Η Τεχεράνη προετοιμάζεται για τη σημαντικότερη αναβάθμιση της Πολεμικής Αεροπορίας της εδώ και δεκαετίες. Η εκπαίδευση πιλότων και τεχνικών φέρεται να έχει ολοκληρωθεί, ωστόσο ο ακριβής αριθμός των μαχητικών και ο χρόνος παράδοσής τους παραμένουν επισήμως άγνωστοι. Το Ιράν φαίνεται να βρίσκεται στην τελική φάση προετοιμασίας για την παραλαβή των ρωσικών Su-35, τα οποία θα μπορούσαν να ενισχύσουν σημαντικά τις δυνατότητες αεράμυνας της χώρας, χωρίς όμως να ανατρέπουν αυτομάτως την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.
Η προετοιμασία για την παραλαβή
Σύμφωνα με αναφορές αμυντικών δικτύων, Ιρανοί πιλότοι και τεχνικοί έχουν ολοκληρώσει βασικά στάδια εκπαίδευσης στη Ρωσία, τόσο στην πτήση όσο και στη συντήρηση των νέων μαχητικών. Η πρώτη ομάδα φέρεται να αποτελούνταν από περίπου 40 έως 48 άτομα και να είχε ολοκληρώσει την αρχική εκπαίδευση ήδη από το 2024.
Η εκπαίδευση φέρεται να συνεχίστηκε στο Ιράν με τη χρήση των Yak-130, των προηγμένων εκπαιδευτικών αεροσκαφών που η Τεχεράνη παρέλαβε από τη Ρωσία τον Σεπτέμβριο του 2023. Τα συγκεκριμένα αεροσκάφη χρησιμοποιούνται ως μεταβατικό στάδιο για πιλότους που περνούν από παλαιότερους τύπους σε σύγχρονα μαχητικά 4ης και 4,5 γενιάς. Η προμήθεια των Yak-130 είχε εξαρχής θεωρηθεί ένδειξη ότι το Ιράν προετοίμαζε προσωπικό για την ένταξη των Su-35.
Η αγορά των ρωσικών μαχητικών έχει επιβεβαιωθεί από την ιρανική πλευρά. Τον Ιανουάριο του 2025, ο ανώτατος αξιωματικός των Φρουρών της Επανάστασης, Αλί Σαντμανί, δήλωσε ότι το Ιράν είχε αγοράσει Su-35. Δεν διευκρίνισε, ωστόσο, τον αριθμό των αεροσκαφών ούτε αν είχαν ήδη ξεκινήσει οι παραδόσεις, ενώ το Κρεμλίνο απέφυγε να σχολιάσει τις σχετικές πληροφορίες.
Νεότερες πληροφορίες αναφέρουν ότι περίπου 20 μαχητικά έχουν ήδη κατασκευαστεί στο εργοστάσιο του Κομσομόλσκ επί του Αμούρ. Άλλες πηγές κάνουν λόγο για συνολική παραγγελία 24, 25 ή ακόμη και 48 αεροσκαφών. Μέχρι στιγμής, κανένας από αυτούς τους αριθμούς δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα από τη Μόσχα ή την Τεχεράνη.
Η διαφορά είναι κρίσιμη, καθώς διαφορετικό επιχειρησιακό αποτέλεσμα μπορεί να προσφέρει μια μικρή μοίρα 16 ή 24 μαχητικών και εντελώς διαφορετικό μια δύναμη 48 αεροσκαφών. Σε κάθε περίπτωση, η πλήρης ένταξη ενός τόσο σύνθετου μαχητικού απαιτεί χρόνια, υποδομές, ανταλλακτικά, εξειδικευμένο προσωπικό και διαρκή υποστήριξη από τη ρωσική αμυντική βιομηχανία.
Τι μπορεί να κάνει το Su-35
Το Su-35 είναι ένα βαρύ, μονοθέσιο και ιδιαίτερα ευέλικτο μαχητικό πολλαπλών ρόλων, που προέρχεται από την οικογένεια του Su-27. Ανήκει στη λεγόμενη γενιά «4++» και διαθέτει δύο κινητήρες με κατευθυνόμενη ώση, σύγχρονα ηλεκτρονικά και μεγάλη ακτίνα δράσης.
Σύμφωνα με τη ρωσική κατασκευάστρια UAC, μπορεί να αναπτύξει ταχύτητα έως Mach 2,25 σε μεγάλο ύψος, να επιχειρεί σε ύψος 18.000 μέτρων και να μεταφέρει φορτίο όπλων έως οκτώ τόνους σε 12 σημεία ανάρτησης. Η μέγιστη εμβέλειά του χωρίς εναέριο ανεφοδιασμό αναφέρεται στα 3.600 χιλιόμετρα.
