Ειδήσεις
Η Formula 1 αποτελεί πεδίο ανάπτυξης νέων τεχνολογιών, πολλές από τις οποίες καταλήγουν, αργά ή γρήγορα, σε αυτοκίνητα παραγωγής. Οι επιδόσεις στην επιτάχυνση και στις στροφές δεν αρκούν, όμως, χωρίς αποτελεσματικά φρένα. Εδώ εξετάζουμε τρεις τεχνολογίες πέδησης που πέρασαν από την F1 στον δρόμο.
Οι λύσεις που επιβραδύνουν ένα μονοθέσιο της Formula 1 δεν περιορίζονται πάντα στην πίστα. Δαγκάνες, υλικά δίσκων και συστήματα που βοηθούν το αυτοκίνητο να στρίψει έχουν περάσει από τους αγώνες σε μοντέλα παραγωγής. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η αγωνιστική τεχνολογία μεταφέρεται αυτούσια στην καθημερινή οδήγηση.
Οι δίσκοι είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της διάκρισης. Τα φρένα άνθρακα των μονοθεσίων δεν είναι ίδια με τα ανθρακονημάτινα-κεραμικά φρένα των αυτοκινήτων δρόμου. Για να αξιοποιηθεί η αγωνιστική τεχνογνωσία στην καθημερινή χρήση, χρειάστηκε να μεσολαβήσει εξέλιξη και προσαρμογή.
Σχετικές ειδήσεις και άρθρα
01 Μονομπλόκ δαγκάνες: Από τα μονοθέσια στην Porsche Boxster
Οι μονομπλόκ δαγκάνες αποτελούν μία από τις πιο σαφείς περιπτώσεις μεταφοράς τεχνολογίας. Σύμφωνα με την Brembo, η εταιρεία κατασκεύασε την πρώτη της δαγκάνα αυτού του τύπου το 1987, ενώ το ντεμπούτο της στη Formula 1 ακολούθησε το 1988.
Η ουσιαστική κατασκευαστική διαφορά βρίσκεται στο σώμα της δαγκάνας: κατασκευάζεται από ένα ενιαίο κομμάτι μετάλλου και όχι από δύο τμήματα ενωμένα με βίδες. Η Brembo αποδίδει σε αυτή τη διάταξη μεγαλύτερη ακαμψία και χαμηλότερο βάρος, καθώς και αποφυγή των προβλημάτων που προκύπτουν από τη διαφορετική θερμική διαστολή του αλουμινένιου σώματος και των χαλύβδινων βιδών.
Η εφαρμογή της τεχνολογίας σε αυτοκίνητα δρόμου ήρθε στη συνέχεια. Το 1996, η Porsche περιέλαβε στον στάνταρ εξοπλισμό της πρώτης γενιάς της Boxster τετραπίστονες μονομπλόκ δαγκάνες αλουμινίου. Αργότερα, την ίδια λύση επέλεξαν αρκετοί ακόμη κατασκευαστές.
02 Ανθρακοκεραμικά φρένα
Ανθρακονημάτινοι-κεραμικοί δίσκοι: Η προσαρμογή ήταν αυτή που έκανε τη διαφορά
Περνώντας σε μια νεότερη τεχνολογία, οι ανθρακονημάτινοι —ή carbon— δίσκοι των φρένων στα μονοθέσια της Formula 1 χρειάζονται μια ουσιαστική διευκρίνιση. Οι φίλοι της αυτοκίνησης πιθανότατα έχουν διαβάσει ή ακούσει για σπορ μοντέλα παραγωγής με ανθρακονημάτινους-κεραμικούς δίσκους. Παρά τη συγγένεια στην ονομασία, όμως, τα δύο είδη δίσκων δεν κατασκευάζονται από το ίδιο υλικό.
Όπως εξηγεί η Brembo, η μεταφορά αυτής της τεχνολογίας σε αυτοκίνητα δρόμου δεν ήταν απαλλαγμένη από εμπόδια. Έπρεπε να αντιμετωπιστούν βασικά μειονεκτήματα των αγωνιστικών δίσκων, ανάμεσά τους ο χαμηλός συντελεστής τριβής όταν είναι κρύοι. Στην καθημερινή κυκλοφορία, η αποτελεσματική λειτουργία των φρένων δεν μπορεί να προϋποθέτει προθέρμανση αντίστοιχη με εκείνη που επιτυγχάνεται στην πίστα.
