Η μεγαλύτερη βιομηχανική κατάρρευση στην ιστορία της Ευρώπης
STORIES
26 Ιουλίου 2026, 21:52 — -
Λίγες ιστορίες στον επιχειρηματικό κόσμο συνδυάζουν τόσο ακραία φιλοδοξία με τόσο κατακλυσμιαία αποτυχία. Η Northvolt, η σουηδική startup που είχε παρουσιαστεί ως η ελπίδα της Ευρώπης για ενεργειακή ανεξαρτησία και ως απάντηση στην κινεζική κυριαρχία στις μπαταρίες ηλεκτρικών αυτοκινήτων, κατέρρευσε σε λιγότερο από μία δεκαετία. Πίσω της άφησε χρέη 5,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων, επενδυτές με ζημιές που αγγίζουν τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια και ένα ερώτημα που προκαλεί έντονο προβληματισμό στις Βρυξέλλες: μπορεί η Ευρώπη να ανταγωνιστεί σοβαρά στον κλάδο των μπαταριών;
-
Η γέννηση ενός ονείρου
Η Northvolt ιδρύθηκε το 2016 από δύο πρώην στελέχη της Tesla, τον Peter Carlsson και τον Paolo Cerruti, με ένα σαφές και φιλόδοξο όραμα: τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής εφοδιαστικής αλυσίδας μπαταριών, ανεξάρτητης από την Κίνα, τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία. Το σλόγκαν της εταιρείας ήταν χαρακτηριστικό: «Make oil history».
Η ανταπόκριση από την αγορά και τις κυβερνήσεις ήταν άμεση και εντυπωσιακή. Η Volkswagen απέκτησε το 21% της εταιρείας το 2019, επενδύοντας 900 εκατομμύρια ευρώ. Ακολούθησε η Goldman Sachs με αντίστοιχη επένδυση. Στους χρηματοδότες περιλαμβάνονταν ακόμη η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η γερμανική κρατική KfW, η JPMorgan, η Microsoft, η Baillie Gifford, σουηδικά συνταξιοδοτικά ταμεία, καθώς και ο ιδρυτής του Spotify, Daniel Ek.
Συνολικά, η Northvolt συγκέντρωσε περισσότερα από 15 δισεκατομμύρια δολάρια σε ίδια κεφάλαια και δάνεια, ενώ το χαρτοφυλάκιο παραγγελιών της έφτασε τα 55 δισεκατομμύρια δολάρια — μέγεθος που έκανε την εταιρεία να μοιάζει αήττητη.
Το εργοστάσιο-ναυαρχίδα, Northvolt Ett, στο Skellefteå της βόρειας Σουηδίας, λειτουργούσε εξ ολοκλήρου με ανανεώσιμη ενέργεια από υδροηλεκτρικές μονάδες. Ο στόχος ήταν η παραγωγή να φτάσει τις 16 GWh έως το 2023 και τις 40 GWh έως το 2025. Παράλληλα, προβλέπονταν εργοστάσια στο Heide της Γερμανίας και στο Κεμπέκ του Καναδά. Στα χαρτιά, το σχέδιο έμοιαζε άρτιο.
Η κατολίσθηση
Στην πράξη, όμως, η εξέλιξη ήταν εφιαλτική. Οι στόχοι παραγωγής δεν επιτυγχάνονταν ο ένας μετά τον άλλο. Το εργοστάσιο στο Skellefteå λειτουργούσε σε κλάσμα της δυναμικότητάς του και, τον Σεπτέμβριο του 2024, παρήγαγε μόλις 60.000 κελιά μπαταρίας την εβδομάδα, δηλαδή το 5% της προβλεπόμενης δυναμικότητας.
Οι ζημιές σχεδόν τριπλασιάστηκαν, από 318 εκατομμύρια δολάρια το 2022 σε 1,03 δισεκατομμύρια δολάρια το 2023, ενώ η μηνιαία κατανάλωση μετρητών έφτανε περίπου τα 100 εκατομμύρια δολάρια.
