30 Αυγούστου 2026, 20:44 | Τάκης Τρακουσέλλης
Ο ελιγμός που αρκετοί οδηγοί αντιμετωπίζουν ως «βολική συντόμευση» τιμωρείται αυστηρά από τον νέο ΚΟΚ. Μάλιστα, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις οι κυρώσεις είναι εξοντωτικές.
Μερικά δευτερόλεπτα αναμονής, μια λανθασμένη έξοδος ή η προσπάθεια αποφυγής μιας μικρής παράκαμψης αρκούν για να οδηγήσουν σε μία από τις πιο επικίνδυνες κινήσεις στους ελληνικούς δρόμους: την παράνομη αναστροφή.
Ο ελιγμός των 180 μοιρών έχει σχεδόν «κανονικοποιηθεί» σε αρκετές περιοχές της χώρας, κυρίως σε μεγάλες λεωφόρους, διασταυρώσεις και δρόμους με διαχωριστική νησίδα. Αρκετοί οδηγοί θεωρούν ότι μπορούν να αγνοήσουν την απαγόρευση, εφόσον εκείνη τη στιγμή δεν βλέπουν κάποιο όχημα να πλησιάζει.
Ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, όμως, δεν αφήνει περιθώρια για προσωπικές ερμηνείες. Η παραβίαση της πινακίδας Ρ-29, η οποία απαγορεύει την αναστροφή, αποτελεί σοβαρή παράβαση. Παράλληλα, το νέο σύστημα υποτροπών συνδέει την επανάληψη της ίδιας συμπεριφοράς με πολύ υψηλότερα πρόστιμα και πολυετή αφαίρεση της άδειας οδήγησης.
Ο ΚΟΚ ορίζει ως αναστροφή την επιτόπια στροφή του οχήματος κατά 180 μοίρες, ώστε αυτό να συνεχίσει προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η πινακίδα Ρ-29 απαγορεύει ρητά τον συγκεκριμένο ελιγμό και η μη συμμόρφωση κατατάσσεται στην κατηγορία Ε3-Β.
Για την πρώτη παράβαση προβλέπεται διοικητικό πρόστιμο 350 ευρώ, καθώς και αφαίρεση της άδειας οδήγησης και των στοιχείων κυκλοφορίας του οχήματος για 30 ημέρες. Η απαγόρευση ισχύει ανεξάρτητα από την ώρα, την κίνηση ή την εκτίμηση του οδηγού ότι μπορεί να ολοκληρώσει τον ελιγμό με ασφάλεια. Όπου υπάρχει πινακίδα Ρ-29, η αναστροφή απαγορεύεται ακόμη και αν ο δρόμος φαίνεται άδειος.
Η αναστροφή απαγορεύεται επίσης χωρίς να απαιτείται η παρουσία της συγκεκριμένης πινακίδας στους αυτοκινητοδρόμους, στις οδούς ταχείας κυκλοφορίας, στις οδούς εισόδου και εξόδου από αυτούς, καθώς και μέσα στις σήραγγες. Στους δρόμους αυτούς, η μεγάλη διαφορά ταχύτητας μεταξύ των οχημάτων μπορεί να μετατρέψει έναν τέτοιο ελιγμό σε αιτία πολύ σοβαρού δυστυχήματος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αναστροφή απαγορεύεται αυτομάτως. Σε σημείο όπου δεν υπάρχει σχετική απαγόρευση και δεν πρόκειται για αυτοκινητόδρομο, οδό ταχείας κυκλοφορίας ή σήραγγα, ο οδηγός οφείλει πριν από κάθε ελιγμό να βεβαιωθεί ότι δεν προκαλεί κίνδυνο ή παρεμπόδιση στους υπόλοιπους χρήστες του δρόμου.
Πρέπει επίσης να προειδοποιήσει έγκαιρα με τα φλας και να λάβει υπόψη την ταχύτητα, τη θέση και την κατεύθυνση των οχημάτων που κινούνται γύρω του. Η αναστροφή είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη, καθώς συνδυάζει επιβράδυνση ή προσωρινή ακινητοποίηση, κατάληψη περισσότερων λωρίδων και κάθετη διέλευση μέσα από τη ροή της κυκλοφορίας.
