Με αυτόν τον τρόπο η Ελλάδα θα «βλέπει» βαθιά στην Τουρκία MIRROR
24 Σεπτεμβρίου, 2026 10:20 -
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» περνά από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή. Ραντάρ AESA και συστήματα David’s Sling, BARAK MX και SPYDER θα ενταχθούν σε ένα κοινό ελληνικό δίκτυο, ικανό να εντοπίζει αεροσκάφη, drones και πυραύλους σε μεγάλες αποστάσεις, μεταβάλλοντας συνολικά τα δεδομένα της αεράμυνας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η σημαντικότερη αλλαγή των τελευταίων δεκαετιών στην ελληνική αεράμυνα έχει ήδη ξεκινήσει. Στις 31 Αυγούστου 2026, η Ελλάδα και το Ισραήλ υπέγραψαν τη διακρατική συμφωνία για την ανάπτυξη της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Πρόκειται για ένα πολυστρωματικό αντιαεροπορικό, αντιβαλλιστικό και anti-drone σύστημα, ο σχεδιασμός του οποίου υπερβαίνει την προμήθεια νέων πυραύλων.
-
Στην πράξη, προβλέπεται η συγκρότηση ενός εκτεταμένου ψηφιακού δικτύου αισθητήρων, ραντάρ, μέσων αναχαίτισης και κέντρων διοίκησης, που θα λειτουργούν ως ενιαίο σύνολο πάνω από την ελληνική επικράτεια. Όπως επιβεβαίωσε το ελληνικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας, η υλοποίηση του προγράμματος άρχισε αμέσως με την υπογραφή της συμφωνίας.
Ίσως το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του νέου συστήματος είναι ότι δεν θα αναμένει να πλησιάσει μια απειλή στην Ελλάδα προτού αντιδράσει. Η αρχιτεκτονική του στηρίζεται στην έγκαιρη αποκάλυψη των στόχων, τη διαρκή παρακολούθηση, την αναγνώριση και την ταξινόμησή τους, προσφέροντας εικόνα του εναέριου χώρου σε πολύ μεγαλύτερο γεωγραφικό βάθος.
Σύμφωνα με πληροφορίες, εκτιμάται ότι η νέα διάταξη αισθητήρων και ραντάρ θα μπορεί να διαμορφώνει εικόνα που θα εκτείνεται έως και στο 65% της τουρκικής επικράτειας. Το ποσοστό αυτό αποτελεί εκτίμηση της επιχειρησιακής γεωγραφικής κάλυψης που παραθέτει το συγκεκριμένο δημοσίευμα. Η επίσημη ελληνική συμφωνία έχει γνωστοποιήσει τη δομή και τις δυνατότητες του δικτύου, χωρίς να έχει ανακοινώσει αντίστοιχο επίσημο ποσοστό κάλυψης της Τουρκίας.
Τα «μάτια» του δικτύου σε μεγάλες αποστάσεις
Κομβική θέση στο νέο σύστημα θα έχουν τα πολυλειτουργικά ραντάρ MMR τεχνολογίας AESA. Η οικογένεια ELM-2084 της ELTA/IAI αξιοποιεί ενεργή ηλεκτρονική σάρωση, παρέχοντας τη δυνατότητα δημιουργίας τρισδιάστατης εικόνας της εναέριας κατάστασης με πολύ υψηλό ρυθμό ανανέωσης.
Η IAI αναφέρει ότι τα συγκεκριμένα ραντάρ μπορούν να παρακολουθούν απειλές από UAV μέχρι τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους, ενώ διαθέτουν προηγμένες δυνατότητες αντιμετώπισης ηλεκτρονικών παρεμβολών και λειτουργίας σε δίκτυο.
Υπό αυτή την έννοια, το ουσιαστικό «όπλο» της Ασπίδας του Αχιλλέα δεν είναι κάποιος συγκεκριμένος πύραυλος, αλλά η πληροφορία. Όταν ένας αισθητήρας εντοπίζει αεροσκάφος, drone ή πύραυλο, το ίχνος του μπορεί να διαβιβάζεται άμεσα στο κεντρικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Εκεί αξιολογείται η απειλή και επιλέγεται το κατάλληλο μέσο για την αντιμετώπισή της.
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας έχει αποδώσει αυτή τη νέα φιλοσοφία με τον όρο C5ISRT: Command, Control, Compute, Communicate, Cyber, Intelligence, Surveillance, Reconnaissance και Targeting.
