Για ποιον λόγο ο Jackie Stewart οδηγούσε με μια μπάλα στο καπό; [video]

Πώς συνδέεται ένα μπαλάκι πάνω στο καπό ενός Ford Capri με την κατανάλωση καυσίμου; Όταν στο τιμόνι κάθεται ο Sir Jackie Stewart, η σύνδεση είναι λιγότερο παράδοξη απ’ όσο αρχικά φαίνεται.

Το 1974, με ένα Ford Capri και ένα μπαλάκι, ο τρις Παγκόσμιος Πρωταθλητής Jackie Stewart δίδασκε ήδη αυτό που σήμερα ονομάζουμε «eco-driving». Ο όρος δεν είχε ακόμη μπει στο λεξιλόγιό μας, τα αυτοκίνητα δεν βαθμολογούσαν την οικονομία στην οδήγηση και τα υβριδικά συστήματα απείχαν ακόμη δεκαετίες από την εμφάνισή τους.

Η δική του συνταγή δεν βασιζόταν σε περίπλοκες λύσεις, αλλά σε μια απλή απαίτηση από τον οδηγό: κάθε χειρισμός πίσω από το τιμόνι πρέπει να γίνεται ομαλά.

Ένα απόσπασμα από το αρχείο του BBC μάς μεταφέρει στο 1974. Ο Σκωτσέζος είχε μόλις αποχωρήσει από τη Formula 1 ως τρις Παγκόσμιος Πρωταθλητής και βρισκόταν στο τιμόνι ενός Ford Capri, για να δείξει πως οι αρχές που εξασφαλίζουν ταχύτητα στην πίστα μπορούν να βελτιώσουν την οδήγηση και την οικονομία στον δρόμο. Το «όργανο μέτρησης» δεν διέθετε οθόνη ή αισθητήρες: ήταν ένα ρηχό δοχείο πάνω στο καπό του Capri, με ένα μπαλάκι στο εσωτερικό του. Ο Stewart έπρεπε να επιταχύνει, να φρενάρει και να στρίβει χωρίς το μπαλάκι να βγει έξω. Μια δοκιμασία σαφώς πιο απαιτητική απ’ όσο ακούγεται.

Το μπαλάκι λειτουργεί ως ένας ιδιαίτερα απλός δείκτης των διαμήκων και πλευρικών επιταχύνσεων, που δεν συγχωρεί τους απότομους χειρισμούς. Ένα απότομο πάτημα του γκαζιού, ένα δυνατό φρενάρισμα ή μια βίαιη αλλαγή κατεύθυνσης αρκούν για να το μετακινήσουν από τη θέση του. Ο Stewart, αντίθετα, επιδιώκει όσο το δυνατόν πιο προοδευτικές κινήσεις: ήπιο άνοιγμα του γκαζιού, απαλή πέδηση και μικρές, ακριβείς διορθώσεις στο τιμόνι.

Θα ήταν, ωστόσο, περιοριστικό να αντιμετωπιστεί αυτή η τεχνική μόνο ως μέθοδος οικονομικής οδήγησης. Για τον Stewart ήταν η ίδια φιλοσοφία που εφάρμοζε όταν οδηγούσε γρήγορα, με την ομαλότητα να αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα της αγωνιστικής τεχνικής του. Το BBC έχει χαρακτηρίσει την οδήγησή του κλινικά ακριβή και φαινομενικά αβίαστη, ενώ ο ίδιος χρησιμοποιούσε συχνά την έκφραση «άσε το αυτοκίνητο να κάνει τη δουλειά».

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ: Ford Capri Mk1 1969-1973, ευρωπαϊκό pony car

Αρκετά χρόνια αργότερα, ο Ari Vatanen θα διατύπωνε την ίδια αρχή με άλλα λόγια. Αναφερόμενος στο Peugeot 205 T16, έλεγε πως ο ιδανικός τρόπος οδήγησής του απαιτούσε όσο το δυνατόν λιγότερη χρήση του τιμονιού. Όπως ένας μαέστρος διευθύνει την ορχήστρα με μικρές, ακριβείς κινήσεις, έτσι και ο οδηγός αφήνει το αυτοκίνητο να κάνει τα υπόλοιπα. Η οικονομία κινήσεων, είτε πρόκειται για τον Stewart στην άσφαλτο είτε για τον Vatanen σε ειδική διαδρομή, δεν πρέπει να παρερμηνεύεται ως ένδειξη αργής οδήγησης. Συχνά φανερώνει ακριβώς το αντίθετο: γρήγορη οδήγηση.

