Χιλιάδες οδηγοί έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με την Τροχαία, επειδή εξακολουθούν να οδηγούν χωρίς ισχύουσα άδεια. Ο νέος ΚΟΚ αλλάζει σημαντικά τα δεδομένα.
Μια ιδιαίτερα ανησυχητική κατάσταση διαμορφώνεται στους ελληνικούς δρόμους. Ανεπίσημες εκτιμήσεις ανεβάζουν ακόμη και στο 15% το ποσοστό των οδηγών που μπορεί, σε κάποια δεδομένη χρονική στιγμή, να κυκλοφορούν χωρίς ενεργό δικαίωμα οδήγησης.
Το ποσοστό αυτό δεν αποτελεί επίσημη μέτρηση της Ελληνικής Αστυνομίας και θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εκτίμηση. Ωστόσο, τα στοιχεία της Τροχαίας δείχνουν ότι το πρόβλημα είναι ούτως ή άλλως ιδιαίτερα μεγάλο. Πλέον, μάλιστα, αποκτά και μια πολύ σοβαρότερη διάσταση: τη φυλάκιση.
Ο οδηγός που συνεχίζει να χρησιμοποιεί το αυτοκίνητο ή τη μοτοσικλέτα του ενώ το δίπλωμά του έχει αφαιρεθεί δεν κινδυνεύει απλώς με ακόμη μία κλήση. Μπορεί να συλληφθεί, να οδηγηθεί στον εισαγγελέα και να βρεθεί κατηγορούμενος σε ποινικό δικαστήριο.
Ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας προβλέπει ρητά ότι όποιος εντοπίζεται να οδηγεί ενώ η άδεια οδήγησής του έχει αφαιρεθεί για παράβαση του ΚΟΚ τιμωρείται, πέρα από τις διοικητικές κυρώσεις, με ποινή φυλάκισης έως ενός έτους, συνήθως υπό αναστολή, και χρηματική ποινή τουλάχιστον 2.000 ευρώ.
Οι ανακοινώσεις της ΕΛ.ΑΣ. καταγράφουν πλέον συστηματικά αυτόφωρες συλλήψεις οδηγών που εντοπίζονται πίσω από το τιμόνι, ενώ το δίπλωμά τους έχει ήδη αφαιρεθεί. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση οδηγού ταξί, ο οποίος συνελήφθη τον Αύγουστο του 2026 στον Κηφισό, μόλις δύο ημέρες μετά την αφαίρεση της άδειάς του. Αντίστοιχες συλλήψεις έχουν καταγραφεί στη Θεσσαλονίκη, στην Ήπειρο και σε πολλές ακόμη περιοχές της χώρας.
Υπάρχουν ήδη και δικαστικές αποφάσεις που δείχνουν τι μπορεί να ακολουθήσει. Σε χαρακτηριστική υπόθεση στην Αθήνα, οδηγός που, μεταξύ άλλων, εντοπίστηκε να οδηγεί ενώ του είχε αφαιρεθεί το δίπλωμα, καταδικάστηκε από Αυτόφωρο Μονομελές σε οκτώ μήνες φυλάκιση με τριετή αναστολή. Η αναστολή, βέβαια, δεν είναι δεδομένη σε κάθε υπόθεση, αλλά εξαρτάται από την απόφαση του δικαστηρίου και τις ειδικές περιστάσεις.
Σχεδόν 80.000 περιπτώσεις μέσα σε έναν χρόνο
Οι αριθμοί εξηγούν γιατί το ζήτημα αποκτά πλέον διαφορετικές διαστάσεις. Μόνο μέσα στο 2024, οι υπηρεσίες της Τροχαίας κατέγραψαν 79.545 περιπτώσεις οδήγησης χωρίς δίπλωμα σε όλη τη χώρα. Αυτό αντιστοιχεί σε 218 οδηγούς την ημέρα, οι οποίοι εντοπίζονταν από την Αστυνομία χωρίς να διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα οδήγησης. Πρόκειται, φυσικά, μόνο για όσους υποβλήθηκαν σε αστυνομικό έλεγχο.
Κατά το πρώτο επτάμηνο του 2026 καταγράφηκαν ακόμη 29.522 παραβάσεις για στέρηση ικανότητας άδειας οδηγού, έναντι 30.115 το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Πρόκειται για περίπου 139 καταγεγραμμένες περιπτώσεις την ημέρα.
Στους αριθμούς αυτούς περιλαμβάνονται διαφορετικές κατηγορίες παραβατών: όσοι δεν απέκτησαν ποτέ την απαιτούμενη άδεια, όσοι οδηγούν όχημα για το οποίο δεν διαθέτουν την κατάλληλη κατηγορία διπλώματος και, κυρίως, όσοι συνεχίζουν να οδηγούν παρότι η Τροχαία τούς έχει ήδη αφαιρέσει την άδεια.