Με βάση τον σχεδιασμό που παρουσίασε το ΥΠΕΘΑ, το σύστημα θα συγκεντρώνει πληροφορίες από όλους τους διαθέσιμους αισθητήρες των Ενόπλων Δυνάμεων, θα τις επεξεργάζεται και θα τις ιεραρχεί, προτού προτείνει την κατάλληλη αντίδραση για κάθε απειλή.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ: SMS επιστράτευσης σε χιλιάδες Έλληνες: Τι σημαίνουν και ποιοι μπορεί να κληθούν
Τρία επίπεδα προστασίας πάνω από την Ελλάδα
Η Ασπίδα του Αχιλλέα θα βασιστεί σε διαφορετικές βαθμίδες αναχαίτισης. Τη μικρότερη ζώνη θα καλύπτει το SPYDER All-in-One της Rafael, ένα σύστημα υψηλής κινητικότητας που προορίζεται για την αντιμετώπιση αεροσκαφών, ελικοπτέρων, UAV και άλλων εναέριων απειλών.
Το μέγιστο βεληνεκές του SPYDER διαμορφώνεται στα 15, 20 ή 40 χιλιόμετρα, ανάλογα με τον πύραυλο που χρησιμοποιείται. Παράλληλα, μπορεί να περάσει από την κίνηση σε επιχειρησιακή ετοιμότητα σε περίπου τρία λεπτά.
Στο επόμενο επίπεδο εντάσσεται το BARAK MX της Israel Aerospace Industries, που αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της νέας αρχιτεκτονικής. Η οικογένεια περιλαμβάνει αναχαιτιστές διαφορετικής εμβέλειας: BARAK SR στα 15 χλμ., MR στα 35 χλμ., LR στα 70 χλμ. και ER έως 150 χιλιόμετρα.
Το BARAK MX έχει σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση αεροσκαφών, UAV, πυραύλων cruise και τακτικών βαλλιστικών απειλών. Μπορεί επίσης να συνεργάζεται με διαφορετικούς αισθητήρες και ραντάρ στο πλαίσιο μιας ενιαίας δικτυοκεντρικής αρχιτεκτονικής.
Την ανώτερη βαθμίδα καλύπτει το David’s Sling της Rafael, το οποίο αναπτύχθηκε σε συνεργασία με τις ΗΠΑ. Προορίζεται για την αντιμετώπιση βαλλιστικών πυραύλων, πυραύλων cruise, αεροσκαφών, UAV και άλλων σύνθετων απειλών, ενώ αποτελεί ήδη βασικό επίπεδο της πολυστρωματικής αεράμυνας του Ισραήλ. Εντός του 2026 ολοκληρώθηκε νέα σειρά δοκιμών αναβάθμισής του, η οποία αξιοποίησε και την επιχειρησιακή εμπειρία από τις πρόσφατες συγκρούσεις.
Για την Ελλάδα, αυτή η διάταξη θα δημιουργήσει επάλληλες αμυντικές ζώνες. Ένας στόχος που θα διαπερνά ένα επίπεδο θα βρίσκεται στη συνέχεια εντός της περιοχής εμπλοκής του επόμενου.
Οι αλλαγές για το Αιγαίο
Η ουσιαστική μεταβολή δεν αφορά μόνο τη δυνατότητα κατάρριψης ενός στόχου. Χάρη στη συνεχή επιτήρηση, οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις θα μπορούν να αποκτούν πολύ νωρίτερα ολοκληρωμένη εικόνα της εναέριας δραστηριότητας στην ευρύτερη περιοχή.
Μαζικές απογειώσεις αεροσκαφών, πτήσεις UAV, μετακινήσεις πυραυλικών συστημάτων και άλλες εναέριες δραστηριότητες θα μπορούν να εντοπίζονται σε μεγαλύτερο βάθος και να ενσωματώνονται σε μια κοινή επιχειρησιακή εικόνα. Η δυνατότητα αυτή εξαρτάται από τη θέση, το ύψος, τη μορφολογία του εδάφους και τις επιδόσεις των αισθητήρων.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η αναφορά σε κάλυψη έως 65% της Τουρκίας. Δεν σημαίνει ότι ένας πύραυλος θα μπορεί να πλήξει τη συγκεκριμένη περιοχή, αλλά ότι το δίκτυο αισθητήρων θα μπορεί να παρέχει επιτήρηση σε πολύ μεγαλύτερο βάθος και έγκαιρη προειδοποίηση.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά πρόσθετη σημασία, καθώς το τελευταίο διάστημα η Άγκυρα έχει επαναφέρει το θέμα της στρατιωτικής παρουσίας στα νησιά του Αιγαίου. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν χαρακτήρισε «απειλή για την Τουρκία» τη στρατιωτικοποίηση νησιών που η τουρκική πλευρά θεωρεί αποστρατιωτικοποιημένα. Η Αθήνα απορρίπτει αυτή τη θέση ως νομικά αβάσιμη.
Από την πλευρά της, η Ελλάδα παρουσιάζει την Ασπίδα του Αχιλλέα ως αμυντικό σύστημα, με αποστολή την αποτροπή και την προστασία της επικράτειας απέναντι στη νέα γενιά απειλών.
Η ελληνική συμμετοχή των 700 εκατ. ευρώ
Το πρόγραμμα έχει και μια δεύτερη, ιδιαίτερα σημαντική διάσταση. Η συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας προβλέπεται να ξεπεράσει το 25%, ποσοστό που, σύμφωνα με το ΥΠΕΘΑ, αντιστοιχεί σε περισσότερα από 700 εκατ. ευρώ.
