8 Σεπτεμβρίου, 2026 19:04 -
Το 43,8% στη Σαξονία-Άνχαλτ επαναφέρει στο επίκεντρο τη σχέση του Αμερικανού επιχειρηματία με τη γερμανική Ακροδεξιά: τις δημόσιες τοποθετήσεις, τις παρασκηνιακές επαφές και τα διαθέσιμα στοιχεία για τη χρηματοδότηση.
«Gut gemacht!». Μπράβο. Με αυτές τις δύο γερμανικές λέξεις στο Χ, ο Έλον Μασκ έδωσε συγχαρητήρια στο AfD για την εκλογική του επιτυχία. Ο Ούλριχ Ζίγκμουντ, που επιδιώκει να οδηγήσει το κόμμα στην κυβέρνηση της Σαξονίας-Άνχαλτ, απάντησε ευχαριστώντας τον για τη στήριξη και απευθύνοντας δημόσια πρόσκληση για μελλοντική συνεργασία και επενδύσεις.
-
Η ανταλλαγή των μηνυμάτων αποκτά ξεχωριστή σημασία μετά τις εκλογές της 6ης Σεπτεμβρίου. Η Εναλλακτική για τη Γερμανία έλαβε 43,8%, έναντι 17,2% της CDU. Κατέχοντας 39 από τις 83 έδρες, χρειάζεται ακόμη τρεις για την απόλυτη πλειοψηφία. Η κατάκτηση της πρώτης θέσης δεν συνεπάγεται αυτομάτως ανάληψη της εξουσίας, αλλά το ενδεχόμενο κυβέρνησης υπό το AfD βρίσκεται πλέον αισθητά πιο κοντά.
Τα συγχαρητήρια αποτελούν συνέχεια μιας σειράς δημόσιων παρεμβάσεων πολιτικής στήριξης. Στις 20 Δεκεμβρίου 2024, ο Μασκ είχε δηλώσει γραπτώς ότι «Μόνο το AfD μπορεί να σώσει τη Γερμανία», αναδημοσιεύοντας βίντεο της Γερμανίδας influencer Ναόμι Ζάιμπτ. Επρόκειτο για ξεκάθαρη εκλογική τοποθέτηση του ιδιοκτήτη της ίδιας της πλατφόρμας όπου αναρτήθηκε.
Μερικές ημέρες μετά, ανέπτυξε το σκεπτικό του σε άρθρο στη Welt am Sonntag. Αναφέρθηκε στις επενδύσεις του στη Γερμανία και επιδοκίμασε τις θέσεις του AfD για μείωση της φορολογίας και της γραφειοκρατίας, απορρύθμιση, ελεγχόμενη μετανάστευση και πυρηνική ενέργεια. Παράλληλα, αρνήθηκε τον χαρακτηρισμό του κόμματος ως ακροδεξιού, επικαλούμενος την προσωπική ζωή της Άλις Βάιντελ. Στην παρέμβασή του ήταν σαφής η σύνδεση ανάμεσα στις επιχειρηματικές του αντιλήψεις και την πολιτική του προτίμηση.
Στις 9 Ιανουαρίου 2025, η υποστήριξη αυτή πήρε τη μορφή ζωντανής ηχητικής συζήτησης στο Χ, με τον Μασκ να φιλοξενεί τη Βάιντελ λίγες εβδομάδες πριν από τις γερμανικές ομοσπονδιακές εκλογές. Περισσότεροι από 200.000 ακροατές παρακολουθούσαν ταυτόχρονα τη συζήτηση για τη μετανάστευση, τη φορολογία και την ενέργεια. Ο επιχειρηματίας χαρακτήριζε λογικές τις θέσεις της και καλούσε σε στήριξη του κόμματός της.
Η γαλλική Le Monde χαρακτήρισε τη συνέντευξη διαδικασία αποδαιμονοποίησης της γερμανικής Ακροδεξιάς. Η Βάιντελ είχε τη δυνατότητα να εμφανίσει το κόμμα της ως μια συμβατική συντηρητική δύναμη, έχοντας στη διάθεσή της το διεθνές ακροατήριο που της πρόσφερε ένας διάσημος επιχειρηματίας και αντιμετωπίζοντας ελάχιστο αντίλογο. Εδώ εντοπίζεται και μια εύλογη ερμηνεία της πολιτικής σημασίας αυτής της σχέσης: η αναγνωρισιμότητα του Μασκ συμβάλλει στην προσπάθεια του AfD να αποκτήσει ευρύτερη αποδοχή.
