Για ποιον λόγο ο Jackie Stewart οδηγούσε με ένα μπαλάκι στο καπό; [video]

Ένα μπαλάκι πάνω στο καπό ενός Ford Capri δύσκολα παραπέμπει σε οικονομία καυσίμου. Με τον Sir Jackie Stewart στο τιμόνι, όμως, η σύνδεση είναι πολύ πιο ουσιαστική απ’ όσο φαίνεται αρχικά.

Πολύ πριν καθιερωθεί ο όρος «eco-driving», πριν τα αυτοκίνητα αρχίσουν να βαθμολογούν τους οδηγούς για την οικονομική τους οδήγηση και δεκαετίες πριν εμφανιστούν τα υβριδικά συστήματα, ο Jackie Stewart είχε ήδη τη δική του απάντηση. Μια απάντηση που δεν βασιζόταν σε βαθμολογίες, αλλά στον τρόπο χειρισμού του αυτοκινήτου.

Το 1974, με ένα Ford Capri και ένα μπαλάκι, ο τρις Παγκόσμιος Πρωταθλητής δίδασκε ήδη αυτό που σήμερα ονομάζουμε eco-driving. Η αρχή του ήταν εξαιρετικά απλή και δεν άφηνε περιθώρια για απότομους χειρισμούς: ό,τι κι αν κάνεις πίσω από το τιμόνι, κάν’ το ομαλά.

Ένα απόσπασμα από το αρχείο του BBC μάς μεταφέρει στο 1974. Ο Σκωτσέζος είχε μόλις αποχωρήσει από τη Formula 1 ως τρις Παγκόσμιος Πρωταθλητής και βρισκόταν στο τιμόνι ενός Ford Capri, για να δείξει πως οι αρχές που κάνουν έναν οδηγό γρήγορο στην πίστα μπορούν να τον κάνουν καλύτερο και πιο οικονομικό στον δρόμο. Το «όργανο μέτρησης» δεν διέθετε οθόνη ή αισθητήρες: ήταν ένα ρηχό δοχείο πάνω στο καπό του Capri, με ένα μπαλάκι στο εσωτερικό του. Ο Stewart έπρεπε να επιταχύνει, να φρενάρει και να στρίβει χωρίς να το πετάξει έξω. Μια δοκιμασία σαφώς πιο απαιτητική απ’ όσο φαίνεται αρχικά.

Το μπαλάκι λειτουργεί ως ένας εξαιρετικά απλός δείκτης των διαμήκων και πλευρικών επιταχύνσεων. Το απότομο πάτημα του γκαζιού, το δυνατό φρενάρισμα ή μια βίαιη αλλαγή κατεύθυνσης αρκούν για να φύγει από τη θέση του. Ο Stewart, αντίθετα, επιδιώκει όσο το δυνατόν πιο προοδευτικούς χειρισμούς: ήρεμο άνοιγμα του γκαζιού, απαλή πέδηση και μικρές, ακριβείς κινήσεις στο τιμόνι. Η δοκιμασία δεν αφήνει περιθώρια για απότομες αντιδράσεις.

Για τον Stewart, πάντως, η τεχνική αυτή δεν περιοριζόταν στην οικονομική οδήγηση. Ήταν η ίδια φιλοσοφία που εφάρμοζε όταν οδηγούσε γρήγορα, με την ομαλότητα να αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα της αγωνιστικής του τεχνικής. Το BBC έχει περιγράψει την οδήγησή του ως κλινικά ακριβή και φαινομενικά αβίαστη, ενώ ο ίδιος χρησιμοποιούσε συχνά την έκφραση «άσε το αυτοκίνητο να κάνει τη δουλειά».

