11 Νοεμβρίου, 2026 9:51 -
Για πρώτη φορά, η Πολεμική Αεροπορία αποκτά δικά της αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού, μέσω συμφωνίας για τρία KC-390 Millennium, με δυνατότητα προμήθειας ακόμη τριών. Την ίδια ώρα, η σύσταση της Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος ενσωματώνει τους δορυφόρους στον νέο αμυντικό σχεδιασμό της Ελλάδας.
Η νέα Διοίκηση εγκαινιάστηκε στη Δεκέλεια στις 9 Νοεμβρίου. Ο συνολικός σχεδιασμός περιλαμβάνει νέα δορυφορικά συστήματα, F-35 και KC-390, ενώ οι πρόσφατες ανακοινώσεις δίνουν σαφέστερη εικόνα για τις δυνατότητες που επιδιώκει να αποκτήσει η χώρα, το κόστος των μεταγωγικών και το πρόγραμμα των παραδόσεων.
-
Στη νέα Διοίκηση της Πολεμικής Αεροπορίας ανατίθεται ο συντονισμός των στρατιωτικών διαστημικών δυνατοτήτων της χώρας. Η αποστολή της καλύπτει την αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων, την παρακολούθηση του διαστημικού περιβάλλοντος, την έγκαιρη προειδοποίηση και την υποστήριξη των επικοινωνιών και της πλοήγησης για τις ανάγκες και των τριών Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων.
Σε πρακτικό επίπεδο, ζητούμενο είναι η ταχύτερη συγκέντρωση πληροφοριών και η εξασφάλιση αξιόπιστων επικοινωνιών, ακόμη και σε περιόδους κρίσης. Σε συνδυασμό με τα νέα μαχητικά και τον εναέριο ανεφοδιασμό, ο σχεδιασμός αποβλέπει σε μεγαλύτερη αυτονομία και αποτελεσματικότερο συντονισμό των επιχειρήσεων.
Οι νέοι δορυφόροι και ο έλεγχος των επικοινωνιών
Κατά τα εγκαίνια, ο Νίκος Δένδιας δήλωσε ότι έχουν ήδη αποκτηθεί, σε συνεργασία με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, 16 οπτικοί δορυφόροι χαμηλής τροχιάς και διττής χρήσης. Η περαιτέρω ενίσχυση προβλέπει την ανάπτυξη έξι δορυφόρων οπτικής παρατήρησης, τριών δορυφόρων συλλογής ηλεκτρονικών σημάτων SIGINT και τριών δορυφόρων ραντάρ συνθετικού ανοίγματος, γνωστών ως SAR.
Κάθε τεχνολογία καλύπτει διαφορετικές ανάγκες. Οι δορυφόροι SAR μπορούν να απεικονίζουν την επιφάνεια της Γης τόσο τη νύχτα όσο και μέσα από σύννεφα, λειτουργώντας συμπληρωματικά προς τους οπτικούς δορυφόρους. Ο προβλεπόμενος συνδυασμός επιτρέπει, επομένως, τη συλλογή χρήσιμων δεδομένων σε περισσότερες συνθήκες.
Στον τομέα των επικοινωνιών, το εθνικό πρόγραμμα MILSATCOM περιλαμβάνει γεωστατικό τηλεπικοινωνιακό δορυφόρο στρατιωτικών προδιαγραφών, ελληνικής ιδιοκτησίας. Ο δορυφόρος, οι επίγειες υποδομές και το δίκτυο θα βρίσκονται υπό εθνικό επιχειρησιακό έλεγχο. Παράλληλα, ο υπουργός συνέδεσε τη συμμετοχή της χώρας στο ευρωπαϊκό IRIS² με τον σχεδιασμό για την απόκτηση τριών τηλεπικοινωνιακών δορυφόρων μέσης τροχιάς.
Η Ελλάδα έχει ακόμη επιλεγεί για τη φιλοξενία, στην Αττική, της μίας από τις δύο μόνιμες εγκαταστάσεις του ευρωπαϊκού GOVSATCOM. Η άλλη θα βρίσκεται στην Κολωνία. Το πρόγραμμα συγκεντρώνει τη διαθέσιμη κρατική δορυφορική χωρητικότητα και τη διαθέτει σε εξουσιοδοτημένους χρήστες, εξυπηρετώντας ασφαλείς επικοινωνίες, την προστασία κρίσιμων υποδομών και τη διαχείριση κρίσεων.