Στις 25 Ιανουαρίου 2025, ο Μασκ συμμετείχε μέσω βίντεο σε συγκέντρωση του AfD στη Χάλε, την οποία παρακολουθούσαν περίπου 4.500 υποστηρικτές. Προέτρεψε τους Γερμανούς να νιώθουν εθνική υπερηφάνεια, άσκησε κριτική στην πολυπολιτισμικότητα και ανέφερε: «Υπάρχει υπερβολική εστίαση στις ενοχές του παρελθόντος και πρέπει να το ξεπεράσουμε». Η δήλωση, μέσα στο πλαίσιο της συζήτησης για το ναζιστικό παρελθόν, προσέδωσε στη στήριξή του σαφή ιστορική και ιδεολογική διάσταση.
Οι επαφές του, ωστόσο, είχαν ξεκινήσει νωρίτερα. Το ερευνητικό κέντρο CeMAS κατέγραψε δημόσια συνομιλία ανάμεσα στον Μασκ και τον Μπιορν Χέκε τον Απρίλιο του 2024. Όταν το στέλεχος του AfD μίλησε για τη δίωξή του εξαιτίας της χρήσης απαγορευμένου συνθήματος των ναζιστικών SA, ο Μασκ ρώτησε για ποιον λόγο η φράση ήταν παράνομη. Η αλληλεπίδραση αυτή με ένα από τα πιο ακραία στελέχη του κόμματος είναι καταγεγραμμένη.
Στις παρασκηνιακές επαφές εμφανίζεται και η Ζάιμπτ. Έρευνα του Reuters εντόπισε περισσότερες από 40 δημόσιες αλληλεπιδράσεις του Μασκ μαζί της από τον Ιούνιο του 2024. Σύμφωνα με την ίδια, ο επιχειρηματίας τής είχε αποστείλει και προσωπικά μηνύματα, ζητώντας πληροφορίες για τη γερμανική πολιτική. Το πρακτορείο ξεκαθάρισε ότι δεν είχε πρόσβαση σε αυτά τα μηνύματα και δεν μπορούσε να εξακριβώσει σε ποιον βαθμό η Ζάιμπτ επηρέασε τη σκέψη του. Η μαρτυρία της υποδεικνύει έναν πιθανό δίαυλο ενημέρωσης, χωρίς να αποδεικνύει κάποια μυστική συμφωνία.
Στο ζήτημα του χρήματος απαιτείται ιδιαίτερη ακρίβεια. Από τον έλεγχο των δημόσιων πηγών έως τις 8 Σεπτεμβρίου 2026 δεν προέκυψε τεκμηριωμένη χρηματική δωρεά του Μασκ στο AfD. Το όνομά του απουσιάζει από τους δημοσιευμένους καταλόγους μεγάλων δωρεών της Bundestag για το 2025 και το 2026. Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι κατάλογοι καλύπτουν πλήρως κάθε ενδεχόμενη έμμεση παροχή.
Υπάρχει πάντως ένα πολύ πρόσφατο επίσημο έγγραφο. Στις 28 Αυγούστου 2026, η γερμανική κυβέρνηση, απαντώντας σε ερώτηση των Πρασίνων, ανέφερε ότι δεν έχει στη διάθεσή της στοιχεία για χρηματικές ή άλλες υλικές παροχές από τις ΗΠΑ προς το AfD και τις δομές που συνδέονται μαζί του. Ταυτόχρονα, παρέπεμψε στη διοίκηση της Bundestag, η οποία είναι αρμόδια για τον έλεγχο της χρηματοδότησης των κομμάτων.
Η ίδια κυβέρνηση δεν δέχθηκε να απαντήσει στην ειδική ερώτηση για το είδος, την έκταση και την εξέλιξη των επαφών του Μασκ με το AfD, επικαλούμενη την προστασία της λειτουργίας και των μεθόδων των υπηρεσιών πληροφοριών. Η στάση αυτή δημιουργεί ένα υπαρκτό κενό στη δημόσια ενημέρωση. Δεν συνιστά, όμως, βάση για το συμπέρασμα ότι υφίσταται παράνομη χρηματοδότηση ή κάποια συγκεκριμένη μυστική συναλλαγή.
Το νομικό πλαίσιο έχει τη δική του σημασία. Στη Γερμανία ισχύουν περιορισμοί στις δωρεές από το εξωτερικό, με ορισμένες εξαιρέσεις, ενώ απαγορεύεται η αποδοχή χρημάτων που εμφανώς προέρχονται από τρίτο πρόσωπο το οποίο δεν κατονομάζεται. Επομένως, η μεσολάβηση ενός ενδιάμεσου δεν καθιστά από μόνη της νόμιμη μια χρηματοδότηση, απλώς και μόνο επειδή εμφανίζεται διαφορετικός αποστολέας.
