15 Σεπτεμβρίου, 2026 9:26 -
Με την αμόλυβδη να βρίσκεται και πάλι πάνω από τα 2,10 ευρώ το λίτρο και το Brent να πλησιάζει ξανά τα 107 δολάρια, το ζήτημα της φορολογίας των καυσίμων επανέρχεται αναπόφευκτα στο προσκήνιο. Η σημερινή υψηλή φορολογική επιβάρυνση στην Ελλάδα, ωστόσο, δεν προέκυψε σε μία ημέρα. Διαμορφώθηκε σταδιακά, μέσα από αποφάσεις διαφορετικών κυβερνήσεων.
Την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου, η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης 95 είχε διαμορφωθεί στα 2,149 ευρώ το λίτρο και του diesel κίνησης στα 2,108 ευρώ. Την ίδια ώρα, σήμερα το Brent κινείται εκ νέου κοντά στα 107 δολάρια το βαρέλι, με τις νέες επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας και τα προβλήματα στις μεταφορές να ενισχύουν την ανησυχία για την προσφορά.
-
Η τιμή του πετρελαίου, όμως, αποτελεί μόνο τη μία πλευρά της εξίσωσης. Η άλλη είναι οι φόροι, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις χώρες με τις βαρύτερες φορολογικές επιβαρύνσεις στα καύσιμα στην Ευρώπη.
Πώς ξεκίνησε η μεγάλη αύξηση
Το 2001, επί κυβέρνησης Κώστα Σημίτη, ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στην αμόλυβδη ήταν 296 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, ποσό που αντιστοιχούσε σε 29,6 λεπτά το λίτρο. Η συστηματική αύξησή του άρχισε ουσιαστικά επί κυβέρνησης Κώστα Καραμανλή. Ο νόμος 3483/2006 προέβλεψε κλιμακωτές αναπροσαρμογές του ΕΦΚ: στα 313 ευρώ το 2006, στα 331 ευρώ το 2007, στα 350 ευρώ το 2008 και στα 359 ευρώ ανά 1.000 λίτρα από το 2009. Τα 359 ευρώ αποτελούσαν τότε και το κατώτατο όριο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Οι αυξήσεις, ωστόσο, συνεχίστηκαν. Τον Ιούνιο του 2009, επίσης επί κυβέρνησης Καραμανλή, ο ΕΦΚ στην αμόλυβδη ανέβηκε κατά 14,2%, από τα 359 στα 410 ευρώ ανά 1.000 λίτρα. Η Τράπεζα της Ελλάδος είχε συμπεριλάβει αυτή την αύξηση στην καταγραφή των φορολογικών μέτρων που υιοθετήθηκαν εκείνη την περίοδο για την ενίσχυση των κρατικών εσόδων.
Η μεγαλύτερη φορολογική κλιμάκωση σημειώθηκε το 2010, επί κυβέρνησης Γιώργου Παπανδρέου. Στις 9 Φεβρουαρίου, ο ΕΦΚ αυξήθηκε από τα 410 στα 530 ευρώ. Τον Μάρτιο διαμορφώθηκε στα 610 ευρώ και στις αρχές Μαΐου έφθασε στα 670 ευρώ ανά 1.000 λίτρα. Πρόκειται για τρεις σημαντικές αυξήσεις μέσα σε λιγότερο από τρεις μήνες. Παράλληλα, ο ΦΠΑ ανέβηκε αρχικά από το 19% στο 21% και κατόπιν, από την 1η Ιουλίου 2010, στο 23%.
Στο σημείο αυτό απαιτείται μια ουσιαστική διευκρίνιση σχετικά με τη συχνή διατύπωση ότι «ο φόρος στη βενζίνη διπλασιάστηκε σε μία νύχτα». Τα επίσημα στοιχεία δεν δείχνουν ότι η λιανική τιμή της βενζίνης ή ο ΕΦΚ διπλασιάστηκαν κυριολεκτικά μέσα σε ένα βράδυ. Η μεταβολή ήταν σχεδόν εξίσου εντυπωσιακή, αλλά πραγματοποιήθηκε σε διαδοχικά στάδια: από τα 359 ευρώ τον Ιανουάριο του 2009, ο ΕΦΚ έφθασε στα 670 ευρώ τον Μάιο του 2010, καταγράφοντας αύξηση σχεδόν 87%.