Ο νέος ΚΟΚ προβλέπει αφαίρεση άδειας ακόμη και για παραβάσεις που στο παρελθόν αρκετοί οδηγοί αντιμετώπιζαν περίπου ως μια «ακριβή κλήση». Η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, για παράδειγμα, μπορεί να επιφέρει πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση της άδειας για 30 ημέρες. Αντίστοιχα αυστηρές κυρώσεις προβλέπονται για τη μη χρήση κράνους, ενώ σε περίπτωση υποτροπής οι χρόνοι αφαίρεσης αυξάνονται δραματικά.
Έτσι δημιουργείται κάθε εβδομάδα ένας νέος πληθυσμός οδηγών που διαθέτουν αυτοκίνητο, εργασία, οικογενειακές υποχρεώσεις και καθημερινές μετακινήσεις, αλλά νομικά δεν επιτρέπεται πλέον να οδηγήσουν. Κάποιοι συμμορφώνονται και κάποιοι όχι. Σε αυτή τη δεύτερη περίπτωση αρχίζει το ποινικό πρόβλημα.
Πάνω από 1.000 διπλώματα σε μία εβδομάδα
Η ένταση των ελέγχων αποτυπώνεται καθαρά στα τελευταία στοιχεία. Μόνο στην Αττική, από τις 24 έως τις 31 Αυγούστου 2026, η Τροχαία πραγματοποίησε μεγάλη εξόρμηση, κατά την οποία βεβαιώθηκαν 7.020 παραβάσεις, ακινητοποιήθηκαν 1.144 οχήματα και αφαιρέθηκαν 1.109 άδειες οδήγησης μέσα σε επτά ημέρες.
Με άλλα λόγια, περισσότεροι από 150 οδηγοί την ημέρα έχασαν προσωρινά το δικαίωμα να οδηγούν σε μία μόνο περιοχή της χώρας και στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης εβδομαδιαίας επιχείρησης.
Το στοιχείο αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί ορισμένες εκτιμήσεις ανεβάζουν ακόμη και προς το 15% το σύνολο των ανθρώπων που ενδέχεται, σε κάποια χρονική στιγμή, να βρίσκονται πίσω από το τιμόνι χωρίς ενεργή άδεια. Δεν υπάρχει επίσημη πανελλαδική απογραφή που να πιστοποιεί το συγκεκριμένο ποσοστό, όμως η συνεχής συσσώρευση αφαιρέσεων δημιουργεί μια μεγάλη «δεξαμενή» προσωρινά αποκλεισμένων οδηγών.
Το ρίσκο είναι πλέον ιδιαίτερα μεγάλο. Για επιβατικό ΙΧ, η οδήγηση χωρίς την απαιτούμενη άδεια επισύρει διοικητικό πρόστιμο 700 ευρώ. Όταν, όμως, κάποιος οδηγεί ενώ το δίπλωμά του έχει ήδη αφαιρεθεί λόγω παράβασης του ΚΟΚ, προστίθεται και η ποινική διάσταση: έως ένα έτος φυλάκιση και χρηματική ποινή τουλάχιστον 2.000 ευρώ.
Παράλληλα, όποιος εντοπιστεί να οδηγεί κατά το διάστημα της αφαίρεσης μπορεί, με δικαστική απόφαση, να στερηθεί το δικαίωμα επαναχορήγησης της άδειας για τρία επιπλέον χρόνια. Αν, μάλιστα, οδηγήσει χωρίς δίπλωμα και προκαλέσει σοβαρό τροχαίο, τραυματισμό ή θάνατο, τότε εφαρμόζονται πολύ βαρύτερες διατάξεις του Ποινικού Κώδικα.
Η εικόνα έχει πλέον αλλάξει. Η αφαίρεση διπλώματος δεν αποτελεί μια τυπική διαδικασία κατά την οποία κάποιος «αφήνει το δίπλωμα στην Τροχαία» και συνεχίζει κανονικά τη ζωή του. Με τους ελέγχους να πολλαπλασιάζονται, τις αφαιρέσεις να ανέρχονται σε χιλιάδες και την Αστυνομία να προχωρά σε αυτόφωρες συλλήψεις όσων αγνοούν την ποινή, το επόμενο μπλόκο μπορεί να μη σημαίνει απλώς ένα ακόμη πρόστιμο. Μπορεί να σημαίνει χειροπέδες, εισαγγελέα και καταδίκη σε φυλάκιση.