Τον Ιούνιο του 2024, η BMW ακύρωσε παραγγελία αξίας 2 δισεκατομμυρίων ευρώ, έπειτα από επανειλημμένες καθυστερήσεις στις παραδόσεις επί δύο χρόνια, και τη μεταβίβασε στη Samsung SDI. Ήταν η αρχή του τέλους.
Τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, η Northvolt απέλυσε 1.600 εργαζομένους, δηλαδή το 20% του προσωπικού της. Τον Νοέμβριο του 2024 κατέθεσε αίτηση πτώχευσης στις ΗΠΑ, σύμφωνα με το Chapter 11, έχοντας μόλις 30 εκατομμύρια δολάρια στο ταμείο και χρέη ύψους 5,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο CEO και συνιδρυτής της εταιρείας, Peter Carlsson, παραιτήθηκε αμέσως μετά.
Στις 12 Μαρτίου 2025, η Northvolt κατέθεσε και αίτηση πτώχευσης στη Σουηδία, αφού δεν κατάφερε να εξασφαλίσει τη νέα χρηματοδότηση που χρειαζόταν.
Οι επενδυτές υπέστησαν καταστροφικές ζημιές. Η Goldman Sachs διέγραψε σχεδόν 900 εκατομμύρια δολάρια. Η Volkswagen, η οποία είχε επενδύσει συνολικά περισσότερα από 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ και ήταν επίσης ο τρίτος μεγαλύτερος πιστωτής, με μετατρέψιμο ομόλογο ύψους 355 εκατομμυρίων δολαρίων, υποχρεώθηκε σε σειρά απομειώσεων. Σουηδικά συνταξιοδοτικά ταμεία, η BlackRock και η CPP Investments είδαν επίσης τις επενδύσεις τους να μηδενίζονται.
Γιατί απέτυχε;
Οι αναλυτές αποδίδουν την κατάρρευση σε έναν συνδυασμό παραγόντων. Πρώτα απ’ όλα, η Northvolt υποτίμησε δραματικά τις δυνατότητες των Κινέζων ανταγωνιστών. Η Κίνα ελέγχει περίπου το 85% της παγκόσμιας παραγωγικής δυναμικότητας σε κελιά μπαταριών και κατέχει κυρίαρχη θέση στην πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά, όπως το λίθιο, το κοβάλτιο και το νικέλιο. Χωρίς πρόσβαση σε αυτές τις πρώτες ύλες σε ανταγωνιστικές τιμές, καμία ευρωπαϊκή εταιρεία δεν μπορούσε να οικοδομήσει βιώσιμη βιομηχανία.
Δεύτερον, η διοίκηση της Northvolt παρουσίαζε στους επενδυτές αισιόδοξες προβλέψεις που δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα. Πρόκειται για τα «polished slide decks», όπως ανέφεραν χαρακτηριστικά πηγές στο Bloomberg, τα οποία απέκρυπταν τα πραγματικά λειτουργικά προβλήματα.
Τρίτον, η παραγωγή κελιών μπαταριών είναι ένα εγχείρημα με χαμηλά περιθώρια κέρδους και εξαιρετικά υψηλές κεφαλαιακές απαιτήσεις. Για να καταστεί οικονομικά βιώσιμη, απαιτείται τεράστια κλίμακα παραγωγής — και η Northvolt δεν κατάφερε ποτέ να την επιτύχει.
Στα προβλήματα προστέθηκαν σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλεια στις εγκαταστάσεις, με θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα, καθυστερήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και μια γενικότερη διοικητική αδυναμία να μετατραπούν τα κεφάλαια σε λειτουργικό εργοστάσιο.
Τι γίνεται σήμερα;
Το τέλος της Northvolt δεν σήμανε και το τέλος των εγκαταστάσεών της. Η αμερικανική startup Lyten, με έδρα το San Jose της Καλιφόρνιας και εξειδίκευση στις μπαταρίες λιθίου-θείου, ανέλαβε σταδιακά το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων της χρεοκοπημένης σουηδικής εταιρείας.
