Η Ε.Ε. προετοιμάζει νέο κανονισμό για τις μοτοσυκλέτες ELV (End-Of-Life Vehicles), με αλλαγές που αφορούν τους κατασκευαστές, την ανακύκλωση και τις παλιές μοτοσυκλέτες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται κοντά στην υιοθέτηση ενός νέου πλαισίου, το οποίο θα διαφοροποιήσει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι μοτοσυκλέτες όταν ολοκληρώνεται ο κύκλος ζωής τους.
Ο κανονισμός φέρει τον τίτλο «Circularity Requirements for Vehicle Design and the Management of End-of-Life Vehicles» (Απαιτήσεις Κυκλικότητας στον Σχεδιασμό Οχημάτων και τη Διαχείριση Οχημάτων Τέλους Κύκλου Ζωής). Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2023 και πλέον βρίσκεται στο τελικό στάδιο της νομοθετικής διαδικασίας.
Σύμφωνα με τη FEMA (Federation of European Motorcyclists’ Associations), η βασικότερη αλλαγή είναι ότι οι μοτοσυκλέτες, τα τρίτροχα και τα τετράκυκλα οχήματα εντάσσονται πλέον πλήρως στο ευρωπαϊκό πλαίσιο διαχείρισης οχημάτων τέλους κύκλου ζωής (ELV – End-of-Life Vehicles), κάτι που έως σήμερα δεν ίσχυε.
Το χρονοδιάγραμμα της διαδικασίας
Η διαδικασία ακολούθησε το εξής χρονοδιάγραμμα: Ιούλιος 2023: Παρουσιάστηκε η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. 17 Ιουνίου 2025: Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης υιοθέτησε τη διαπραγματευτική του θέση. 9 Σεπτεμβρίου 2025: Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε τη θέση του σε πρώτη ανάγνωση. 12 Δεκεμβρίου 2025: Συμβούλιο και Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή πολιτική συμφωνία. 25 Φεβρουαρίου 2026: Η συμφωνία εγκρίθηκε από τα κράτη-μέλη και τις αρμόδιες επιτροπές του Κοινοβουλίου. 18 Ιουνίου 2026: Έχει προγραμματιστεί η τελική ψηφοφορία στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Εφόσον εγκριθεί, ο κανονισμός θα αντικαταστήσει την ισχύουσα Οδηγία για τα Οχήματα ELV και την Οδηγία Έγκρισης Τύπου 3R, διαμορφώνοντας ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Στις βασικές διατάξεις περιλαμβάνονται απαιτήσεις σχεδιασμού, ώστε τα οχήματα να αποσυναρμολογούνται και να ανακυκλώνονται πιο εύκολα, καθώς και η υποχρεωτική χρήση συγκεκριμένων ποσοστών ανακυκλωμένου πλαστικού στα νέα οχήματα. Προβλέπεται επίσης η πιθανότητα να θεσπιστούν στο μέλλον στόχοι για ανακυκλωμένο χάλυβα, αλουμίνιο και κρίσιμες πρώτες ύλες.
Το πλαίσιο προβλέπει αυστηρότερους κανόνες ιχνηλασιμότητας για τα οχήματα που αποσύρονται, μέτρα κατά των παράνομων εξαγωγών τρακαρισμένων ή εγκαταλελειμμένων οχημάτων, καθώς και επέκταση των ρυθμίσεων στις μοτοσυκλέτες, τα τρίτροχα και τα τετράκυκλα.
Ο νέος κανονισμός δεν αφορά τον τεχνικό έλεγχο (ΚΤΕΟ), την καταλληλότητα κυκλοφορίας ή την εισαγωγή νέων κανόνων οδικής ασφάλειας. Πρόκειται κυρίως για ρύθμιση που αφορά κατασκευαστές, εισαγωγείς, ανακυκλωτές, μονάδες διαχείρισης αποβλήτων και εγκαταστάσεις επεξεργασίας οχημάτων. Με άλλα λόγια, η νομοθεσία εστιάζει κυρίως στο τι συμβαίνει όταν μια μοτοσυκλέτα αποσύρεται οριστικά και όχι στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται στον δρόμο.
Με τον νέο κανονισμό, οι κατασκευαστές θα υπαχθούν στη λεγόμενη Διευρυμένη Ευθύνη Παραγωγού (Extended Producer Responsibility – EPR). Με άλλα λόγια, θα φέρουν την ευθύνη για τη διαχείριση των μοτοσυκλετών που έχουν διαθέσει στην αγορά όταν αυτές φτάνουν στο τέλος του κύκλου ζωής τους.
Οι σχετικές υποχρεώσεις θα περιλαμβάνουν τη χρηματοδότηση συστημάτων συλλογής, τη χρηματοδότηση εξουσιοδοτημένων μονάδων επεξεργασίας, τη δωρεάν παραλαβή μοτοσυκλετών για ανακύκλωση, καθώς και τη συμμετοχή σε διασυνοριακά συστήματα διαχείρισης όταν η μοτοσυκλέτα αποσύρεται σε άλλο κράτος-μέλος.
