8 Αυγούστου 2026, 19:29, του ΤΑΚΗ ΤΡΑΚΟΥΣΕΛΛΗ
Νέα δεδομένα για το «Κοινωνικό Leasing» ηλεκτρικών αυτοκινήτων
Νέα δεδομένα διαμορφώνονται για τη χρηματοδότηση της ηλεκτροκίνησης στην Ελλάδα, καθώς η απόφαση της κυβέρνησης να ζητήσει την ενεργοποίηση της ευρωπαϊκής ρήτρας διαφυγής για την Ενέργεια μεταφέρει το βάρος των επόμενων παρεμβάσεων σε μεγάλες ενεργειακές επενδύσεις.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, το πολυσυζητημένο «Κοινωνικό Leasing» ηλεκτρικών αυτοκινήτων φαίνεται να απομακρύνεται χρονικά, παρότι μέχρι πριν από λίγους μήνες έδειχνε να βρίσκεται κοντά στην υλοποίησή του.
Το Κοινωνικό Leasing, ένα από τα πιο φιλόδοξα προγράμματα που έχουν σχεδιαστεί για την ηλεκτροκίνηση στην Ελλάδα, φαίνεται πλέον να ακολουθεί διαφορετική πορεία. Στις 6 Αυγούστου, η ελληνική κυβέρνηση υπέβαλε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αίτημα για την ενεργοποίηση της νέας ρήτρας διαφυγής για την Ενέργεια, με στόχο τη δημιουργία πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου για επενδύσεις ενεργειακής ανθεκτικότητας τα επόμενα χρόνια.
Οι εκτιμήσεις ανεβάζουν το ύψος των επενδύσεων που θα μπορούσαν να κινητοποιηθούν σε περίπου 1 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2028, ενώ σε ορισμένα σενάρια το συνολικό περιθώριο ενδέχεται να φτάσει ακόμη και τα 1,5 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση: η ρήτρα διαφυγής δεν σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχει στην Ελλάδα ένα νέο «πακέτο» 1 δισ. ευρώ. Προσφέρει μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία, ώστε η χώρα να πραγματοποιήσει συγκεκριμένες πρόσθετες δαπάνες χωρίς αυτές να συνυπολογίζονται με τον συνήθη τρόπο στους δημοσιονομικούς περιορισμούς.
Οι δαπάνες αυτές έχουν σαφή προσανατολισμό. Προτεραιότητα δίνεται σε έργα που μπορούν να μειώσουν μόνιμα το ενεργειακό κόστος και να ενισχύσουν την ενεργειακή αυτονομία της χώρας, όπως η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και οι μεγάλες μπαταρίες, η ενίσχυση και ο εκσυγχρονισμός των δικτύων, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι αντλίες θερμότητας, η ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων και γενικότερα οι υποδομές που περιορίζουν την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Αυτό το νέο πλαίσιο φαίνεται να επηρεάζει και τον σχεδιασμό του Κοινωνικού Leasing.
Από τα 174 εκατ. ευρώ και τα 150 ευρώ τον μήνα στην αναμονή
Το πρόγραμμα είχε παρουσιαστεί ως μία από τις βασικές δράσεις του ελληνικού Κοινωνικού Κλιματικού Σχεδίου. Ο σχεδιασμός προέβλεπε προϋπολογισμό 174 εκατ. ευρώ και την ένταξη περίπου 12.500 νοικοκυριών με αυξημένες μεταφορικές ανάγκες.
Η λογική του διέφερε σημαντικά από εκείνη του «Κινούμαι Ηλεκτρικά». Αντί ο πολίτης να αγοράζει ηλεκτρικό αυτοκίνητο και να λαμβάνει στη συνέχεια εφάπαξ επιδότηση, το Κοινωνικό Leasing θα επιδοτούσε σε μεγάλο βαθμό τη μακροχρόνια μίσθωση του οχήματος.
Η μέση ενίσχυση είχε υπολογιστεί σε περίπου 13.000 ευρώ ανά δικαιούχο για τετραετή μίσθωση, με επιπλέον 2.000 ευρώ για άτομα με αναπηρία και ακόμη 500 ευρώ για την αγορά και εγκατάσταση οικιακού φορτιστή. Στόχος ήταν το τελικό μηνιαίο μίσθωμα να περιοριστεί ακόμη και κοντά στα 150 ευρώ.