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ Ford Capri Mk1 1969-1973, ευρωπαϊκό pony car

Αρκετά χρόνια αργότερα, ο Ari Vatanen διατύπωνε με άλλα λόγια την ίδια αρχή. Αναφερόμενος στο Peugeot 205 T16, έλεγε πως ο ιδανικός τρόπος οδήγησής του απαιτούσε τη μικρότερη δυνατή χρήση του τιμονιού. Όπως ένας μαέστρος διευθύνει την ορχήστρα, έτσι και ο οδηγός περιορίζεται σε μικρές, ακριβείς κινήσεις, αφήνοντας το αυτοκίνητο να κάνει τα υπόλοιπα. Η οικονομία κινήσεων, είτε πρόκειται για τον Stewart στην άσφαλτο είτε για τον Vatanen σε ειδική διαδρομή, δεν πρέπει να συγχέεται με αργή οδήγηση. Συχνά, αντιθέτως, είναι ένδειξη γρήγορης οδήγησης.

Σε μεταγενέστερο αφιέρωμα του BBC, ο Παγκόσμιος Πρωταθλητής του 1979 Jody Scheckter εξηγούσε πως το κλειδί της τεχνικής «Stewart» ήταν η ομαλότητα: αυτή επέτρεπε στον οδηγό να εκμεταλλεύεται στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό τη διαθέσιμη πρόσφυση των ελαστικών. Έτσι, μια τηλεοπτική άσκηση ηλικίας άνω του μισού αιώνα αποδεικνύεται απροσδόκητα επίκαιρη.

Η οικονομική οδήγηση, άλλωστε, εξακολουθεί να στηρίζεται στις ίδιες βασικές αρχές: πρόβλεψη της κίνησης, διατήρηση της φόρας του αυτοκινήτου και αποφυγή περιττών επιταχύνσεων και επιβραδύνσεων. Η επιτάχυνση που ακολουθείται λίγο αργότερα από φρενάρισμα συνεπάγεται κατανάλωση ενέργειας που ουσιαστικά πηγαίνει χαμένη.

Ο Stewart το εξηγούσε ήδη πριν από 52 χρόνια, χωρίς μενού «Eco», ανάκτηση ενέργειας ή ένδειξη κατανάλωσης στον πίνακα οργάνων. Του αρκούσαν ένα Capri και ένα μπαλάκι για να αναδείξει την ουσία, πέρα από τις τεχνολογικές ευκολίες.

Αξίζει, μάλιστα, να σημειωθεί ότι εκείνος που δίδασκε αυτόν τον τρόπο οδήγησης είχε κατακτήσει τρία Παγκόσμια Πρωταθλήματα Formula 1, το 1969, το 1971 και το 1973. Είχε επίσης φτάσει τις 27 νίκες Grand Prix, επίδοση που τότε αποτελούσε ρεκόρ και χρειάστηκε να περάσουν 14 χρόνια για να την καταρρίψει ο Alain Prost.

Παράλληλα, ο Stewart συγκαταλεγόταν στους σημαντικότερους υπέρμαχους της ασφάλειας στη Formula 1, σε μια εποχή που τα θανατηφόρα δυστυχήματα ήταν τραγικά συχνά στο σπορ. Όπως επισημαίνει το BBC, δεν σταμάτησε να πιέζει για αυστηρότερα πρότυπα ασφαλείας ούτε μετά την αποχώρησή του.

Η ιστορία, ωστόσο, κρύβει και μια τελευταία ειρωνεία: το Capri που οδηγούσε τότε ο Stewart ελάχιστα κοινά έχει με το αυτοκίνητο που διατηρεί σήμερα την ίδια ονομασία. Το μοντέλο του 1974 ανήκε στην εποχή του κλασικού κουπέ της Ford, με τη δεύτερη γενιά του να λανσάρεται ακριβώς εκείνη τη χρονιά.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ Test drive: Ford Capri RWD ER, ξαναγράφοντας την Ιστορία

Σήμερα, το όνομα «Capri» χρησιμοποιείται σε ένα ηλεκτρικό crossover. Το αυτοκίνητο, η τεχνολογία του και ο τρόπος παραγωγής και ανάκτησης της ενέργειας έχουν πλέον αλλάξει. Η συμβουλή του Jackie Stewart, αντίθετα, παραμένει επίκαιρη: όσο πιο ομαλή είναι η οδήγηση, τόσο καλύτερα για το αυτοκίνητο, τους επιβάτες και την κατανάλωση. Και αυτό, όπως απέδειξε ο ίδιος, δεν συνεπάγεται απαραίτητα αργή οδήγηση.