Νέος ΚΟΚ: Ευθύνη και πρόστιμο και για τον συνεπιβάτη
13 Αυγούστου 2026, 8:45 — -
Ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας έχει διαφοροποιήσει σημαντικά τη φιλοσοφία των κυρώσεων στους ελληνικούς δρόμους, μεταφέροντας μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης στο πρόσωπο που διαπράττει την παράβαση. Υπάρχουν, ωστόσο, περιπτώσεις όπου μια παράβαση του συνεπιβάτη μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες και για τον οδηγό.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η χρήση κράνους στις μοτοσικλέτες και τα μοτοποδήλατα. Ο νέος ΚΟΚ είναι σαφής: προστατευτικό κράνος, κανονικά δεμένο, οφείλουν να φορούν τόσο ο οδηγός όσο και ο συνεπιβάτης.
Το σημαντικό είναι ότι, αν ο συνεπιβάτης δεν φορά κράνος, δεν τιμωρείται μόνο ο ίδιος. Κυρώσεις αντιμετωπίζει και ο οδηγός της μοτοσικλέτας, ακόμη και όταν φορά κανονικά το δικό του κράνος.
Τι προβλέπει ο νόμος
Το άρθρο 16 του Ν. 5209/2025 ορίζει ότι οι οδηγοί και οι επιβάτες μοτοποδηλάτων, μοτοσικλετών και τρίτροχων οχημάτων χωρίς κουβούκλιο υποχρεούνται να φορούν προστατευτικό κράνος, κανονικά δεμένο. Η παράβαση από τον επιβάτη εντάσσεται στην κατηγορία Ε3-Α και επισύρει διοικητικό πρόστιμο 350 ευρώ.
Για τον οδηγό, όμως, ισχύει και ειδικότερη διάταξη. Σύμφωνα με το άρθρο 37 του ΚΟΚ, ο οδηγός μηχανοκίνητου οχήματος ή μοτοποδηλάτου οφείλει να μεριμνά για την ασφάλεια των συνεπιβατών του και, ειδικότερα, να ελέγχει αν χρησιμοποιούν ζώνη ασφαλείας ή προστατευτικό κράνος κατά τη μεταφορά τους.
Κατά συνέπεια, το επιχείρημα «εγώ φοράω κράνος, ο συνεπιβάτης είναι ενήλικος και ευθύνεται ο ίδιος» δεν απαλλάσσει τον οδηγό. Αν ο συνεπιβάτης μοτοσικλέτας εντοπιστεί χωρίς κράνος, επιβαρύνεται με πρόστιμο 350 ευρώ. Παράλληλα, ο οδηγός θεωρείται ότι παραβίασε την υποχρέωσή του να μεριμνήσει για την ασφάλεια του συνεπιβάτη.
Η παράβαση του οδηγού κατατάσσεται από το άρθρο 37 στην κατηγορία Ε3-Β. Η κατηγορία αυτή προβλέπει πρόστιμο 350 ευρώ, καθώς και αφαίρεση της άδειας οδήγησης και των στοιχείων κυκλοφορίας του οχήματος για 30 ημέρες. Οι κυρώσεις κάθε κατηγορίας καθορίζονται από το άρθρο 108 του Ν. 5209/2025.
Έτσι, σε έλεγχο της Τροχαίας όπου ο οδηγός φορά σωστά το κράνος του, αλλά ο συνεπιβάτης όχι, τα συνολικά πρόστιμα μπορεί να ανέλθουν σε 700 ευρώ: 350 ευρώ για τον συνεπιβάτη και 350 ευρώ για τον οδηγό. Επιπλέον, για τον οδηγό προβλέπεται αφαίρεση της άδειας οδήγησης και των στοιχείων κυκλοφορίας για 30 ημέρες.
Η διάταξη εφαρμόζεται ήδη στην πράξη. Η Ελληνική Αστυνομία, στο πλαίσιο της εκστρατείας «Μηδενική ανοχή στη μη χρήση κράνους», έχει διευκρινίσει ότι για τον οδηγό δικύκλου προβλέπονται πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες. Οι ίδιες κυρώσεις εφαρμόζονται και στον οδηγό που δεν μεριμνά για την ασφάλεια του επιβάτη του, ενώ για τον ίδιο τον επιβάτη προβλέπεται πρόστιμο 350 ευρώ.
Ανάλογη είναι η φιλοσοφία και στη χρήση της ζώνης ασφαλείας, αν και οι κυρώσεις διαφέρουν. Ο ΚΟΚ προβλέπει ότι η ζώνη είναι υποχρεωτική τόσο για τους οδηγούς όσο και για τους επιβάτες.