Με αυτόν τον τρόπο, ένα ευάλωτο νοικοκυριό που δεν διαθέτει το απαιτούμενο κεφάλαιο για την αγορά καινούργιου ηλεκτρικού αυτοκινήτου και πιθανότατα δυσκολεύεται να εξασφαλίσει τραπεζική χρηματοδότηση, θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε σύγχρονο όχημα μέσω leasing.
Μόλις τον περασμένο Μάιο, οι πληροφορίες ανέφεραν ότι η ελληνική πρόταση βρισκόταν κοντά στην έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Λίγους μήνες αργότερα, όμως, οι προτεραιότητες φαίνεται να μεταβάλλονται.
Η ενεργειακή κρίση μεταβάλλει τις προτεραιότητες
Η Ευρώπη επιχειρεί πλέον να μετακινηθεί από τη λογική των προσωρινών επιδοτήσεων σε επενδύσεις που μειώνουν διαρθρωτικά το ενεργειακό κόστος. Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα.
Το νέο πλαίσιο της ρήτρας διαφυγής δεν σχεδιάστηκε για τη χρηματοδότηση νέων επιδομάτων ή οριζόντιων επιδοτήσεων κατανάλωσης. Αντίθετα, προσανατολίζεται σε επενδύσεις με μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα.
Μπαταρίες και συστήματα αποθήκευσης, δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, διασυνδέσεις των νησιών, ενεργειακές αναβαθμίσεις και τεχνολογίες που περιορίζουν την κατανάλωση και την εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ένα πρόγραμμα ύψους 174 εκατ. ευρώ που θα χρηματοδοτεί αποκλειστικά το leasing ηλεκτρικών ΙΧ είναι εύλογο να επανεξετάζεται ως προς τον χρόνο εφαρμογής του.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το Κοινωνικό Leasing έχει επισήμως ακυρωθεί. Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει σχετική κυβερνητική ανακοίνωση. Σημαίνει, όμως, ότι η άμεση εφαρμογή του εμφανίζεται πλέον σαφώς δυσκολότερη και ο ορίζοντας ενεργοποίησής του απομακρύνεται, ενδεχομένως σημαντικά.
Το «Κινούμαι Ηλεκτρικά 3» πήρε παράταση έως το τέλος του 2026
Σε αυτό το πλαίσιο αποκτά ιδιαίτερη σημασία και μια δεύτερη εξέλιξη: η παράταση του υφιστάμενου «Κινούμαι Ηλεκτρικά 3» έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Η επίσημη πλατφόρμα του προγράμματος αναφέρει πλέον ως καταληκτική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων την 31η Δεκεμβρίου 2026 ή νωρίτερα, σε περίπτωση εξάντλησης των διαθέσιμων πόρων.
Για τα φυσικά πρόσωπα εξακολουθεί να προβλέπεται βασική επιδότηση 3.000 ευρώ για αγορά ή χρονομίσθωση αμιγώς ηλεκτρικού αυτοκινήτου με Λιανική Τιμή Προ Φόρων έως 50.000 ευρώ.
Παράλληλα, προβλέπονται 1.500 ευρώ για την απόσυρση παλαιού αυτοκινήτου και 400 ευρώ για έξυπνο φορτιστή, καθώς και πρόσθετες ενισχύσεις για ΑμεΑ, νέους έως 29 ετών και οικογένειες με τουλάχιστον τρία εξαρτώμενα τέκνα.
Η παράταση του υφιστάμενου μηχανισμού έως το τέλος του έτους αποκτά πλέον ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Ουσιαστικά, η αγορά γνωρίζει ότι τουλάχιστον έως το τέλος του 2026 υπάρχει ένας συγκεκριμένος και ήδη λειτουργικός μηχανισμός στήριξης της ηλεκτροκίνησης, χωρίς να απαιτείται η άμεση ενεργοποίηση ενός νέου και αρκετά πιο σύνθετου συστήματος, όπως το Κοινωνικό Leasing.
Το «Κινούμαι Ηλεκτρικά 3» μπορεί έτσι να λειτουργήσει ως «γέφυρα», μέχρι να αποσαφηνιστεί το τοπίο γύρω από τη χρηματοδότηση και την τελική μορφή των νέων προγραμμάτων.
