Η ιστορία της Formula 1 έχει να επιδείξει πολλά μονοθέσια που ξεχώρισαν για την τεχνολογία, τις επιδόσεις ή τις επιτυχίες τους. Λίγα, ωστόσο, μπορούν να συγκριθούν με την AAR Eagle Mk I Gurney-Weslake του 1967, χάρη σε ένα επίτευγμα που παραμένει εξαιρετικά σπάνιο.
Το αμερικανικό αγωνιστικό αναμένεται να δημοπρατηθεί τον Σεπτέμβριο από τον οίκο RM Sotheby’s, με την εκτιμώμενη αξία του να κυμαίνεται μεταξύ 7 και 9 εκατομμυρίων δολαρίων. Η αποτίμηση αυτή δεν βασίζεται αποκλειστικά στη σπανιότητά του. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει το γεγονός ότι η Eagle παραμένει το μοναδικό μονοθέσιο που κατασκευάστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες και κατάφερε να κερδίσει Grand Prix της Formula 1.
Η ιστορική επιτυχία ήρθε στο Grand Prix Βελγίου του 1967, στην παλιά χάραξη του Spa-Francorchamps, με οδηγό τον Dan Gurney, τον άνθρωπο που είχε την ευθύνη για ολόκληρο το πρόγραμμα. Η νίκη παρέμεινε ο πρώτος και μοναδικός θρίαμβος Αμερικανού κατασκευαστή στη Formula 1 μετά τη Duesenberg το 1921.
Η Eagle Mk I και το αμερικανικό σχέδιο για τη Formula 1
Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 1964 από τον Dan Gurney και τον Carroll Shelby, οι οποίοι επιδίωξαν να δημιουργήσουν μια αμερικανική αγωνιστική ομάδα ικανή να σταθεί σε κορυφαίο διεθνές επίπεδο.
Η All American Racers, γνωστή ως AAR, είχε ως κύρια δραστηριότητα τον σχεδιασμό και την κατασκευή αγωνιστικών αυτοκινήτων. Αφού απέκτησε αρχικά παρουσία στις Ηνωμένες Πολιτείες, η εταιρεία στράφηκε στην ανάπτυξη ενός μονοθεσίου που θα μπορούσε να συμμετάσχει και στη Formula 1.
Ο σχεδιασμός ανατέθηκε στον Βρετανό μηχανικό Len Terry, ο οποίος είχε ήδη συμμετάσχει στη δημιουργία της Lotus 38, του αυτοκινήτου που κατέκτησε τη νίκη στο Indy 500 το 1965.
Η Eagle Mk I βασίστηκε σε μονοκόκ πλαίσιο από αλουμίνιο, ενώ η κίνησή της ανατέθηκε σε έναν ατμοσφαιρικό κινητήρα που θεωρούνταν ιδιαίτερα προηγμένος για τα δεδομένα της εποχής.
Ο V12 Gurney-Weslake των 390 PS
Στην καρδιά της Eagle βρισκόταν ο V12 κινητήρας Gurney-Weslake των 3,0 λίτρων, ο οποίος εξελίχθηκε από τη βρετανική Weslake. Με 48 βαλβίδες συνολικά, απέδιδε περίπου 390 PS στις 10.500 σ.α.λ., επίδοση εντυπωσιακή για την εποχή, αν και απαιτούσε λειτουργία σε ιδιαίτερα υψηλές στροφές.
Με τα δεδομένα της δεκαετίας του 1960, η συγκεκριμένη διάταξη ήταν αναμφίβολα ιδιαίτερα σύνθετη. Ο κινητήρας απέδιδε υψηλή ισχύ, επιτρέποντας στο μονοθέσιο να κινείται ανταγωνιστικά απέναντι στις ήδη καθιερωμένες ευρωπαϊκές ομάδες.
Η αξιοπιστία παρέμεινε, ωστόσο, το βασικό πρόβλημα του προγράμματος. Παρότι η Eagle έδειχνε ταχύτητα, οι μηχανικές αστοχίες περιόρισαν τα αποτελέσματά της και δεν επέτρεψαν στην ομάδα να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες του αυτοκινήτου.
Κατασκευάστηκαν συνολικά μόλις τέσσερις Eagle Mk I, ενώ μόνο οι τρεις από αυτές εξοπλίστηκαν με τον V12 Gurney-Weslake. Το αυτοκίνητο που οδηγείται τώρα σε δημοπρασία είναι το πλαίσιο με αριθμό 103 και αποτελεί ένα από τα μόλις δύο μονοθέσια με τον συγκεκριμένο κινητήρα που εξακολουθούν να βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές.
Το πλαίσιο 103 και η παρουσία του στους αγώνες
Η συγκεκριμένη Eagle Mk I έκανε την αγωνιστική της εμφάνιση το 1967. Την ίδια χρονιά, ο Dan Gurney πέτυχε με το πλαίσιο 103 ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματά του, τερματίζοντας στην τρίτη θέση του Grand Prix Καναδά.
Το καλύτερο αποτέλεσμα της Eagle στη Formula 1 παρέμεινε, πάντως, η νίκη στο Spa-Francorchamps. Σε εκείνον τον αγώνα, ο Gurney οδήγησε διαφορετικό πλαίσιο της ίδιας σειράς, χαρίζοντας στην AAR τη μοναδική της επικράτηση σε αγώνα του Παγκόσμιου Πρωταθλήματος.
Η επιτυχία στο Βέλγιο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς σημειώθηκε με τον ίδιο τον Gurney στο τιμόνι ενός αυτοκινήτου που είχε κατασκευάσει η δική του ομάδα.
Μια μακρά πορεία μετά τη Formula 1
Μετά την ολοκλήρωση της εργοστασιακής αγωνιστικής του πορείας, η Eagle Mk I με αριθμό πλαισίου 103 πέρασε από αρκετούς ιδιοκτήτες.
Το 1969 το μονοθέσιο αγοράστηκε από τον Αμερικανό οδηγό Danny Ongais, ο οποίος σχεδίαζε να το τροποποιήσει για να συμμετάσχει στο πρωτάθλημα SCCA Formula A. Το σχέδιο, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Τα επόμενα χρόνια το αυτοκίνητο άλλαξε αρκετές ιδιωτικές συλλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο, παραμένοντας ουσιαστικά εκτός αγωνιστικής δράσης. Αργότερα επέστρεψε στις πίστες μέσω διοργανώσεων ιστορικών αυτοκινήτων, συμμετέχοντας, μεταξύ άλλων, στο Goodwood Revival, στο Φεστιβάλ Ταχύτητας και στο Monaco Historic Grand Prix.
Στο Μονακό, το 2002, κατέγραψε ακόμη ένα σημαντικό αποτέλεσμα στην κατηγορία των ιστορικών μονοθεσίων της Formula 1. Την ίδια χρονιά πέρασε στην κατοχή του σημερινού ιδιοκτήτη του, ο οποίος το διατηρεί έκτοτε σε ιδιωτική συλλογή.
Ωστόσο, σύμφωνα με τους ειδικούς που το εξέτασαν πρόσφατα, το αυτοκίνητο δεν είναι ακόμη έτοιμο για επιστροφή στην αγωνιστική δράση και χρειάζεται τεχνική προετοιμασία. Διατηρεί, πάντως, την ιστορική του διαμόρφωση, καθώς και τον σπάνιο κινητήρα V12 που το συνδέει άμεσα με το πρόγραμμα της AAR στη Formula 1.
