Τις τελευταίες εβδομάδες, ξένα μέσα ενημέρωσης κυκλοφορούν με τίτλους που κάνουν λόγο για «τέλος» του ορίου των 130 χλμ./ώρα στους αυτοκινητόδρομους. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πιο σύνθετη — και αφορά και την Ελλάδα.
Η συζήτηση ξεκίνησε με αφορμή την Ισπανία. Στον αυτοκινητόδρομο AP-7 στην Καταλωνία, σε ένα τμήμα περίπου 145 χιλιομέτρων ανάμεσα σε Maçanet de la Selva και El Vendrell, εφαρμόζεται πλέον σύστημα ελέγχου ταχύτητας που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη και μπορεί να επιτρέψει ταχύτητες έως 150 χλμ./ώρα.
Η ισπανική Γενική Διεύθυνση Κυκλοφορίας (DGT) περιγράφει το σύστημα ως μέρος της «επανάστασης της έξυπνης κυκλοφορίας». Στόχος του είναι η βελτίωση της ασφάλειας και της ροής των οχημάτων, με τα όρια να προσαρμόζονται ανάλογα με τον καιρό, την κυκλοφορία, την ώρα της ημέρας και την κατάσταση του οδοστρώματος.
Το κρίσιμο σημείο, που συχνά χάνεται στη μετάφραση, είναι ότι τα 150 χλμ./ώρα επιτρέπονται μόνο όταν οι συνθήκες είναι ιδανικές: καλός καιρός, περιορισμένη κίνηση και καλή ορατότητα. Αντίθετα, όταν οι καιρικές συνθήκες επιδεινώνονται ή υπάρχει συμφόρηση που μπορεί να επηρεάσει την ασφάλεια, το σύστημα μειώνει αυτόματα το όριο.
Στην πράξη, λοιπόν, δεν πρόκειται για «κατάργηση» ορίου ταχύτητας, αλλά για ένα δυναμικό μοντέλο που αυξάνει ή μειώνει συνεχώς την επιτρεπόμενη ταχύτητα, φτάνοντας ακόμη και στα 60 χλμ./ώρα όταν οι συνθήκες είναι δυσμενείς.
Τσεχία: Το πιλοτικό πρόγραμμα που ήδη παρατείνεται
Η Ισπανία δεν είναι η μόνη χώρα που δοκιμάζει τέτοιου είδους συστήματα. Στην Τσεχία, ο αυτοκινητόδρομος D3, σε τμήμα 50 χιλιομέτρων μεταξύ Tábor και České Budějovice, επιτρέπει ταχύτητες έως 150 χλμ./ώρα μέσω μεταβλητών ηλεκτρονικών πινακίδων.
Το συγκεκριμένο τμήμα επιλέχθηκε επειδή είναι σχετικά νέο και έχει λίγες στροφές, ενώ η λειτουργία του συστήματος ελέγχεται από το Εθνικό Κέντρο Κυκλοφοριακής Πληροφόρησης. Η πιλοτική εφαρμογή ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2025 και το Υπουργείο Μεταφορών αποφάσισε την παράτασή της έως το τέλος του 2026, προκειμένου να συγκεντρωθούν περισσότερα δεδομένα για την επίδρασή της στην οδική ασφάλεια και στη ροή της κυκλοφορίας.
Ωστόσο, και σε αυτή την περίπτωση τα συμπεράσματα δεν είναι μονοσήμαντα. Σύμφωνα με τον διευθυντή της Τροχαίας, δεν μπορεί ακόμη να ειπωθεί ότι το συγκεκριμένο τμήμα έχει γίνει αυτομάτως ασφαλέστερο εξαιτίας του αυξημένου ορίου.
Η άλλη όψη: Η Ευρώπη που μειώνει ταχύτητα
Την ώρα που ορισμένες χώρες δοκιμάζουν υψηλότερα όρια, στις Κάτω Χώρες συζητείται η μείωση του ορίου στα 100 χλμ./ώρα σε ορισμένα τμήματα δρόμων, με παράλληλη διατήρηση των 130 χλμ./ώρα σε άλλα. Η ίδια η Ισπανία έχει ήδη θεσπίσει όριο 30 χλμ./ώρα σε μεγάλο αριθμό αστικών δρόμων.