Γιατί το Κοινωνικό Leasing είναι πολύ πιο σύνθετο
Υπάρχει ακόμη μία παράμετρος που δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Το Κοινωνικό Leasing δεν αποτελεί απλώς πρόγραμμα επιδότησης αυτοκινήτων. Για να λειτουργήσει, απαιτείται ένας ολοκληρωμένος μηχανισμός συνεργασίας μεταξύ του Δημοσίου, των εταιρειών leasing, των εισαγωγέων αυτοκινήτων, των ασφαλιστικών εταιρειών και των δικαιούχων.
Θα πρέπει να καταρτιστεί λίστα επιλέξιμων ηλεκτρικών μοντέλων και να καθοριστούν οι όροι των συμβάσεων, οι ασφαλιστικές καλύψεις, το service, τα όρια χιλιομέτρων, καθώς και η διαδικασία επιστροφής ή εξαγοράς του αυτοκινήτου μετά την τετραετία.
Κρίσιμο είναι επίσης να προσδιοριστεί ο τρόπος διοχέτευσης της κρατικής ή ευρωπαϊκής επιδότησης, ώστε το τελικό μίσθωμα να παραμένει πραγματικά χαμηλό.
Παράλληλα, απαιτείται αυστηρός προσδιορισμός των δικαιούχων, καθώς ο αρχικός σχεδιασμός δεν αφορά το σύνολο των πολιτών, αλλά περίπου 12.500 «μεταφορικά ευάλωτα» νοικοκυριά.
Όλα αυτά καθιστούν το Κοινωνικό Leasing διοικητικά πολύ πιο περίπλοκο από την καταβολή μιας επιδότησης 3.000 ευρώ μέσω ενός ήδη λειτουργικού προγράμματος.
Το μεγάλο ερώτημα για την ηλεκτροκίνηση το 2027
Το βασικό ερώτημα πλέον δεν αφορά μόνο το πότε θα ξεκινήσει το Κοινωνικό Leasing, αλλά και το ποια θα είναι συνολικά η πολιτική της Ελλάδας για την ηλεκτροκίνηση από το 2027 και μετά.
Το «Κινούμαι Ηλεκτρικά» αποτέλεσε τα τελευταία χρόνια το βασικό εργαλείο κρατικής ενίσχυσης για την αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Η παράτασή του έως τις 31 Δεκεμβρίου εξασφαλίζει προσωρινή συνέχεια στην αγορά, χωρίς όμως να απαντά στο τι θα ακολουθήσει.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση καλείται να χρηματοδοτήσει πολύ μεγαλύτερες ανάγκες, όπως τα ηλεκτρικά δίκτυα, την αποθήκευση ενέργειας, τις διασυνδέσεις, την ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων και συνολικά τη θωράκιση της χώρας απέναντι σε μελλοντικές ενεργειακές κρίσεις.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο εντοπίζεται η μεγάλη αλλαγή. Το Κοινωνικό Leasing σχεδιάστηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η συζήτηση επικεντρωνόταν στο πώς θα γίνει το ηλεκτρικό αυτοκίνητο προσβάσιμο στα χαμηλότερα εισοδήματα.
Η νέα ενεργειακή πραγματικότητα μεταφέρει σημαντικό μέρος της πολιτικής συζήτησης στο πώς θα γίνει συνολικά φθηνότερη και ασφαλέστερη η ενέργεια που θα χρησιμοποιούν τα αυτοκίνητα, τα σπίτια και οι επιχειρήσεις.
Το πρόγραμμα των 174 εκατ. ευρώ παραμένει επισήμως στον σχεδιασμό του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου. Με τα σημερινά δεδομένα, ωστόσο, η έναρξή του δεν φαίνεται πλέον τόσο κοντά όσο έδειχνε πριν από λίγους μήνες.
Αντίθετα, το υφιστάμενο «Κινούμαι Ηλεκτρικά 3», με βασική επιδότηση 3.000 ευρώ, παρατείνεται έως το τέλος του 2026 και αναλαμβάνει, τουλάχιστον προς το παρόν, να διατηρήσει ενεργή την κρατική στήριξη στην αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων.
Το αν το Κοινωνικό Leasing θα ενεργοποιηθεί τελικά μέσα στο εκλογικό 2027, αν θα μετατεθεί χρονικά ή αν θα επανασχεδιαστεί ώστε να προσαρμοστεί στις νέες δημοσιονομικές και ενεργειακές προτεραιότητες, αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα ανοιχτά ζητήματα για την επόμενη φάση της ηλεκτροκίνησης στην Ελλάδα.