Παράλληλα, οι νέες μοτοσυκλέτες θα πρέπει να σχεδιάζονται με τρόπο που να επιτρέπει την ευκολότερη αφαίρεση εξαρτημάτων και υλικών, ώστε να μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, να ανακατασκευαστούν ή να ανακυκλωθούν.
Το σημείο αυτό θεωρείται ίσως το πιο αμφιλεγόμενο του νέου κανονισμού. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει κοινά κριτήρια για τον προσδιορισμό του πότε μια μοτοσυκλέτα θεωρείται απλώς μεταχειρισμένη και πότε χαρακτηρίζεται επίσημα ως όχημα τέλους κύκλου ζωής (ELV).
Εφόσον μια μοτοσυκλέτα κριθεί ότι έχει ολοκληρώσει τον κύκλο ζωής της και χαρακτηριστεί ως ELV, δεν θα αντιμετωπίζεται πλέον ως απλό μεταχειρισμένο όχημα. Θα πρέπει να οδηγείται σε εγκεκριμένες διαδικασίες διαχείρισης και ανακύκλωσης, ενώ δεν θα μπορεί να πωλείται ή να εξάγεται ελεύθερα ως μεταχειρισμένη.
Η ρύθμιση αφορά κυρίως βαριά κατεστραμμένες μοτοσυκλέτες, οχήματα που έχουν χαρακτηριστεί ως ολική καταστροφή, μοτοσυκλέτες προς αποκατάσταση και περιπτώσεις εξαγωγής τρακαρισμένων οχημάτων εκτός Ε.Ε.
Ποιος είναι, όμως, εκείνος που κρίνει ότι μια μοτοσυκλέτα έχει φτάσει στο τέλος του κύκλου ζωής της; Με βάση την πρόταση, μια μοτοσυκλέτα μπορεί να χαρακτηριστεί ELV με περισσότερους από έναν τρόπους. Ο ιδιοκτήτης μπορεί να την παραδώσει οικειοθελώς προς καταστροφή, ενώ ασφαλιστική εταιρεία, συνεργείο, διαλυτής ή εξουσιοδοτημένη μονάδα επεξεργασίας μπορεί να διαπιστώσει ότι πληροί τα σχετικά κριτήρια.
Παράλληλα, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να ελέγξουν το καθεστώς του οχήματος κατά την εξαγωγή, την πώληση, την ταξινόμηση ή την επιθεώρησή του. Κεντρικό κριτήριο αποτελεί το αν η μοτοσυκλέτα θεωρείται τεχνικά ή οικονομικά μη επισκευάσιμη. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μια μοτοσυκλέτα μπορεί να χαρακτηριστεί οικονομικά μη επισκευάσιμη όταν το κόστος αποκατάστασης υπερβαίνει την εμπορική της αξία.
Σημειώνεται ότι οι ιστορικές μοτοσυκλέτες εξαιρούνται ρητά από τον κανονισμό. Η FEMA τονίζει πως η πρόβλεψη αυτή προστατεύει σε σημαντικό βαθμό τον χώρο των συλλεκτικών και κλασικών μοτοσυκλετών, όπου η εμπορική αξία συχνά δεν αποτυπώνει το πραγματικό ενδιαφέρον του ιδιοκτήτη ή του συλλέκτη.
Την ίδια ώρα, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης διευκρινίζει με σαφήνεια ότι οι αρμόδιες αρχές ενός κράτους-μέλους έχουν τη δυνατότητα να εξαιρούν ένα όχημα από τον χαρακτηρισμό ELV, εφόσον ο ιδιοκτήτης του ζητά την επισκευή του αντί της καταστροφής του.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι σκοπός της ρύθμισης είναι να μπει τέλος στις παράνομες εξαγωγές βαριά κατεστραμμένων οχημάτων, τα οποία εμφανίζονται ως μεταχειρισμένα. Την ίδια στιγμή, αρκετοί φορείς από τον χώρο της μοτοσυκλέτας εκφράζουν προβληματισμό για τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμόζονται στην πράξη τα κριτήρια με βάση τα οποία μια μοτοσυκλέτα θα χαρακτηρίζεται ως ELV, ιδίως όταν πρόκειται για οχήματα που μπορούν να αποκατασταθούν από ιδιώτες ή συλλέκτες.
Σε κάθε περίπτωση, αν ο κανονισμός λάβει την τελική έγκριση, θα συνιστά τη μεγαλύτερη έως σήμερα αλλαγή σε ευρωπαϊκό επίπεδο στη διαχείριση των μοτοσυκλετών που έχουν φτάσει στο τέλος του κύκλου ζωής τους.
