Οριστικό τέλος για τα μισά οχήματα που κυκλοφορούν στην Ελλάδα
Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σοβαρή πρόκληση, καθώς μεγάλο μέρος του κυκλοφορούντος στόλου οχημάτων ενδέχεται να χαρακτηριστεί «μη βιώσιμο» βάσει των νέων ευρωπαϊκών προδιαγραφών για τη ρύπανση, το περιβάλλον και την οδική ασφάλεια. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση, περίπου το 45% των αυτοκινήτων που κυκλοφορούν σήμερα στη χώρα είναι ηλικίας άνω των 10-12 ετών, γεγονός που τα θέτει σε άμεσο κίνδυνο εξαίρεσης ή επιβολής σημαντικών περιορισμών.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο ποσοτικό, αλλά και δομικό, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η κλιματική κρίση επηρεάζει και την Ελλάδα, όπως αποτυπώνεται στις πυρκαγιές και στα αποθέματα νερού. Η μέση ηλικία των Ι.Χ. στη χώρα ανέρχεται περίπου στα 17,5 έτη, η υψηλότερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όταν ο αντίστοιχος πανευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώνεται γύρω στα 12-13 χρόνια. Η σημαντική αυτή διαφορά σημαίνει ότι τα ελληνικά οχήματα παρουσιάζουν, κατά κανόνα, μεγαλύτερη φθορά, ανταποκρίνονται σε παλαιότερα πρότυπα εκπομπών, αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο τεχνικών προβλημάτων και ενδέχεται να βρεθούν στο επίκεντρο των προσπαθειών για την αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προωθεί πλέον αποφασιστικά το πλαίσιο για τις ζώνες χαμηλών εκπομπών (ZBE), τα κριτήρια εισόδου στα αστικά κέντρα, καθώς και την επιβολή αυστηρότερων ορίων για τα μικροσωματίδια (PM 10, NO₂) έως το 2030. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη κι αν δεν προβλέπεται αυτή τη στιγμή ένα κεντρικό «κούρεμα» για όλα τα παλαιά οχήματα στην Ελλάδα, στην πράξη η ελεύθερη και απεριόριστη κυκλοφορία τους αναμένεται να περιοριστεί. Οι οδηγοί οχημάτων προδιαγραφών Euro 4 και παλαιότερων, τα οποία αντιπροσωπεύουν μεγάλο ποσοστό στις ελληνικές συνθήκες, είναι πιθανό να βρεθούν αντιμέτωποι είτε με περιορισμούς είτε με σημαντικά υψηλότερο κόστος χρήσης είτε με σταδιακή απαξίωση.
Η διαδικασία θα είναι σταδιακή, αλλά αναπόφευκτη
Ένα όχημα δεν «αποσύρεται» από την κυκλοφορία με μία απόφαση, αλλά σταδιακά περιορίζεται η δυνατότητά του να κινείται όπως στο παρελθόν. Οι βασικοί άξονες που αναμένεται να ενεργοποιηθούν είναι τρεις: α) η επιβολή τελών εισόδου ή περιορισμών σε περιοχές με υψηλή κυκλοφορία, β) η θέσπιση οικονομικών αντικινήτρων, όπως αυξημένα τέλη κυκλοφορίας και ειδικοί φόροι ή επιβαρύνσεις για τα παλαιά οχήματα και γ) η εντατικοποίηση των τεχνικών ελέγχων και των ελέγχων εκπομπών μέσω των ΚΤΕΟ και άλλων μηχανισμών.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς η γήρανση του στόλου συνδυάζεται με τη δυσκολία πολλών νοικοκυριών να αντικαταστήσουν άμεσα τα οχήματά τους. Από την πλευρά του κράτους και των αρμόδιων φορέων, η ανανεωμένη στρατηγική θα πρέπει να περιλαμβάνει στοχευμένα μέτρα, όπως επιδοτήσεις για την απόσυρση ή την αντικατάσταση παλαιών οχημάτων, ευνοϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία για τα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά, κοινωνική μίσθωση οχημάτων χαμηλών εκπομπών, καθώς και ενεργή ενημέρωση και υποστήριξη των πολιτών.
Η απουσία τέτοιων ενεργών πολιτικών θα μεταφέρει το κόστος σε ομάδες που δεν έχουν τη δυνατότητα να αλλάξουν όχημα, προσδίδοντας στο ζήτημα και κοινωνική διάσταση. Η κατάλληλη στιγμή για δράση είναι τώρα. Όσο καθυστερεί η αλλαγή, τόσο μεγαλύτερο θα γίνεται το «ταβάνι» της αναπροσαρμογής: τα κόστη θα συσσωρεύονται, η απαξίωση θα επιταχύνεται και, παράλληλα, η χώρα θα αντιμετωπίζει κινδύνους κυρώσεων από τις ευρωπαϊκές αρχές για υπερβάσεις ρύπων, με τις συνέπειες να επιβαρύνουν τόσο το δημόσιο ταμείο όσο και τους πολίτες.
Οι κάτοχοι οχημάτων που δεν θα λάβουν υπόψη αυτή την τάση ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με δυσάρεστες εξελίξεις, όπως περιορισμούς στη διέλευση από συγκεκριμένες περιοχές, υψηλότερο κόστος χρήσης ή υποχρεωτική αντικατάσταση.
Για τον οδηγό στην Ελλάδα, αυτό σημαίνει πρακτικά ότι το ερώτημα δεν είναι πλέον «αν», αλλά «πότε». Δεν θα υπάρξει απαραίτητα μία ημερομηνία-ορόσημο για τη διακοπή της κυκλοφορίας όλων των παλαιών αυτοκινήτων, όμως η χρήση τους θα γίνεται ολοένα πιο δύσκολη και ακόμη πιο οικονομικά ασύμφορη.
Αν η πολιτεία δεν προχωρήσει με ισχυρά αλλά δίκαια εργαλεία, η ελληνική κοινωνία θα κληθεί να επωμιστεί το κόστος της μετάβασης σε περιβαλλοντικό, επίπεδο ασφάλειας και οικονομικό επίπεδο.
ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ
Εντυπωσιακά, μοναδικά και σε πολλές δόσεις!
Μοναδικό και πιο κοντά σου από ποτέ – Οδήγησέ το τώρα
Ποιος είπε ότι τα μεγάλα SUV είναι ακριβά;
Ακολουθήστε το newsauto.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
