Επικίνδυνα ανταλλακτικά στην αγορά: Θάνατοι και εκατοντάδες τραυματισμοί στη Mobility
31 Αυγούστου 2026, 8:43 | Τάκης Τρακουσέλλης
Μια μεγάλη «μαύρη τρύπα» έχει εντοπιστεί στην ηλεκτρονική αγορά ανταλλακτικών, με τις αρμόδιες αρχές να προειδοποιούν και να λαμβάνουν μέτρα. Η απόφαση του eBay να απαγορεύσει την πώληση συγκεκριμένων ανταλλακτικών, μεταξύ των οποίων αερόσακοι και πυροκροτητές, μετά τον εντοπισμό επικίνδυνων και πλαστών εξαρτημάτων σε επισκευασμένα αυτοκίνητα, αποτυπώνει την κατάσταση που επικρατεί στην παγκόσμια αγορά. Παράλληλα, αναμένεται να αυξήσει την πίεση και προς τις υπόλοιπες μεγάλες πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου.
Η νέα πολιτική θα τεθεί σε ισχύ στις 24 Σεπτεμβρίου 2026 και θα αφορά όλους τους πωλητές. Ως τότε, όσοι έχουν σχετικές αγγελίες θα πρέπει να τις αφαιρέσουν. Διαφορετικά, θα διαγραφούν από την ίδια την πλατφόρμα, ενώ η επαναδημοσίευσή τους ενδέχεται να οδηγήσει σε περιορισμούς στον λογαριασμό του πωλητή.
Η απόφαση δεν ήταν τυχαία. Είχαν προηγηθεί έρευνες για πλαστούς ή επικίνδυνα χαμηλής ποιότητας αερόσακους, οι οποίοι πωλούνταν μέσω διαδικτύου και τοποθετούνταν κυρίως σε μεταχειρισμένα αυτοκίνητα που είχαν εμπλακεί σε σύγκρουση. Το πρόβλημα αφορά κυρίως οχήματα στα οποία ο εργοστασιακός αερόσακος είχε ενεργοποιηθεί και αντικαταστάθηκε από φθηνό, μη εγκεκριμένο εξάρτημα. Το αυτοκίνητο επισκευαζόταν, επέστρεφε στην κυκλοφορία και συχνά πωλούνταν χωρίς ο επόμενος ιδιοκτήτης να γνωρίζει τι είχε τοποθετηθεί πίσω από το κάλυμμα του τιμονιού.
Από σωσίβιο, μεταλλική βόμβα
Στο επίκεντρο της έρευνας των αμερικανικών αρχών βρίσκονται πυροκροτητές με την ένδειξη DTN60DB. Σύμφωνα με τη NHTSA, έχουν καταγραφεί 13 περιστατικά, με δέκα νεκρούς και τρεις σοβαρά τραυματίες. Οι περισσότεροι οδηγοί έχασαν τη ζωή τους σε συγκρούσεις που, υπό κανονικές συνθήκες, θεωρούνται επιβιώσιμες.
Αντί ο αερόσακος να φουσκώσει ελεγχόμενα και να προστατεύσει τον οδηγό, ο πυροκροτητής διαλυόταν με εκρηκτικό τρόπο. Μεταλλικά θραύσματα εκτοξεύονταν προς το στήθος, τον λαιμό, το πρόσωπο και τα μάτια των επιβαινόντων.
Τα συγκεκριμένα εξαρτήματα έφεραν το όνομα της κινεζικής Jilin Province Detiannuo Safety Technology. Η εταιρεία, ωστόσο, υποστήριξε ότι δεν τα είχε διαθέσει στην αμερικανική αγορά και ότι πιθανότατα επρόκειτο για πλαστά προϊόντα που χρησιμοποιούσαν τις δικές της σημάνσεις. Ανεξάρτητα από την πραγματική προέλευσή τους, η NHTSA τα έκρινε ελαττωματικά και απαγόρευσε την εισαγωγή και την πώλησή τους στις ΗΠΑ.
Η υπόθεση ανέδειξε και μια ακόμη πιο ανησυχητική διάσταση: ένα αυτοκίνητο μπορεί να μην εμφανίζει ενεργή εργοστασιακή ανάκληση και, παρ’ όλα αυτά, να διαθέτει επικίνδυνο αερόσακο. Αυτό συμβαίνει επειδή το μη γνήσιο ανταλλακτικό τοποθετείται εκ των υστέρων και δεν συνδέεται με τον αριθμό πλαισίου του οχήματος.
Η αμερικανική υπηρεσία επισημαίνει ότι μόνο ο τεχνικός έλεγχος μπορεί να επιβεβαιώσει τι έχει πραγματικά τοποθετηθεί. Προειδοποιεί, επίσης, τους ιδιοκτήτες να μην επιχειρήσουν μόνοι τους να ανοίξουν το τιμόνι ή να αποσυναρμολογήσουν τον μηχανισμό, καθώς ο αερόσακος αποτελεί πυροτεχνικό σύστημα και ένας λανθασμένος χειρισμός μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό ή θάνατο.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στους συγκεκριμένους πλαστούς αερόσακους. Η πολύ μεγαλύτερη υπόθεση Takata έχει οδηγήσει στην ανάκληση περισσότερων από 100 εκατομμυρίων πυροκροτητών παγκοσμίως. Μόνο στις ΗΠΑ έχουν επιβεβαιωθεί 28 θάνατοι και τουλάχιστον 400 τραυματισμοί από εκρήξεις προβληματικών αερόσακων Takata.