Όπως αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι αρχικές υπηρεσίες του GOVSATCOM παρέχονται από τον Ιανουάριο του 2026 μέσω μεταβατικού κόμβου, ενώ η μετάβαση στις δύο μόνιμες εγκαταστάσεις γίνεται σταδιακά. Το στάδιο αυτό είναι διακριτό από την πλήρη ανάπτυξη του IRIS² και των ελληνικών στρατιωτικών τηλεπικοινωνιακών δυνατοτήτων.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται και υφιστάμενες εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων ο σταθμός εδάφους του HELIOS-II στην 114 Πτέρυγα Μάχης, στην Τανάγρα, καθώς και ο σταθμός δορυφορικών επικοινωνιών στην Αταλάντη. Ο υπουργός αναφέρθηκε, επίσης, στη λειτουργία υποδομής συναρμολόγησης, ενσωμάτωσης και δοκιμών διαστημικού υλικού στην ΕΑΒ.
Για την αξιοποίηση των συγκεκριμένων μέσων χρειάζονται εξειδικευμένο προσωπικό, εκπαίδευση και συνεργασία με την ελληνική βιομηχανία και τα ερευνητικά ιδρύματα. Ο Αρχηγός ΓΕΑ, Αντιπτέραρχος Δημοσθένης Γρηγοριάδης, συνέδεσε την εξέλιξη της νέας Διοίκησης με την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης, ώστε τα δεδομένα να συμβάλλουν ταχύτερα στη λήψη επιχειρησιακών αποφάσεων.
F-35 και KC-390: Οι παραδόσεις και τα χρονοδιαγράμματα
Όσον αφορά τα μαχητικά, η ελληνική συμφωνία προβλέπει 20 F-35A και δικαίωμα παραγγελίας ακόμη 20. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, οι πρώτες παραδόσεις τοποθετούνται το 2028 στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου θα πραγματοποιηθούν η εκπαίδευση και η προετοιμασία για την ένταξή τους.
Το κυβερνητικό χρονοδιάγραμμα που παρουσιάστηκε τον Οκτώβριο προβλέπει ότι η εκπαίδευση των Ελλήνων πιλότων στις ΗΠΑ θα ξεκινήσει στις αρχές του 2029 και ότι τα πρώτα αεροσκάφη θα φτάσουν στην Ελλάδα τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς. Στην εγκατάσταση των πρώτων αεροσκαφών στην Ανδραβίδα τον Νοέμβριο του 2029 έχει αναφερθεί και ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης.
Για τις υποδομές της 117 Πτέρυγας Μάχης στην Ανδραβίδα, ο Νίκος Δένδιας έχει προσδιορίσει την υπογραφή της σύμβασης στις αρχές του 2027, σε απάντησή του σε κοινοβουλευτική ερώτηση του Μιχάλη Κατρίνη. Αντικείμενο του έργου είναι η μελέτη και η κατασκευή των εγκαταστάσεων που χρειάζονται για την υποδοχή και την υποστήριξη των F-35.
Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η αναβάθμιση 83 F-16 στην έκδοση Viper. Ο ευρύτερος στόχος που παρουσίασε ο υπουργός στις 8 Νοεμβρίου αφορά τη διαμόρφωση δύναμης 200 σύγχρονων μαχητικών πλατφορμών, με τη συνδρομή εκατοντάδων μη επανδρωμένων, στο πλαίσιο της «Ατζέντας 2030».
Συμπληρωματικά εξελίσσεται η «Ασπίδα του Αχιλλέα», η οποία αποσκοπεί στη διασύνδεση αντιαεροπορικών και αντιπυραυλικών συστημάτων, ραντάρ, μαχητικών και ναυτικών μονάδων. Στις 31 Οκτωβρίου, ο Δένδιας έθεσε χρονικό ορίζοντα 34 μηνών για την πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα του θόλου, με τα επιμέρους συστήματα να παραδίδονται σταδιακά.
Για τον μεταγωγικό στόλο, η συμφωνία της 2ας Νοεμβρίου μέσω Πορτογαλίας προβλέπει την απόκτηση τριών KC-390 Millennium της βραζιλιάνικης Embraer και δυνατότητα αγοράς ακόμη τριών. Για να ενεργοποιηθεί η προαίρεση, θα χρειαστεί ξεχωριστή απόφαση.