Η μη χρήση ζώνης από επιβάτη κατατάσσεται στην κατηγορία Ε2-Α και συνεπάγεται πρόστιμο 150 ευρώ για τον ίδιο. Παράλληλα, το άρθρο 37 υποχρεώνει τον οδηγό να ελέγχει αν οι συνεπιβάτες του φορούν ζώνη. Σε διαφορετική περίπτωση, η παράβαση του οδηγού εντάσσεται στην κατηγορία Ε2-Β, η οποία σημαίνει πρόστιμο 150 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 20 ημέρες.
Στην πράξη, ο οδηγός δεν μπορεί να επικαλεστεί ότι ο ενήλικος συνεπιβάτης επέλεξε μόνος του να μη φορέσει ζώνη. Ο επιβάτης έχει τη δική του ευθύνη και τιμωρείται για τη δική του παράβαση, όμως ο οδηγός έχει παράλληλα αυτοτελή υποχρέωση να φροντίζει για την ασφαλή μεταφορά του.
Προσοχή και στα πίσω καθίσματα
Η υποχρέωση χρήσης ζώνης δεν αφορά μόνο τον συνοδηγό, αλλά και τους επιβάτες των πίσω καθισμάτων, κάτι που εξακολουθεί να υποτιμάται από αρκετούς οδηγούς και επιβάτες.
Σε περίπτωση σύγκρουσης, ένας επιβάτης χωρίς ζώνη στο πίσω κάθισμα δεν κινδυνεύει μόνο ο ίδιος. Εξαιτίας της αδράνειας μπορεί να εκτιναχθεί προς τα εμπρός και να προκαλέσει σοβαρό ή ακόμη και θανατηφόρο τραυματισμό στους ανθρώπους που κάθονται μπροστά.
Για τον λόγο αυτό, ο νέος ΚΟΚ αντιμετωπίζει πλέον το ζήτημα όχι απλώς ως ατομική επιλογή του επιβάτη, αλλά ως συνολικό θέμα ασφαλούς μεταφοράς.
Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται όταν στο αυτοκίνητο επιβαίνουν παιδιά. Ο ΚΟΚ προβλέπει υποχρεωτική χρήση κατάλληλων συστημάτων συγκράτησης και προστασίας, ανάλογα με την ηλικία, το ύψος και το βάρος τους. Παράλληλα, υπάρχουν ειδικές προβλέψεις για την κατάληψη θέσης δίπλα στον οδηγό από παιδιά ηλικίας κάτω των 12 ετών.
Επομένως, η ευθύνη του οδηγού δεν περιορίζεται στη νόμιμη οδήγηση του οχήματος. Πριν από την εκκίνηση, πρέπει να διασφαλίζει ότι όλοι οι επιβάτες μεταφέρονται με τον προβλεπόμενο τρόπο.
Η αυστηροποίηση των ελέγχων δεν παραμένει μόνο σε θεωρητικό επίπεδο. Η Ελληνική Αστυνομία έχει πραγματοποιήσει επανειλημμένες εκστρατείες ειδικά για τη χρήση κράνους, βεβαιώνοντας παραβάσεις τόσο σε οδηγούς όσο και σε συνεπιβάτες. Σε επίσημες ανακοινώσεις της έχει επισημάνει ότι οι έλεγχοι στοχεύουν στην καθολική χρήση πιστοποιημένου κράνους.
Η ουσία της νέας νομοθεσίας είναι ότι ο συνεπιβάτης δεν βρίσκεται πλέον, στην πράξη, εκτός του πεδίου των ελέγχων. Μπορεί να είναι ο ίδιος παραβάτης και να επιβαρυνθεί με πρόστιμο, ενώ η συμπεριφορά του μπορεί ταυτόχρονα να ενεργοποιήσει διαφορετική παράβαση για τον οδηγό.
Για τους μοτοσικλετιστές, το μήνυμα είναι σαφές: κανείς δεν πρέπει να ανεβαίνει στη μοτοσικλέτα χωρίς κράνος, ούτε για λίγα μέτρα ούτε επειδή «την ευθύνη την αναλαμβάνει ο ίδιος». Σε έναν έλεγχο δεν αρκεί πλέον να φορά κράνος μόνο ο οδηγός. Αν ο συνεπιβάτης είναι ακάλυπτος, μπορεί να επιβληθούν δύο πρόστιμα συνολικού ύψους 700 ευρώ και, για τον οδηγό, να αφαιρεθούν η άδεια οδήγησης και τα στοιχεία κυκλοφορίας για 30 ημέρες.
Το οικονομικό κόστος, βέβαια, είναι το λιγότερο σημαντικό. Το κράνος και η ζώνη ασφαλείας παραμένουν δύο από τα βασικότερα μέσα προστασίας απέναντι σε σοβαρό ή θανατηφόρο τραυματισμό στον δρόμο.
Ακολουθήστε το newsauto.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
