Βυτιοφόρα λυμάτων: Πού οφείλουν να αδειάζουν και ποιο είναι το «κόστος» της παρανομίας MIRROR
23 Σεπτεμβρίου, 2026 9:02 -
Η αποκάλυψη του protothema.gr για το βυτιοφόρο που μετέφερε περίπου 16 κυβικά μέτρα υγρών βιομηχανικών αποβλήτων αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα: ποιες είναι οι υποχρεώσεις των εταιρειών και των οδηγών βυτιοφόρων, πού οφείλουν να παραδίδονται τα φορτία και ποιο κόστος ενδέχεται να αποφεύγει όποιος προχωρά σε παράνομη απόρριψη.
Ένα βυτιοφόρο που συλλέγει λύματα ή βιομηχανικά υγρά απόβλητα δεν μπορεί να τα εκκενώνει σε σημείο της επιλογής του. Από την παραλαβή μέχρι την παράδοση στον νόμιμο τελικό αποδέκτη, το φορτίο ακολουθεί μια καθορισμένη αλυσίδα διαχείρισης. Σε αυτήν προβλέπονται υποχρεώσεις για τον παραγωγό των αποβλήτων, τη μεταφορική εταιρεία και, κατά περίπτωση, τον ίδιο τον οδηγό.
-
Η υπόθεση στον Κηφισό, την οποία αποκάλυψε το protothema.gr, στρέφει την προσοχή σε αυτήν ακριβώς την αλυσίδα. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η έρευνα των Αρχών δεν περιορίζεται πλέον στο περιστατικό στο Αιγάλεω, αλλά επεκτείνεται και σε προηγούμενα δρομολόγια των βυτιοφόρων. Στόχος είναι να αντιπαραβληθούν οι ποσότητες αποβλήτων που παραλαμβάνονταν από επιχειρήσεις με εκείνες που εμφανίζονται να έχουν παραδοθεί στο Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων Μεταμόρφωσης.
Όπως αναφέρει το protothema.gr, στο συγκεκριμένο περιστατικό το φορτίο ανερχόταν σε περίπου 16 κυβικά μέτρα και οι αρχικές μετρήσεις κατέγραψαν pH 4,8. Τα οριστικά εργαστηριακά αποτελέσματα παραμένουν σε εκκρεμότητα. Η Ε.Ι. Παπαδόπουλος έχει δηλώσει ότι το βυτιοφόρο δεν αποτελεί μέρος του στόλου της, αλλά ανήκει σε τρίτη εταιρεία, η οποία είχε αναλάβει με σύμβαση τη συλλογή και τη μεταφορά των λυμάτων από τη μονάδα της στο ΚΕΛ Μεταμόρφωσης.
Κάθε κυβικό μέτρο χρειάζεται καταγεγραμμένη προέλευση και προορισμό
Η γενική αρχή του ν. 4819/2021 είναι σαφής: ο αρχικός παραγωγός ή κάτοχος των αποβλήτων οφείλει είτε να μεριμνά ο ίδιος για τη νόμιμη επεξεργασία τους είτε να την αναθέτει σε κατάλληλη επιχείρηση ή οργανισμό διαχείρισης. Επιπλέον, η παράδοσή τους σε τρίτο για προκαταρκτική επεξεργασία δεν απαλλάσσει, κατά γενικό κανόνα, πλήρως τον αρχικό παραγωγό από την ευθύνη για την τελική ανάκτηση ή διάθεσή τους. Η πρόβλεψη αυτή, βεβαίως, δεν προδικάζει την ευθύνη κανενός στην υπό διερεύνηση υπόθεση, καθώς αυτή θα κριθεί από τις αρμόδιες Αρχές.
Για την επαγγελματική συλλογή και μεταφορά μη επικίνδυνων αποβλήτων δεν απαιτείται σήμερα αυτοτελής άδεια συλλογής-μεταφοράς. Είναι, ωστόσο, υποχρεωτική η εγγραφή και η καταχώριση της δραστηριότητας στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ). Παράλληλα, ο μεταφορέας πρέπει να έχει ασφαλιστήριο για ζημιές προς τρίτους και για την αποκατάσταση του περιβάλλοντος, με ελάχιστη ετήσια κάλυψη 100.000 ευρώ.
Διαφορετικές απαιτήσεις ισχύουν για τα επικίνδυνα απόβλητα. Σε αυτήν την περίπτωση χρειάζεται ειδική άδεια συλλογής και μεταφοράς, διάρκειας δέκα ετών, ενώ η προβλεπόμενη ασφαλιστική κάλυψη ανέρχεται σε 500.000 ευρώ ετησίως. Από την 1η Ιουλίου 2022, τα οδικά μέσα που μεταφέρουν επικίνδυνα απόβλητα οφείλουν επίσης να είναι εξοπλισμένα με σύστημα εντοπισμού GPS.