Η διαδικασία εξαγοράς ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2024, με το εργοστάσιο Cuberg στην Καλιφόρνια. Τον Ιούλιο του 2025 ακολούθησε το εργοστάσιο Northvolt Dwa στο Γκντανσκ της Πολωνίας, ένα από τα μεγαλύτερα εργοστάσια BESS (Battery Energy Storage Systems) στην Ευρώπη, δυναμικότητας 6 GWh και με δυνατότητα επέκτασης έως τις 12 GWh.
Στις 7 Αυγούστου 2025, η Lyten ανακοίνωσε δεσμευτικές συμφωνίες για την εξαγορά όλων των εναπομεινάντων περιουσιακών στοιχείων στη Σουηδία και τη Γερμανία. Σε αυτά περιλαμβάνονται το Northvolt Ett και η επέκτασή του στο Skellefteå, με λειτουργική δυναμικότητα 16 GWh, τα ερευνητικά εργαστήρια Northvolt Labs στο Västerås, καθώς και το υπό κατασκευή Northvolt Drei στο Heide της Γερμανίας, σχεδιαζόμενης δυναμικότητας 15 GWh.
Η Lyten εξαγόρασε επίσης το σύνολο της πνευματικής ιδιοκτησίας της Northvolt. Η συνολική λογιστική αξία των περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν ανέρχεται σε περίπου 5 δισεκατομμύρια δολάρια. Η εξαγορά των εγκαταστάσεων στη Σουηδία ολοκληρώθηκε το τέταρτο τρίμηνο, πριν από λίγες εβδομάδες.
Η Lyten σχεδιάζει να επανεκκινήσει άμεσα την παραγωγή μπαταριών λιθίου-ιόντων NMC στο Skellefteå, ενώ παράλληλα θα εισαγάγει σταδιακά την τεχνολογία λιθίου-θείου, στην οποία εξειδικεύεται. Το εργοστάσιο στην Πολωνία ήδη παράγει το προϊόν Voltpack Mobile System για BESS.
Η εταιρεία έχει εκφράσει επίσης ενδιαφέρον για το εργοστάσιο Northvolt Six στο Κεμπέκ, το οποίο βρίσκεται υπό κατασκευή και έχει σχεδιαζόμενη δυναμικότητα 15 GWh. Η αντιπρόεδρος της Σουηδίας, Ebba Busch, χαιρέτισε την εξαγορά ως «νίκη για τη Σουηδία και για την ενεργειακή ανεξαρτησία της Ευρώπης».
Ο εντεταλμένος διαχειριστής της πτώχευσης, Mikael Kubu, επισήμανε ότι κατά τη διαδικασία εκκαθάρισης «ο κίνδυνος πλήρους διακοπής των εργασιών ήταν πολύ πραγματικός», κάτι που θα ισοδυναμούσε με ολοκληρωτική καταστροφή αξίας.
Τα μεγάλα ερωτήματα παραμένουν
Η Lyten είναι μια εντελώς διαφορετική εταιρεία από τη Northvolt. Δεν είναι ευρωπαϊκή, δεν διαθέτει κρατική στήριξη αντίστοιχης κλίμακας και βασίζεται σε διαφορετική τεχνολογία. Το αν θα καταφέρει να καταστήσει κερδοφόρες τις εγκαταστάσεις που η Northvolt δεν μπόρεσε να αξιοποιήσει παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Το μεγαλύτερο ερώτημα, ωστόσο, αφορά την ίδια την Ευρώπη. Η ήπειρος επένδυσε δισεκατομμύρια από δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια για τη δημιουργία εγχώριας βιομηχανίας μπαταριών, όμως απέτυχε εντυπωσιακά. Η Κίνα εξακολουθεί να ελέγχει την αγορά, με τις CATL και BYD να αποτελούν αδιαμφισβήτητες κυρίαρχες δυνάμεις.
Ευρωπαίοι νομοθέτες έχουν ήδη επισημάνει ότι «πριν από λίγα χρόνια χάσαμε τη βιομηχανική μάχη για τα ηλιακά πάνελ — θα ήταν στρατηγικό λάθος να παρατήσουμε και τις μπαταρίες». Η Northvolt, ωστόσο, απέδειξε ότι η φιλοδοξία, τα κεφάλαια και η πολιτική βούληση από μόνα τους δεν αρκούν.
Ακολουθήστε το newsauto.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