Σύμφωνα με την πορτογαλική κυβέρνηση, το συνολικό πακέτο για τα τρία αεροσκάφη ανέρχεται σε περίπου 590 εκατ. ευρώ. Στο ποσό περιλαμβάνονται τα αεροσκάφη, ο σχετικός εξοπλισμός, καθώς και υπηρεσίες επιχειρησιακής μετάβασης, υποστήριξης και αρχικής εκπαίδευσης. Η εκπαίδευση των ελληνικών πληρωμάτων και των τεχνικών θα γίνει στην Μπέζα της Πορτογαλίας.
Το πρόγραμμα παραδόσεων προβλέπει το πρώτο KC-390 το 2027, το δεύτερο το 2029 και το τρίτο το 2031. Συνεπώς, η παραλαβή του πρώτου αεροσκάφους θα σηματοδοτήσει την έναρξη συγκρότησης του νέου στόλου.
Το KC-390 είναι δικινητήριο αεριωθούμενο, με μήκος 35,20 μέτρα και εκπέτασμα 35,05 μέτρα. Οι δύο κινητήρες IAE V2500-E5 αποδίδουν ώση περίπου 139,4 kN ο καθένας, ενώ η ταχύτητα του αεροσκάφους φτάνει περίπου τα 870 χλμ./ώρα. Η μέγιστη μεταφορική του ικανότητα ανέρχεται σε 26 τόνους.
Ανάλογα με τη διαμόρφωσή του, έχει τη δυνατότητα μεταφοράς έως 80 ατόμων ή εκτέλεσης αεροδιακομιδών με έως 74 φορεία. Στις αποστολές του περιλαμβάνονται επίσης η μεταφορά οχημάτων και υλικού, οι ρίψεις φορτίων, η έρευνα και διάσωση, καθώς και η ανθρωπιστική βοήθεια. Εφόσον διαθέτει τον κατάλληλο εξοπλισμό, μπορεί να αξιοποιηθεί και για αεροπυρόσβεση.
Για την Ελλάδα, ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού, καθώς δίνει στα συμβατά μαχητικά μεγαλύτερη παραμονή στον αέρα και δυνατότητα επιχειρήσεων σε μεγαλύτερες αποστάσεις. Ο Δένδιας έχει κατονομάσει τα Rafale και τα Mirage ως τους αρχικούς αποδέκτες, ενώ έχει θέσει ως επόμενο στόχο τα F-16, περίπου έναν χρόνο μετά τη συμφωνία.
Η διάκριση μεταξύ των συστημάτων ανεφοδιασμού παραμένει κρίσιμη. Στη σημερινή του μορφή, το KC-390 διαθέτει εύκαμπτο σωλήνα με κώνο, στον οποίο εισέρχεται ο σωλήνας ανεφοδιασμού του μαχητικού. Αντίθετα, τα F-16 και τα F-35A ανεφοδιάζονται με διαφορετικό σύστημα, που χρησιμοποιεί άκαμπτο βραχίονα, γνωστό ως boom.
Η Embraer και η Northrop Grumman έχουν ανακοινώσει ότι αναπτύσσουν αυτόνομο βραχίονα για το KC-390. Για να επεκταθεί η δυνατότητα ανεφοδιασμού στους συγκεκριμένους τύπους μαχητικών, απαιτούνται η κατάλληλη διαμόρφωση και η αντίστοιχη πιστοποίηση. Η αναφορά του υπουργού στα F-16 εξακολουθεί να αποτελεί στόχο για επόμενο στάδιο.
Βαρύτητα έχει και η υποστήριξη εντός Ελλάδας. Το μνημόνιο που υπέγραψαν η Embraer και η ΕΑΒ τον Μάιο του 2026 προβλέπει την ανάπτυξη δυνατοτήτων συντήρησης, επισκευής και τεχνικής υποστήριξης της οικογένειας C-390 στη χώρα.
Η πρακτική αξία του σχεδιασμού για την ελληνική άμυνα θα κριθεί από τη συνδυασμένη αξιοποίηση όλων αυτών των μέσων: πληροφοριών από το Διάστημα, ασφαλών επικοινωνιών, σύγχρονων μαχητικών και αποστολών μεγαλύτερης διάρκειας. Καθοριστικοί παράγοντες για την αποτελεσματική χρήση των νέων δυνατοτήτων θα είναι η εκπαίδευση, η συντήρηση και η διαθεσιμότητα.
Ακολουθήστε το carsnews.gr στο Google News για να μαθαίνετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