Ένα όχημα που στρίβει μπορεί να αιφνιδιάσει τόσο εκείνους που ακολουθούν όσο και όσους κινούνται στο αντίθετο ρεύμα, προκαλώντας απότομο φρενάρισμα, πλευρική σύγκρουση ή καραμπόλα.
Πότε οι κυρώσεις φτάνουν τα 4.000 ευρώ
Η μεγάλη αλλαγή του νέου ΚΟΚ είναι ότι το πρόστιμο δεν «μηδενίζεται» μετά την πρώτη παράβαση. Η συμπεριφορά του οδηγού καταγράφεται και, αν επαναληφθεί, ενεργοποιείται το σύστημα υποτροπών.
Αν ο ίδιος οδηγός πραγματοποιήσει για δεύτερη φορά παράνομη αναστροφή μέσα σε διάστημα πέντε ετών, χωρίς να προκαλέσει τροχαίο, το πρόστιμο αυξάνεται στα 1.000 ευρώ και η άδεια οδήγησης αφαιρείται για 180 ημέρες. Στην τρίτη αντίστοιχη παράβαση, το πρόστιμο διπλασιάζεται στα 2.000 ευρώ, ενώ ο οδηγός μένει χωρίς δίπλωμα για έναν χρόνο.
Για τέταρτη και κάθε επόμενη φορά μέσα στην προβλεπόμενη πενταετία εφαρμόζονται οι κυρώσεις της τρίτης παράβασης. Αν περάσουν πέντε χρόνια από την τελευταία παράβαση χωρίς νέα υποτροπή, η επόμενη αντιμετωπίζεται ως πρώτη.
Ακόμη βαρύτερο είναι το καθεστώς όταν η παράνομη αναστροφή προκαλέσει τροχαίο. Στην πρώτη περίπτωση, το πρόστιμο ανέρχεται σε 700 ευρώ και η άδεια οδήγησης αφαιρείται επιτόπου για 60 ημέρες.
Αν ο οδηγός επαναλάβει μέσα σε πέντε χρόνια την ίδια παράβαση και προκαλέσει νέο τροχαίο, το πρόστιμο φτάνει τα 2.000 ευρώ και το δίπλωμα αφαιρείται για τέσσερα χρόνια. Στην τρίτη περίπτωση, το χρηματικό πρόστιμο εκτοξεύεται στα 4.000 ευρώ, ενώ η άδεια οδήγησης αφαιρείται για οκτώ χρόνια.
Για την επιστροφή του διπλώματος μετά τις σοβαρές περιπτώσεις υποτροπής δεν αρκεί απλώς να ολοκληρωθεί το διάστημα αφαίρεσης. Ο παραβάτης υποχρεώνεται να περάσει εκ νέου από εκπαίδευση και εξέταση, αφού προηγουμένως εξοφλήσει τα διοικητικά πρόστιμα.
Εφόσον από την παράνομη αναστροφή προκληθεί βαριά σωματική βλάβη, θάνατος ή σοβαρή ζημιά σε κοινωφελείς εγκαταστάσεις, οι διοικητικές κυρώσεις δεν αποκλείουν την παράλληλη ενεργοποίηση των διατάξεων του Ποινικού Κώδικα για επικίνδυνη οδήγηση.
Ο οδηγός που θεωρεί ότι μια παράβαση βεβαιώθηκε λανθασμένα έχει δικαίωμα να υποβάλει αντιρρήσεις μέσα σε τρεις ημέρες από την επίδοσή της. Το πρόστιμο πρέπει να εξοφληθεί μέσα σε δύο μήνες· διαφορετικά, βεβαιώνεται για είσπραξη σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων.
Η ουσία, πάντως, δεν βρίσκεται μόνο στο ύψος του προστίμου. Μια λανθασμένη έξοδος ή μια μικρή παράκαμψη κοστίζουν λίγα λεπτά. Μια παράνομη αναστροφή μπορεί να κοστίσει το δίπλωμα, χιλιάδες ευρώ ή ακόμη και μια ανθρώπινη ζωή.