Το ευρωπαϊκό τοπίο, επομένως, δεν κινείται αποκλειστικά προς την αύξηση των ορίων. Αντίθετα, εξελίσσεται ταυτόχρονα προς διαφορετικές κατευθύνσεις, ανάλογα με τον τύπο του δρόμου και τους στόχους κάθε χώρας.
Η Ελλάδα: Πού βρισκόμαστε σήμερα
Στην Ελλάδα, από την 1η Ιανουαρίου 2026 εφαρμόζεται πλήρως το νέο πλαίσιο του νόμου 5209/2025, δηλαδή ο νέος ΚΟΚ. Τα όρια ταχύτητας παραμένουν στα 130 χλμ./ώρα στους αυτοκινητόδρομους, στα 110 χλμ./ώρα στις οδούς ταχείας κυκλοφορίας και στα 90 χλμ./ώρα στο υπόλοιπο εθνικό οδικό δίκτυο.
Δεν υπάρχει καμία επίσημη πρόθεση, ούτε διαδικασία σε εξέλιξη, για αύξηση αυτών των ορίων στο άμεσο μέλλον. Για να γίνει κατανοητό το γιατί, αρκεί να εξεταστούν οι προϋποθέσεις των ευρωπαϊκών πιλοτικών εφαρμογών: νέοι αυτοκινητόδρομοι με ελάχιστες στροφές, πυκνά συστήματα αισθητήρων και καμερών σε όλο το μήκος τους, συνεχής ηλεκτρονική επιτήρηση από κεντρικό κέντρο ελέγχου και δείκτες ατυχημάτων κοντά στους ευρωπαϊκούς μέσους όρους.
Στην Ελλάδα, παρότι καταγράφεται σταδιακή βελτίωση, οι αριθμοί των τροχαίων παραμένουν πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αυτό αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους για τη σύνταξη του νέου ΚΟΚ. Ο συγκεκριμένος νόμος δεν ανοίγει τον δρόμο για υψηλότερες ταχύτητες· αντιθέτως, προβλέπει κλιμακωτές κυρώσεις για μεγάλες υπερβάσεις και δίνει ιδιαίτερο βάρος στον έλεγχο μέσω καμερών.
Το ουσιαστικό συμπέρασμα
Όσα εφαρμόζονται σε Ισπανία και Τσεχία δεν συνιστούν «κατάργηση» των ορίων ταχύτητας. Πρόκειται για μετάβαση από το σταθερό στο δυναμικό όριο, δηλαδή σε ένα σύστημα που μπορεί να μειώσει την ταχύτητα στα 60 χλμ./ώρα ή να την αυξήσει έως τα 150 χλμ./ώρα, ανάλογα με τα δεδομένα που καταγράφουν οι αισθητήρες κάθε στιγμή.
Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Οδικής Ασφάλειας, ακόμη και αύξηση του ορίου κατά 10 χλμ./ώρα μπορεί να διπλασιάσει τον κίνδυνο ατυχήματος σε απαιτητικές συνθήκες, όπως η κακοκαιρία ή η πυκνή κυκλοφορία.
Η Ελλάδα του 2026 βρίσκεται ακόμη στη φάση τελειοποίησης των ελέγχων που ήδη προβλέπει ο νέος ΚΟΚ. Δεν πρόκειται μόνο για ζήτημα πρόθεσης ή φιλοσοφίας, αλλά για θέμα υποδομών, δεδομένων και οδηγικής κουλτούρας. Ο δρόμος προς δυναμικά όρια τύπου AP-7 παραμένει μακρύς και, πριν ανοίξει η συζήτηση για τα 150 χλμ./ώρα, πρέπει πρώτα να αντιμετωπιστεί η καθημερινή παραβίαση των 130 χλμ./ώρα που ήδη ισχύουν.