Χρειάζεται, πάντως, να διευκρινιστεί ότι ένα φορτίο δεν χαρακτηρίζεται «επικίνδυνο» μόνο επειδή παρουσιάζει χαμηλό pH ή έντονη οσμή. Προϋπόθεση είναι η προβλεπόμενη ταξινόμηση και ο χαρακτηρισμός του αποβλήτου. Επομένως, το pH 4,8 που αναφέρεται στην τρέχουσα υπόθεση δεν επαρκεί, από μόνο του, για τον νομικό χαρακτηρισμό του φορτίου ως επικίνδυνου.
Η συγκεκριμένη μέτρηση αναδεικνύει, ωστόσο, ένα διαφορετικό και σοβαρό ζήτημα. Ο Ειδικός Κανονισμός της ΕΥΔΑΠ, που εξακολουθεί και το 2026 να συγκαταλέγεται στους βασικούς κανονισμούς της εταιρείας, ορίζει για το δίκτυο αποχέτευσης εύρος pH από 6,0 έως 9,5. Στα υγρά των οποίων η απόρριψη στο δίκτυο απαγορεύεται περιλαμβάνονται ρητά όσα έχουν pH εκτός αυτών των τιμών. Συνεπώς, αν επιβεβαιωθεί η μέτρηση 4,8, το συγκεκριμένο υγρό ήταν σαφώς εκτός του επιτρεπόμενου εύρους.
Αυτό είναι και το βασικό σημείο: η καταβολή ενός υψηλότερου τέλους δεν αρκεί για να «νομιμοποιήσει» ένα προβληματικό φορτίο. Πριν από την παράδοσή του πρέπει να πραγματοποιηθεί η αναγκαία επεξεργασία ή εξουδετέρωση, ώστε να ανταποκρίνεται στους όρους που θέτει ο αποδέκτης.
Για την Αττική, ο κανονισμός της ΕΥΔΑΠ προβλέπει συγκεκριμένα τη μεταφορά ορισμένων υγρών βιομηχανικών αποβλήτων με βυτιοφόρα στο Φρεάτιο Βιομηχανικών Αποβλήτων του ΚΕΛ Μεταμόρφωσης. Η δυνατότητα αυτή, όμως, δεν αφορά κάθε φορτίο. Μεταξύ άλλων, από τη συγκεκριμένη διαδικασία εξαιρούνται απόβλητα με τοξικές ουσίες, ραδιενεργά υγρά, κατάλοιπα πετρελαιοειδών και άλλες επικίνδυνες ουσίες.
Σε επίπεδο χώρας, η Μεταμόρφωση δεν αποτελεί, φυσικά, σε όλες τις περιπτώσεις την εγκατάσταση παραλαβής. Ο νόμιμος προορισμός εξαρτάται από το είδος και τον κωδικό του αποβλήτου, τις άδειες της εγκατάστασης υποδοχής και τους περιβαλλοντικούς όρους που εφαρμόζονται σε κάθε περιοχή.
Η νομοθεσία απαιτεί, επίσης, να τηρούνται στοιχεία για την ποσότητα, τη φύση, την προέλευση και τον προορισμό των αποβλήτων, καθώς και για τον τρόπο μεταφοράς και τη μέθοδο επεξεργασίας τους. Όσοι μεταφέρουν επαγγελματικά μη επικίνδυνα απόβλητα υποχρεούνται να διατηρούν τα αντίστοιχα αρχεία για τουλάχιστον ένα έτος.
Αυτές οι καταγραφές αποκτούν ιδιαίτερο βάρος στην υπόθεση που έφερε στο φως το protothema.gr. Αν ένα βυτιοφόρο εμφανίζεται να παραλαμβάνει Χ κυβικά από μια εγκατάσταση, αλλά οι ποσότητες που καταγράφονται στον νόμιμο αποδέκτη είναι συστηματικά μικρότερες, η απόκλιση αποτελεί προφανές αντικείμενο ελέγχου.
Ποιο κόστος μπορεί να αποφεύγεται με την παράνομη απόρριψη;
Στο ζήτημα του κόστους είναι απαραίτητη μια βασική διάκριση: δεν υφίσταται ενιαία τιμή σε όλη τη χώρα, ούτε ανά κυβικό μέτρο ούτε ανά βυτιοφόρο. Η χρέωση διαφοροποιείται ανάλογα με το φορτίο, την απόσταση, τον φορέα υποδοχής, την ανάγκη προεπεξεργασίας και τις εργαστηριακές αναλύσεις.