Αν συνυπολογιστεί ο ΦΠΑ που επιβάλλεται στον ίδιο τον ΕΦΚ, η έκταση της επιβάρυνσης αποτυπώνεται ακόμη πιο καθαρά. Στις αρχές του 2009, ο ΕΦΚ μαζί με τον ΦΠΑ που του αναλογούσε αντιστοιχούσαν σε περίπου 42,7 λεπτά ανά λίτρο. Το καλοκαίρι του 2010, με τον ΕΦΚ στα 670 ευρώ και τον ΦΠΑ στο 23%, το ποσό είχε ανέλθει στα 82,4 λεπτά το λίτρο. Η αύξηση, δηλαδή, ήταν περίπου 93% σε διάστημα περίπου ενάμιση χρόνου.
Αυτή είναι ουσιαστικά η πραγματική βάση του χαρακτηρισμού «διπλασιάστηκε». Η μεγαλύτερη και ταχύτερη αύξηση της επιβάρυνσης έγινε πράγματι επί κυβέρνησης Παπανδρέου, αλλά η ανοδική διαδρομή είχε αρχίσει νωρίτερα, επί κυβέρνησης Καραμανλή.
Στη συνέχεια ακολούθησε η περίοδος των μνημονίων και, το 2016, επί κυβέρνησης Αλέξη Τσίπρα, ο κανονικός συντελεστής ΦΠΑ αυξήθηκε από το 23% στο 24%. Από την 1η Ιανουαρίου 2017, ο ΕΦΚ της αμόλυβδης ανέβηκε ξανά, από τα 670 στα σημερινά 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, ενώ για το diesel κίνησης διαμορφώθηκε στα 410 ευρώ.
Οι συντελεστές αυτοί παραμένουν ουσιαστικά σε ισχύ μέχρι σήμερα. Η σημερινή κυβέρνηση δεν προχώρησε σε αύξηση του ονομαστικού ΕΦΚ της βενζίνης, αλλά ούτε και σε μείωσή του. Ο επίσημος φορολογικός οδηγός του υπουργείου Οικονομικών εξακολουθεί να ορίζει 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα για την αμόλυβδη και 410 ευρώ για το diesel, ενώ τα αντίστοιχα ελάχιστα ευρωπαϊκά όρια είναι 359 και 330 ευρώ.
Επομένως, ο ΕΦΚ των 70 λεπτών, μαζί με τον ΦΠΑ 24% που επιβάλλεται σε αυτόν, φθάνει από μόνος του τα 86,8 λεπτά ανά λίτρο. Σε αυτό το ποσό δεν έχουν ακόμη προστεθεί ο ΦΠΑ στην αξία του ίδιου του καυσίμου και οι υπόλοιπες επιβαρύνσεις.
Σύμφωνα με τα τελευταία απολύτως συγκρίσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για την εβδομάδα της 7ης Σεπτεμβρίου, η μέση τιμή της αμόλυβδης στην Ελλάδα ήταν 2,093 ευρώ ανά λίτρο. Από το ποσό αυτό, περίπου 0,973 ευρώ αντιστοιχούσαν στην τιμή χωρίς φόρους, ενώ περίπου 1,120 ευρώ ανά λίτρο αποτελούσαν το σύνολο των φόρων και των επιβαρύνσεων. Ήταν, δηλαδή, περισσότερο από το μισό ποσό που κατέβαλλε ο οδηγός στην αντλία.
Πόσο θα κόστιζε η βενζίνη με τη φορολογία της Μάλτας;
Η σύγκριση με τη Μάλτα είναι χαρακτηριστική, καθώς η χώρα διαθέτει σήμερα τη φθηνότερη βενζίνη στην Ευρωπαϊκή Ένωση: 1,340 ευρώ το λίτρο, έναντι 2,093 ευρώ στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα συγκρίσιμα στοιχεία της 7ης Σεπτεμβρίου. Οι δύο χώρες απέχουν σημαντικά ως προς τη φορολογική πολιτική τους. Στην Ελλάδα, ο ΕΦΚ στην αμόλυβδη ανέρχεται σε 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα και ο ΦΠΑ σε 24%. Στη Μάλτα, η ισχύουσα νομοθεσία ορίζει τον ΕΦΚ στα 359 ευρώ ανά 1.000 λίτρα αμόλυβδης και στα 330 ευρώ ανά 1.000 λίτρα diesel, δηλαδή ουσιαστικά στα ελάχιστα ευρωπαϊκά επίπεδα. Ο κανονικός συντελεστής ΦΠΑ στη Μάλτα είναι 18%.