Σε μεταγενέστερο αφιέρωμα του BBC, ο Παγκόσμιος Πρωταθλητής του 1979 Jody Scheckter εξηγούσε επίσης πως το κλειδί της τεχνικής «Stewart» ήταν η ομαλότητα: αυτή επέτρεπε στον οδηγό να εκμεταλλεύεται όσο το δυνατόν καλύτερα τη διαθέσιμη πρόσφυση των ελαστικών. Έτσι, μια τηλεοπτική άσκηση ηλικίας άνω του μισού αιώνα αποκτά απρόσμενη επικαιρότητα.

Η οικονομική οδήγηση, άλλωστε, εξακολουθεί να στηρίζεται στις ίδιες βασικές αρχές: πρόβλεψη της κίνησης, διατήρηση της φόρας του αυτοκινήτου και αποφυγή περιττών επιταχύνσεων και επιβραδύνσεων. Κάθε επιτάχυνση που ακολουθείται λίγο αργότερα από φρενάρισμα σημαίνει κατανάλωση ενέργειας που, στην πράξη, πήγε χαμένη.

Ο Stewart το εξηγούσε πριν από 52 χρόνια, χωρίς μενού «Eco», ανάκτηση ενέργειας ή ένδειξη κατανάλωσης στον πίνακα οργάνων. Του αρκούσαν ένα Capri και ένα μπαλάκι για να δείξει μια αρχή που δεν παύει να ισχύει πίσω από τις τεχνολογικές ευκολίες.

Η διδασκαλία αυτή προερχόταν, μάλιστα, από έναν οδηγό που είχε κατακτήσει τρία Παγκόσμια Πρωταθλήματα Formula 1, το 1969, το 1971 και το 1973. Ο Stewart είχε φτάσει τις 27 νίκες Grand Prix, αριθμό που αποτελούσε τότε ρεκόρ και χρειάστηκαν 14 χρόνια για να τον ξεπεράσει ο Alain Prost.

Παράλληλα, ο Stewart ήταν ένας από τους σημαντικότερους υπέρμαχους της ασφάλειας στη Formula 1, σε μια εποχή που τα θανατηφόρα δυστυχήματα ήταν τραγικά συχνά στο σπορ. Όπως επισημαίνει το BBC, δεν σταμάτησε να διεκδικεί αυστηρότερα πρότυπα ασφαλείας ούτε μετά την αποχώρησή του.

Η ιστορία, ωστόσο, κρύβει και μια τελευταία ειρωνεία: το Capri που οδηγούσε τότε ο Stewart ελάχιστη σχέση έχει με το αυτοκίνητο που φέρει σήμερα το ίδιο όνομα. Το μοντέλο του 1974 ανήκε στην εποχή του κλασικού κουπέ της Ford, με τη δεύτερη γενιά του να λανσάρεται ακριβώς εκείνη τη χρονιά.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ Test drive: Ford Capri RWD ER, ξαναγράφοντας την Ιστορία

Σήμερα, η ονομασία «Capri» χρησιμοποιείται για ένα ηλεκτρικό crossover. Το αυτοκίνητο, η τεχνολογία και ο τρόπος παραγωγής και ανάκτησης της ενέργειας έχουν πλέον αλλάξει. Η συμβουλή του Jackie Stewart, αντίθετα, δεν έχει χάσει την αξία της: όσο πιο ομαλά οδηγείς, τόσο καλύτερα για το αυτοκίνητο, τους επιβάτες και την κατανάλωση. Αυτό, όπως απέδειξε ο ίδιος, δεν συνεπάγεται απαραίτητα αργή οδήγηση.