Επομένως, ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται στην εισαγωγή έτοιμων ισραηλινών συστημάτων. Ελληνική συμμετοχή προβλέπεται σε μέρος της ανάπτυξης, της ολοκλήρωσης και της τεχνολογικής υποστήριξης. Το συνολικό ύψος του αντιαεροπορικού προγράμματος υπερβαίνει ελαφρά τα 3 δισ. ευρώ.
Ξεχωριστή βαρύτητα έχει το ενιαίο Command and Control. Μετά τη δημόσια συζήτηση γύρω από τον πηγαίο κώδικα, η ισραηλινή πλευρά διευκρίνισε ότι θα μεταφερθεί τεχνογνωσία σε ελληνικές εταιρείες, προκειμένου να αναπτυχθεί ελληνικό λογισμικό για το κεντρικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου.
Τόσο ο ελληνικός κώδικας όσο και οι μελλοντικές τροποποιήσεις του θα παραμείνουν υπό ελληνικό έλεγχο. Πρόκειται για το λογισμικό που θα συνδέει τα SPYDER, BARAK MX, David’s Sling και τα υπόλοιπα μέσα, και όχι για παράδοση του ιδιόκτητου πηγαίου κώδικα καθενός από τα επιμέρους ισραηλινά οπλικά συστήματα.
Η μετάβαση από τους S-300 στη νέα δομή
Η αλλαγή αυτή συνεπάγεται σταδιακά και την απόσυρση μέρους της σημερινής δομής αεράμυνας. Ο Νίκος Δένδιας έχει χαρακτηρίσει τους S-300 «απερχόμενο τμήμα» του ελληνικού οπλοστασίου. Επιδίωξη είναι η αντικατάσταση παλαιότερων συστημάτων διαφορετικής προέλευσης από μια πιο ομοιογενή και, κυρίως, πλήρως διασυνδεδεμένη αρχιτεκτονική.
Η προσέγγιση αυτή διαφοροποιείται ουσιαστικά από το παρελθόν. Στη θέση ανεξάρτητων συστοιχιών, καθεμία από τις οποίες διαθέτει δικό της ραντάρ και λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό αυτόνομα, η Ελλάδα υιοθετεί ένα «system of systems». Σε αυτό, ραντάρ, πλοία, αεροσκάφη, επίγεια συστήματα και κέντρα διοίκησης θα ανταλλάσσουν δεδομένα σε συνεχή βάση.
Η ευρύτερη αμυντική συνεργασία με το Ισραήλ, σε συνδυασμό με τη χρήση αντίστοιχης ισραηλινής τεχνολογίας από την Κύπρο, προσφέρει πρόσθετες δυνατότητες συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο, η συμφωνία της 31ης Αυγούστου για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελεί συγκεκριμένα διακρατική συμφωνία Ελλάδας–Ισραήλ, ενώ το ελληνικό δίκτυο διοίκησης διατηρεί τον εθνικό του χαρακτήρα.
Το χρονοδιάγραμμα για την Ασπίδα του Αχιλλέα
Το χρονοδιάγραμμα έχει πλέον προσδιοριστεί. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργού Εθνικής Άμυνας, το σύνολο του συστήματος θα βρίσκεται σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία 35 μήνες μετά την έγκριση του Ιουλίου 2026, ενώ οι παραδόσεις θα γίνονται σταδιακά.
Με αυτά τα δεδομένα, η ολοκλήρωση αναμένεται περίπου το καλοκαίρι του 2029. Στο διάστημα που μεσολαβεί, η Ελλάδα θα εντάσσει σταδιακά στο ενιαίο σύστημα νέους αισθητήρες, ραντάρ, εκτοξευτές και λογισμικό.
Αυτό είναι ίσως το χαρακτηριστικό που καθιστά την «Ασπίδα του Αχιλλέα» κάτι πολύ σημαντικότερο από μία ακόμη μεγάλη εξοπλιστική προμήθεια. Η Ελλάδα δεν αποκτά απλώς τρεις νέους τύπους αντιαεροπορικών πυραύλων, αλλά δημιουργεί για πρώτη φορά ένα ενιαίο ψηφιακό δίκτυο αεράμυνας. Μέσα σε αυτό, το μέσο που θα εντοπίζει μια απειλή δεν θα είναι κατ’ ανάγκη και εκείνο που θα την αναχαιτίζει.
Όταν το σύστημα αποκτήσει την πλήρη επιχειρησιακή του μορφή, η παρακολούθηση του Αιγαίου και μεγάλου μέρους της Ανατολικής Μεσογείου θα γίνεται με εντελώς διαφορετικό τρόπο σε σχέση με σήμερα.
Ακολουθήστε το carsnews.gr στο Google News για να μαθαίνετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