Πώς μεταφράζεται αυτή η διαφορά στην αντλία; Αν διατηρήσουμε ακριβώς την ελληνική τιμή προ φόρων της 7ης Σεπτεμβρίου, περίπου 0,973 ευρώ/λίτρο, και αντικαταστήσουμε τον ελληνικό ΕΦΚ των 0,70 ευρώ και τον ΦΠΑ 24% με τους συντελεστές της Μάλτας —0,359 ευρώ ΕΦΚ και 18% ΦΠΑ—, η θεωρητική τιμή της αμόλυβδης στην Ελλάδα υποχωρεί περίπου στα 1,57 ευρώ το λίτρο.
Πρόκειται για μείωση από τα 2,093 ευρώ στα περίπου 1,572 ευρώ. Η απόσταση ξεπερνά τα 52 λεπτά ανά λίτρο, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 26 ευρώ για ένα γέμισμα 50 λίτρων. Με βάση τα συγκρίσιμα στοιχεία της ίδιας εβδομάδας, η εφαρμογή της φορολογίας καυσίμων της Μάλτας θα έφερνε την Ελλάδα σχεδόν στην κορυφή των φθηνότερων χωρών της ΕΕ: πρακτικά δίπλα στη Βουλγαρία, με 1,571 ευρώ/λίτρο, και πίσω μόνο από τη Μάλτα, με 1,340 ευρώ.
Επομένως, η διατύπωση χρειάζεται προσοχή. Δεν τεκμηριώνεται ότι μόνο με την υιοθέτηση των φόρων της Μάλτας η Ελλάδα θα αποκτούσε την απολύτως φθηνότερη βενζίνη στην Ευρώπη. Θα μετακινούνταν, ωστόσο, από τις ακριβότερες αγορές στην ομάδα των δύο-τριών φθηνότερων.
Πίσω από την τιμή των 1,34 ευρώ στη Μάλτα υπάρχει και ένας ακόμη παράγοντας. Η κυβέρνηση της χώρας δεν στηρίζεται μόνο στη χαμηλότερη φορολογία, αλλά έχει κρατήσει τις τιμές των καυσίμων ουσιαστικά «παγωμένες», αξιοποιώντας κρατικές επιδοτήσεις και ένα σύστημα hedging για τον περιορισμό της έκθεσης στις απότομες διακυμάνσεις των διεθνών τιμών. Η ίδια η κυβέρνηση της Μάλτας επισημαίνει αυτούς τους δύο παράγοντες ως βασικούς λόγους για τη διατήρηση της βενζίνης στα 1,34 ευρώ και του diesel στα 1,21 ευρώ. Σύμφωνα με την εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το συνολικό δημοσιονομικό κόστος των ενεργειακών επιδοτήσεων στη Μάλτα μπορεί να φθάσει περίπου στο 1,4% του ΑΕΠ το 2026.
Σε αυτό βρίσκεται ίσως και η ουσία της σημερινής συζήτησης. Η άνοδος του Brent ασκεί πίεση σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Το μέγεθος, όμως, της διεθνούς αύξησης που καταλήγει να επιβαρύνει τον οδηγό δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την αγορά πετρελαίου, αλλά και από τις φορολογικές επιλογές κάθε κράτους.
Στην Ελλάδα, σχεδόν δύο δεκαετίες συνεχόμενων αυξήσεων έχουν διαμορφώσει έναν μόνιμο «φορολογικό πολλαπλασιαστή» στην αντλία. Όταν το αργό ξεπερνά ξανά τα 100 δολάρια, η επίδραση αυτού του μηχανισμού γίνεται ακόμη πιο αισθητή στην τσέπη του οδηγού.
Ακολουθήστε το newsauto.gr στο Google News για να μαθαίνετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