Ήδη η Amazon περιλαμβάνει τους αερόσακους, τους πυροκροτητές και τα σχετικά εξαρτήματα στις κατηγορίες προϊόντων που δεν επιτρέπεται να πωλούνται. Η νέα απόφαση του eBay ενισχύει μια ευρύτερη τάση. Τα μεγάλα ηλεκτρονικά καταστήματα και marketplaces που δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει συνολική απαγόρευση ή αυστηρό σύστημα πιστοποίησης πωλητών αναμένεται να κινηθούν προς την ίδια κατεύθυνση.
Η πίεση δεν προέρχεται μόνο από τις αρχές, αλλά και από τον μεγάλο νομικό κίνδυνο. Μια πλατφόρμα που επιτρέπει την πώληση ενός εξαρτήματος ζωτικής σημασίας χωρίς επαρκή ιχνηλασιμότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με αγωγές, αξιώσεις αποζημίωσης και σημαντικό πλήγμα στην αξιοπιστία της.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση ότι οι συγκεκριμένοι πυροκροτητές DTN60DB έχουν εντοπιστεί σε αυτοκίνητα που κυκλοφορούν στην Ελλάδα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος μπορεί να αγνοηθεί. Η ελληνική αγορά διαθέτει μεγάλο αριθμό παλαιών οχημάτων, αλλά και πολλά εισαγόμενα μεταχειρισμένα με ιστορικό επισκευών που δεν είναι πάντοτε πλήρως γνωστό.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε αυτοκίνητα που έχουν υποστεί σοβαρή εμπρόσθια σύγκρουση, έχουν χαρακτηριστεί στο εξωτερικό ως ολική καταστροφή ή εμφανίζουν ίχνη αντικατάστασης του τιμονιού, του ταμπλό, των ζωνών ασφαλείας και των προεντατήρων.
Η εξαιρετικά χαμηλή τιμή ενός αερόσακου στο διαδίκτυο πρέπει να θεωρείται προειδοποιητικό σημάδι. Δεν πρόκειται για ένα απλό πλαστικό ανταλλακτικό, αλλά για σύστημα ασφαλείας που πρέπει να ενεργοποιηθεί μέσα σε χιλιοστά του δευτερολέπτου και μέσω απολύτως ελεγχόμενης εκρηκτικής διαδικασίας.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα ανταλλακτικά συστήματα αερόσακων πρέπει να διαθέτουν την προβλεπόμενη έγκριση τύπου και ανεξίτηλη σήμανση έγκρισης. Παράλληλα, ο Κανονισμός Γενικής Ασφάλειας Προϊόντων υποχρεώνει τα ηλεκτρονικά marketplaces να συνεργάζονται με τις αρχές, να αποσύρουν επικίνδυνες καταχωρίσεις και να ενημερώνουν τους αγοραστές όταν διαπιστώνεται ανάκληση ή σοβαρός κίνδυνος.
Το ζήτημα αφορά άμεσα και την Ελλάδα, καθώς ορισμένα συνεργεία προμηθεύονται ανταλλακτικά μέσω διαδικτύου, πολλές φορές με βασικό κριτήριο τη χαμηλότερη τιμή. Ο ιδιοκτήτης του αυτοκινήτου πρέπει να ζητά σαφή ενημέρωση για την προέλευση, τον κατασκευαστή και την πιστοποίηση κάθε εξαρτήματος που τοποθετείται στο όχημά του, καθώς και το σχετικό παραστατικό αγοράς.
Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για συστήματα ασφαλείας, όπως οι αερόσακοι, οι προεντατήρες των ζωνών, τα φρένα και τα εξαρτήματα του συστήματος διεύθυνσης. Ένα πλαστό, μεταχειρισμένο ή αμφίβολης ποιότητας ανταλλακτικό μπορεί να θέσει άμεσα σε κίνδυνο τη ζωή του οδηγού και των επιβατών.
Στην Ελλάδα, ο νόμος 5305/2026 προβλέπει τη δημιουργία ηλεκτρονικού Μητρώου Ανακλήσεων Οχημάτων βάσει VIN στο gov.gr. Το νέο σύστημα θα συγκεντρώνει την αιτία και την ημερομηνία κάθε ανάκλησης και θα επιτρέπει την ταχύτερη ενημέρωση των ιδιοκτητών.
Δεν μπορεί, ωστόσο, να εντοπίσει αυτόματα ένα πλαστό ανταλλακτικό που τοποθετήθηκε εκτός του επίσημου δικτύου και δεν καταγράφηκε ποτέ στο ιστορικό του αυτοκινήτου. Για τον υποψήφιο αγοραστή μεταχειρισμένου οχήματος, ο ενδεδειγμένος δρόμος είναι ο πλήρης έλεγχος του ιστορικού και η επιθεώρηση από εξειδικευμένο συνεργείο.
Αν υπάρχουν ενδείξεις προηγούμενης ενεργοποίησης των αερόσακων, δεν αρκεί να έχει σβήσει η σχετική λυχνία στον πίνακα οργάνων. Πρέπει να επιβεβαιωθεί ότι έχουν τοποθετηθεί γνήσια ή νόμιμα εγκεκριμένα εξαρτήματα, κατάλληλα για το συγκεκριμένο μοντέλο.
Η απόφαση του eBay αποτελεί σημαντικό βήμα, αλλά δεν λύνει από μόνη της το πρόβλημα. Η ηλεκτρονική αγορά ανταλλακτικών δεν γνωρίζει σύνορα και οι επικίνδυνες καταχωρίσεις μπορούν εύκολα να μετακινηθούν σε μικρότερες πλατφόρμες ή κοινωνικά δίκτυα. Για τον λόγο αυτό, το επόμενο διάστημα αναμένονται αντίστοιχες κινήσεις από τα υπόλοιπα μεγάλα e-shops, μαζί με αυστηρότερους ελέγχους για την προέλευση, την πιστοποίηση και την ιχνηλασιμότητα των ανταλλακτικών.