Η απλή εμπορική μεταφορά συνηθισμένων λυμάτων στην Αθήνα ξεκινά σήμερα από 140 ευρώ για φορτία 15 κυβικών μέτρων και άνω. Η τιμή αυτή αφορά την αγορά της συνηθισμένης μεταφοράς λυμάτων. Δεν αποτελεί επίσημη χρέωση της ΕΥΔΑΠ και δεν αφορά βιομηχανικό απόβλητο.
Στην περίπτωση βιομηχανικού φορτίου, η νόμιμη διαχείριση μπορεί να συνεπάγεται αισθητά μεγαλύτερο πραγματικό κόστος. Σε αυτό ενδέχεται να συνυπολογίζονται η απόσταση και τα καύσιμα για τη διαδρομή μέχρι τον νόμιμο αποδέκτη, ο χρόνος απασχόλησης του οδηγού και του βυτιοφόρου, το τέλος εκκένωσης, οι εργαστηριακές αναλύσεις και τα πιστοποιητικά. Όπου είναι αναγκαίο, προστίθεται και η προεπεξεργασία ή η χημική εξουδετέρωση του φορτίου.
Στο ίδιο το νομοθετικό πλαίσιο της ΕΥΔΑΠ προβλέπεται, μάλιστα, Τέλος Υπερβάσεων Ποιότητας για συγκεκριμένες περιπτώσεις βιομηχανικών αποβλήτων. Το τέλος συνδέεται με τον όγκο και το πρόσθετο ρυπαντικό φορτίο, με σκοπό να καλύπτει το επιπλέον κόστος επεξεργασίας.
Κατά συνέπεια, στο ερώτημα «πόσα γλίτωνε το συγκεκριμένο βυτιοφόρο;» δεν μπορεί να δοθεί κάποιο τεκμηριωμένο ποσό ως δεδομένο. Για να υπολογιστεί, είναι απαραίτητα η σύμβαση μεταφοράς, το τιμολόγιο του νόμιμου αποδέκτη, οι δαπάνες της επεξεργασίας που απαιτούσε το συγκεκριμένο υγρό και τα πραγματικά δρομολόγια.
Το πιθανό οικονομικό κίνητρο, πάντως, είναι κατανοητό. Ένας μεταφορέας που έχει αμειφθεί από τον πελάτη για νόμιμη συλλογή, μεταφορά και παράδοση, αλλά επιλέγει να αδειάσει το φορτίο σε μη νόμιμο σημείο, μπορεί να αποφύγει μέρος ή ακόμη και το σύνολο των εξόδων της νόμιμης διαδρομής και διάθεσης, κρατώντας ταυτόχρονα την αμοιβή που έχει ήδη λάβει.
Εάν αποδειχθεί ότι μια τέτοια πρακτική εφαρμόστηκε όχι σε ένα, αλλά σε δεκάδες ή εκατοντάδες δρομολόγια, το οικονομικό αντικείμενο δεν περιορίζεται πλέον σε μερικές δεκάδες ή εκατοντάδες ευρώ. Γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία η διερεύνηση των ποσοτήτων που παραλαμβάνονταν και εκείνων που πράγματι κατέληγαν στο ΚΕΛ Μεταμόρφωσης.
Στην άλλη πλευρά βρίσκονται οι προβλεπόμενες κυρώσεις. Το γενικό πλαίσιο του ν. 1650/1986 ορίζει, για την πρόκληση ρύπανσης ή υποβάθμισης του περιβάλλοντος και εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους ή/και χρηματική ποινή από 3.000 έως 60.000 ευρώ.
Αν αποδειχθεί ότι σκοπός της πράξης ήταν η εξασφάλιση οικονομικού ή άλλου υλικού οφέλους, οι προβλέψεις γίνονται σημαντικά αυστηρότερες: φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών ή/και χρηματικές ποινές από 20.000 έως 150.000 ευρώ. Για τις επιβαρυμένες περιπτώσεις που καθορίζει ο νόμος προβλέπονται ακόμη βαρύτερες κυρώσεις.
Η αποκάλυψη του protothema.gr θέτει, επομένως, ένα ευρύτερο θέμα εποπτείας της αγοράς μεταφοράς λυμάτων. Για κάθε φορτίο που απομακρύνεται από μια βιομηχανία, ένα νοσοκομείο, μια επιχείρηση ή έναν βόθρο, πρέπει να είναι δυνατό να αποδεικνύεται ο τελικός προορισμός του.
Ίσως αυτό να είναι και το κρισιμότερο σκέλος της έρευνας που βρίσκεται σε εξέλιξη: πέρα από το περιεχόμενο του συγκεκριμένου βυτίου των περίπου 16 κυβικών, να εξακριβωθεί αν υπάρχουν και άλλες ποσότητες που παραλήφθηκαν νόμιμα, αλλά δεν παραδόθηκαν ποτέ στον νόμιμο προορισμό τους.
Ακολουθήστε το carsnews.gr στο Google News για να μαθαίνετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
