Η Ελλάδα έχει μπροστά της ένα καλοκαίρι που δεν μοιάζει με κανένα άλλο.
Ένας «θερμικός θόλος» επηρεάζει εδώ και ημέρες τη Δυτική Ευρώπη, ένα ατμοσφαιρικό φαινόμενο που λειτουργεί σαν κάλυμμα πάνω από ολόκληρες χώρες, εγκλωβίζοντας θερμές αέριες μάζες από τη Βόρεια Αφρική και εμποδίζοντας την ανανέωση του αέρα. Το ερώτημα πλέον είναι τι μπορεί να ακολουθήσει για την Ελλάδα.
Ο πλανήτης βρίσκεται ήδη αντιμέτωπος με ακραίες εκδηλώσεις του κλίματος: η Ευρώπη καταγράφει νεκρούς, η Ινδία πλήττεται από αμμοθύελλες και η Συρία δοκιμάζεται από πλημμύρες. Οι ανθρώπινες απώλειες σημειώνονται σε μια περίοδο που δεν θεωρούνταν αναμενόμενη για τέτοια φαινόμενα. Στη Βρετανία καταγράφηκαν 11 θάνατοι και στη Γαλλία άλλοι 7, ανεβάζοντας τον απολογισμό σε 18 νεκρούς από καύσωνα στα τέλη Μαΐου. Στη Γαλλία, πέντε άνθρωποι πνίγηκαν, ενώ δύο ακόμη έχασαν τη ζωή τους στη διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων, με οκτώ νομούς να βρίσκονται σε πορτοκαλί συναγερμό, κάτι ιδιαίτερα σπάνιο για τον Μάιο.
Στη νότια Ισπανία, η Σεβίλλη και η Κόρδοβα έφτασαν κοντά στους 40°C στα τέλη Μαΐου, επίπεδα που συνήθως παραπέμπουν στο μέσο του Αυγούστου. Οι θερμοκρασίες ήταν έως και 12 βαθμούς υψηλότερες από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα. Στο Λονδίνο καταγράφηκε η υψηλότερη θερμοκρασία που έχει σημειωθεί ποτέ τον Μάιο, ενώ σε πολλές περιοχές της δυτικής Ευρώπης οι τιμές κινήθηκαν 10 έως 15 βαθμούς πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα.
Ακραία φαινόμενα ταυτόχρονα σε τρεις ηπείρους
Η Ευρώπη δεν αποτελεί τη μοναδική περίπτωση. Την ίδια περίοδο, στην πολιτεία Ρατζαστάν της Ινδίας, μια μεγάλη αμμοθύελλα έπληξε το Μπικανέρ και περιοχές γύρω από την έρημο Θαρ, μετατρέποντας τη μέρα σε νύχτα, προκαλώντας προβλήματα στις μεταφορές και σκηνές πανικού στον πληθυσμό.
Στην ανατολική Συρία καταγράφηκε το αντίθετο ακραίο φαινόμενο. Ισχυρές βροχοπτώσεις και μεγάλες εισροές νερού από την Τουρκία οδήγησαν σε σημαντική άνοδο της στάθμης του Ευφράτη. Οι αρχές αναγκάστηκαν να ανοίξουν θυρίδες εκτόνωσης φραγμάτων για πρώτη φορά έπειτα από δεκαετίες, ενώ χιλιάδες κάτοικοι απομακρύνθηκαν από πλημμυρισμένες περιοχές.
Σύμφωνα με επιστημονικές αναλύσεις, ανάλογα επεισόδια καύσωνα στην Ευρώπη είναι πλέον έως και 2,5 βαθμούς θερμότερα σε σχέση με το παρελθόν. Πρόκειται για διαφορά που μπορεί να ακούγεται μικρή, όμως στα ακραία καιρικά φαινόμενα έχει πολύ μεγάλη σημασία.
