρία και να μη βρίσκουν σημείο φόρτισης. Το ίδιο ζήτημα αφορά και ξένους τουρίστες που πλέον φτάνουν στην Ελλάδα με ηλεκτρικό αυτοκίνητο και ενδέχεται να μη γνωρίζουν τον κανόνα.
Υπάρχει επιστημονική βάση για το 40%;
Το συγκεκριμένο σημείο παραμένει αντικείμενο συζήτησης. Ο Γενικός Διευθυντής Ηλεκτροκίνησης της ΔΕΗ (ΔΕΗ blue), Μιλτιάδης Μπαμπίλης, έχει υποστηρίξει δημόσια ότι το όριο του 40% στη φόρτιση των μπαταριών των ηλεκτρικών αυτοκινήτων για την επιβίβασή τους σε πλοία δεν στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, ζητώντας παράλληλα την απλοποίηση της έκδοσης αδειών για την εγκατάσταση φορτιστών στα λιμάνια. Έχει επίσης σημειώσει ότι σε πολλές χώρες της Ευρώπης επιτρέπεται η φόρτιση εν πλω.
Η κριτική αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση στον κλάδο. Το όριο δεν προκύπτει από ευρωπαϊκό κανονισμό ή διεθνές ναυτιλιακό πρότυπο, αλλά από εθνική διοικητική εγκύκλιο, η οποία υιοθέτησε μια συντηρητική προσέγγιση μέσα σε ένα πλαίσιο όπου δεν υπάρχει σαφής ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Τι να προσέξετε αν ταξιδεύετε το καλοκαίρι
Ανεξάρτητα από τη συζήτηση για την επιστημονική τεκμηρίωση του μέτρου, ο κανόνας ισχύει και εφαρμόζεται. Για να αποφύγετε πρόβλημα στην πύλη επιβίβασης, η πρακτική σύσταση είναι να προγραμματίσετε τη φόρτιση ώστε να φτάσετε στο λιμάνι με επίπεδο μπαταρίας περίπου 20-35%, αφήνοντας ένα μικρό περιθώριο ασφαλείας κάτω από το όριο.
Εφόσον το νησί διαθέτει φορτιστή, πληροφορία που αξίζει να ελέγξετε εκ των προτέρων μέσω εφαρμογών όπως το ABRP, μπορείτε να σχεδιάσετε ανάλογα και την επιστροφή σας. Η ηλεκτροκίνηση κερδίζει έδαφος στην Ελλάδα, όμως το ταξίδι προς τα νησιά εξακολουθεί να απαιτεί προγραμματισμό που ένας οδηγός αυτοκινήτου με κινητήρα εσωτερικής καύσης συνήθως δεν χρειάζεται να κάνει.
Μέχρι να αλλάξει ή να εκσυγχρονιστεί ο κανόνας, ή μέχρι να αναπτυχθεί επαρκής υποδομή φόρτισης στα λιμάνια άφιξης, το 40% παραμένει ο αριθμός που καθορίζει τη σχέση ηλεκτρικού αυτοκινήτου και ελληνικής ακτοπλοΐας.