Για τον Μασκ, το ουσιαστικότερο ερώτημα συνδέεται με την οικονομική αποτίμηση της προβολής. Η γερμανική οργάνωση διαφάνειας LobbyControl υποστήριξε ότι η αξιοποίηση των πόρων του Χ για προνομιακή προώθηση του AfD θα μπορούσε να θεωρηθεί μη επιτρεπόμενη δωρεά σε είδος. Το σκεπτικό της είναι σαφές: εφόσον μια πλατφόρμα εμπορεύεται διαφημιστική εμβέλεια, η δωρεάν προσφορά της σε ένα κόμμα μπορεί να συνιστά όφελος που αποτιμάται οικονομικά. Τον Ιανουάριο του 2025, η διοίκηση της Bundestag είχε ανακοινώσει ότι διερευνά τα πραγματικά περιστατικά.
Η ύπαρξη υποψίας δεν αποτελεί, ωστόσο, απόδειξη χειραγώγησης του αλγορίθμου. Ο Μασκ έχει αρνηθεί ότι ο αλγόριθμος προσαρμόζεται ώστε να προωθεί περιεχόμενο που ο ίδιος προτιμά. Έρευνα των AlgorithmWatch και DFRLab πριν από τις ομοσπονδιακές εκλογές του 2025 κατέγραψε ιδιαίτερα μεγάλη απήχηση των αναρτήσεων της Βάιντελ για τον Μασκ, κυρίως στο αγγλόφωνο κοινό. Δεν βρήκε, όμως, σαφή στοιχεία αλγοριθμικής μεροληψίας στο δείγμα που εξέτασε. Τα ευρήματα αυτά δεν προσδιορίζουν ούτε πόσες ψήφους έφερε η υποστήριξή του.
Το AfD εμπλέκεται και σε πραγματικές υποθέσεις αδιαφανούς χρηματοδότησης, που αφορούν διαφορετικά πρόσωπα. Στις 7 Μαΐου 2026, το Διοικητικό Δικαστήριο του Βερολίνου απέρριψε αίτημα του κόμματος για ανάκτηση περίπου 2,35 εκατ. ευρώ που συνδέονταν με προεκλογική εκστρατεία αφισών. Ως δωρητής είχε δηλωθεί ο Αυστριακός Γκέρχαρντ Ντίνγκλερ, ενώ υπήρχαν στοιχεία ότι είχε προηγηθεί μεταφορά 2,6 εκατ. ευρώ προς αυτόν από τον επιχειρηματία Χένινγκ Κόνλε. Το δικαστήριο αποφάνθηκε ότι το κόμμα δεν έπρεπε να έχει αποδεχθεί τη δωρεά, καθώς η ταυτότητα του πραγματικού δωρητή δεν ήταν σαφής, χωρίς πάντως να επιλύσει οριστικά αυτό το ζήτημα. Επετράπη η άσκηση έφεσης.
Δεν προκύπτει τεκμηριωμένη εμπλοκή του Μασκ στη συγκεκριμένη υπόθεση. Η σύνδεσή της με τη δική του περίπτωση θα δημιουργούσε έναν συσχετισμό που δεν στηρίζεται στα διαθέσιμα στοιχεία.
Η πολιτική στάση του επικεφαλής της Tesla είχε κόστος και για την εταιρεία. Τον Μάρτιο του 2025, το Reuters κατέγραψε περιπτώσεις καταναλωτών που εγκατέλειπαν τη μάρκα εξαιτίας των θέσεών του, σε μια περίοδο υποχώρησης των ευρωπαϊκών πωλήσεων. Το πρακτορείο επισήμανε επίσης την ενίσχυση του ανταγωνισμού και τις αδυναμίες της γκάμας. Κατά συνέπεια, η πτώση των πωλήσεων δεν μπορεί να αποδοθεί εξ ολοκλήρου στην πολιτική του δραστηριότητα.
Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, το AfD βρήκε στον Μασκ έναν διεθνή πολιτικό υποστηρικτή, ο οποίος διαθέτει προσωπικό κύρος στον επιχειρηματικό χώρο και ελέγχει άμεσα ένα μεγάλο μέσο επικοινωνίας. Το συγκεκριμένο όφελος υφίσταται ανεξάρτητα από το αν θα τεκμηριωθεί ποτέ χρηματική δωρεά. Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό προς έρευνα το εύρος της επιρροής του στο εκλογικό αποτέλεσμα.
Ο Ζίγκμουντ αναφέρεται ήδη σε συνεργασία και σε μια Γερμανία όπου θα αξίζει και πάλι να επενδύσει κανείς. Για την ώρα, πρόκειται για δημόσια πολιτική πρόσκληση. Κάθε ενδεχόμενη μελλοντική επιχειρηματική συμφωνία θα πρέπει να αξιολογηθεί βάσει των δικών της στοιχείων. Το «ευχαριστώ» του AfD δείχνει, πάντως, τη χρησιμότητα που αποδίδει το ίδιο το κόμμα στη σχέση του με τον Έλον Μασκ.
Ακολουθήστε το newsauto.gr στο Google News για να μαθαίνετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