Η απάντηση της εταιρείας ήταν το Ceramic Composite Material, γνωστό ως CCM: ένα σύνθετο υλικό με μήτρα καρβιδίου του πυριτίου, ενισχυμένη με ίνες άνθρακα. Οι δίσκοι CCM της Brembo τοποθετήθηκαν στη Ferrari Enzo το 2002, μεταφέροντας την αγωνιστική εμπειρία σε ένα σύστημα κατάλληλο για χρήση στον δρόμο.
Η Enzo, ωστόσο, δεν ήταν το πρώτο αυτοκίνητο παραγωγής που διέθετε κεραμικά φρένα γενικά. Η Porsche τοποθετεί το ντεμπούτο των δικών της PCCB στις 911 Turbo και 911 GT2 το 2001. Σύμφωνα με την εταιρεία, οι συγκεκριμένοι κεραμικοί δίσκοι ήταν περίπου 50% ελαφρύτεροι από αντίστοιχους δίσκους φαιού χυτοσιδήρου, περιορίζοντας τη μη αναρτώμενη μάζα, δηλαδή το βάρος που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τους τροχούς και τα φρένα.
03 BRAKE STEER — Brake Steer: Όταν το φρένο βοηθά και στο στρίψιμο
Στα τέλη της δεκαετίας του ’90, η McLaren χρησιμοποίησε το σύστημα πέδησης για να αντιμετωπίσει την υποστροφή και να βελτιώσει τη συμπεριφορά του μονοθεσίου στις στροφές. Το Brake Steer εφαρμόστηκε το 1997 και το 1998, δίνοντας στον οδηγό τη δυνατότητα να ενεργοποιεί επιλεκτικά ένα πίσω φρένο μέσω ενός πρόσθετου πεντάλ.
Η παρέμβαση αυτή βοηθούσε το μονοθέσιο να στραφεί προς το εσωτερικό της στροφής, περιορίζοντας την υποστροφή, δηλαδή την τάση του να ανοίγει την τροχιά του. Η ίδια ιδέα αξιοποιήθηκε αργότερα στη McLaren MP4-12C, χωρίς όμως να μεταφερθεί αυτούσιος ο τρόπος χειρισμού της. Το πρόσθετο πεντάλ δεν ήταν πλέον απαραίτητο: η λειτουργία ελεγχόταν ηλεκτρονικά και η επιλεκτική πέδηση πραγματοποιούνταν με την υπάρχουσα αντλία του ABS.
Το σύστημα φρένων της McLaren 12C των 625 ίππων συνδέεται άμεσα με εκείνο των μονοθεσίων MP4/12 και MP4/13. Η σύνδεση αφορά, επομένως, την αγωνιστική αρχή λειτουργίας, η οποία προσαρμόστηκε στις απαιτήσεις ενός αυτοκινήτου παραγωγής μέσω αυτοματοποίησης, και όχι την αυτούσια μεταφορά του συστήματος.
04 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΕΔΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ
Δύο τεχνολογίες που δεν προήλθαν από τη F1
Το γεγονός ότι πολλές καινοτομίες συνδέονται με τον μηχανοκίνητο αθλητισμό δεν σημαίνει ότι μπορούν όλες να πιστωθούν στη Formula 1. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το brake-by-wire: η Bosch τοποθετεί την έναρξη παραγωγής του ηλεκτροϋδραυλικού συστήματος SBC στο 2001, ενώ η F1 υιοθέτησε την ηλεκτρονικά ελεγχόμενη πέδηση στον πίσω άξονα το 2014.
Αντίστοιχα, δεν μπορεί να αποδοθεί στη Formula 1 η αναγεννητική πέδηση, την οποία λάνσαρε η Toyota με το Prius του 1997. Το υβριδικό μοντέλο της ιαπωνικής μάρκας ανακτούσε κινητική ενέργεια κατά την επιβράδυνση και το φρενάρισμα και τη μετέτρεπε σε ηλεκτρική, φορτίζοντας την μπαταρία του υβριδικού συστήματος.