Η Ελλάδα: προσωρινή ηρεμία, αλλά με άνοδο της ζέστης
Η Ελλάδα δεν έχει επηρεαστεί άμεσα από τον θερμικό θόλο που πλήττει τη Δυτική Ευρώπη, ωστόσο η ζέστη έχει ήδη αρχίσει να γίνεται αισθητή. Ο Ιούνιος ξεκινά με θερμοκρασίες άνω των 30°C σε όλη τη χώρα, ενώ στα μέσα της πρώτης εβδομάδας ο υδράργυρος αναμένεται να φτάσει τους 34°C.
Με βάση τα τελευταία προγνωστικά δεδομένα, η θερμοκρασία θα φτάσει τους 32°C στη Θεσσαλονίκη, τους 29°C στην Αθήνα και τους 27°C στο Ηράκλειο, με τη ζέστη να διατηρείται στις πρώτες ημέρες του Ιουνίου.
Πάνω από την ανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια διαμορφώνεται σκηνικό έντονης και παρατεταμένης ζέστης, με την Ελλάδα να βρίσκεται στο επίκεντρο. Το ευρωπαϊκό μοντέλο ECMWF αποτυπώνει την εκτεταμένη μεταφορά πολύ θερμών αερίων μαζών. Η διείσδυση αυτή ξεκινά από τη Βόρεια Αφρική και κατευθύνεται προς την ανατολική Ευρώπη, με θερμοκρασίες που αναμένεται να ξεπεράσουν τους 40°C στην Ελλάδα και τα νότια Βαλκάνια.
Η μακροπρόθεσμη εικόνα εμφανίζεται ακόμη πιο ανησυχητική. Το καλοκαίρι του 2026 στην Ελλάδα αναμένεται να συγκαταλεγεί στα θερμότερα των τελευταίων ετών, με αποκλίσεις 1,5 έως 3 βαθμών Κελσίου πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα. Ο αφρικανικός αντικυκλώνας θα μεταφέρει θερμές αέριες μάζες από τη Σαχάρα, με ιδιαίτερη ένταση στην ηπειρωτική χώρα, το Αιγαίο και την Κρήτη.
Για το τρίμηνο Ιούνιος–Ιούλιος–Αύγουστος 2026, η Ελλάδα έχει πιθανότητα άνω του 60% να βρεθεί στην κατηγορία των θερμότερων από τα κανονικά συνθηκών, με θερμοκρασιακή απόκλιση περίπου +1°C σε σύγκριση με τους κλιματικούς μέσους όρους. Ο Ιούλιος αναμένεται να συνοδευτεί από ακραία κύματα καύσωνα και θερμοκρασίες που ενδέχεται να υπερβούν τους 40°C.
Γιατί το φετινό καλοκαίρι διαφοροποιείται
Ο ΟΗΕ συνδέει άμεσα τα φαινόμενα αυτά με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, χαρακτηρίζοντας τον καύσωνα του Μαΐου «σκληρή υπενθύμιση» της κλιματικής κρίσης. Η Μεσόγειος, και ιδιαίτερα η νότια Ευρώπη, θερμαίνεται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, με την Ελλάδα να βρίσκεται στο κέντρο αυτής της ζώνης.
Το καλοκαίρι του 2026 ενδέχεται να συνοδευτεί από παρατεταμένους καύσωνες, αλλά και από αιφνίδια και έντονα καιρικά φαινόμενα. Η υπερθέρμανση δεν συνδέεται μόνο με ξηρή ζέστη, αλλά και με καταιγίδες υψηλής ενέργειας, που τροφοδοτούνται από θερμότερες θάλασσες.
Η Ελλάδα εισέρχεται στη νέα θερινή περίοδο με αυξημένο κίνδυνο για καύσωνες, ξηρασία και πυρκαγιές. Η Ευρώπη, που ήδη μετρά νεκρούς από τον Μάιο, δείχνει πως το κλίμα δεν ακολουθεί πλέον τα ημερολόγια.