Το ραντάρ Irbis-E μπορεί, βάσει των εργοστασιακών προδιαγραφών, να εντοπίζει μεγάλα εναέρια ίχνη σε αποστάσεις έως 350 χιλιομέτρων, να παρακολουθεί ταυτόχρονα 30 στόχους και να εμπλέκει έως οκτώ. Οι πραγματικές αποστάσεις εντοπισμού εξαρτώνται, βεβαίως, από το μέγεθος και το ίχνος του στόχου, το υψόμετρο, τις παρεμβολές και τις συνθήκες κάθε επιχείρησης.
Το τελικό πακέτο όπλων του Ιράν δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Εφόσον το Su-35 συνοδευτεί από σύγχρονους ρωσικούς πυραύλους αέρος-αέρος μεγάλης εμβέλειας, θα προσφέρει στην Τεχεράνη δυνατότητες εμπλοκής πέρα από την οπτική επαφή, τις οποίες σήμερα διαθέτει σε πολύ περιορισμένο βαθμό.
Γιατί το Ιράν χρειάζεται επειγόντως νέα μαχητικά
Η ιρανική Πολεμική Αεροπορία εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε αεροσκάφη που αποκτήθηκαν πριν από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Στον στόλο της παραμένουν F-14 Tomcat, F-4 Phantom και F-5 αμερικανικής κατασκευής, καθώς και MiG-29, Su-24, Mirage F1 και κινεζικά F-7.
Παρά τις εγχώριες αναβαθμίσεις, πολλά από αυτά τα αεροσκάφη αντιμετωπίζουν προβλήματα λόγω ηλικίας, διαθεσιμότητας και περιορισμένης πρόσβασης σε ανταλλακτικά. Η FlightGlobal καταγράφει δεκάδες παλαιά μαχητικά σε υπηρεσία, όμως οι ονομαστικοί αριθμοί δεν σημαίνουν ότι όλα είναι διαθέσιμα για επιχειρήσεις ανά πάσα στιγμή.
Τα Su-35 θα μπορούσαν να αναλάβουν αποστολές αναχαίτισης, περιπολίες μεγάλης διάρκειας και την προστασία κρίσιμων στρατιωτικών και πυρηνικών εγκαταστάσεων. Παράλληλα, θα λειτουργούσαν ως σημαντική πλατφόρμα εκπαίδευσης και μετάβασης της ιρανικής αεροπορίας σε σύγχρονες δικτυοκεντρικές επιχειρήσεις.
Δεν πρόκειται, ωστόσο, για αεροσκάφος stealth. Απέναντι σε μια δύναμη που διαθέτει F-35, σύγχρονα αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης, εναέριο ανεφοδιασμό και προηγμένες δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου, το Su-35 παραμένει ευάλωτο όταν επιχειρεί χωρίς ολοκληρωμένη αεροπορική υποστήριξη.
Η πραγματική αξία του για το Ιράν θα εξαρτηθεί, επομένως, όχι μόνο από τον αριθμό των μαχητικών, αλλά και από τα όπλα που θα παραδοθούν, την εκπαίδευση των πληρωμάτων, τη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών και τη διασύνδεσή τους με το δίκτυο ραντάρ και αεράμυνας της χώρας.
Παράλληλα, δημοσιεύματα συνδέουν την καθυστέρηση των παραδόσεων με έργα αναβάθμισης αεροπορικών βάσεων, την κατασκευή προστατευμένων υποστέγων και την αποκατάσταση υποδομών. Οι συγκεκριμένες πληροφορίες δεν έχουν επιβεβαιωθεί επίσημα.
Η συμφωνία εντάσσεται στο πλαίσιο της βαθύτερης στρατιωτικής συνεργασίας Ρωσίας και Ιράν. Οι δύο χώρες υπέγραψαν το 2025 εικοσαετή στρατηγική εταιρική σχέση, η οποία προβλέπει κοινές ασκήσεις, εκπαίδευση προσωπικού, ανταλλαγή πληροφοριών και ενίσχυση της στρατιωτικοτεχνικής συνεργασίας, χωρίς όμως να αποτελεί σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας.
Η άφιξη των Su-35, εφόσον πραγματοποιηθεί εντός του αναφερόμενου χρονοδιαγράμματος, θα αποτελέσει τη μεγαλύτερη ποιοτική ενίσχυση της ιρανικής Πολεμικής Αεροπορίας εδώ και περισσότερα από 40 χρόνια. Δεν θα προσφέρει από μόνη της αεροπορική υπεροχή, αλλά θα καταστήσει οποιονδήποτε σχεδιασμό επιχειρήσεων στον ιρανικό εναέριο χώρο πιο σύνθετο και σαφώς πιο επικίνδυνο.
