24 Σεπτεμβρίου, 2026 10:08 -
Πολλά είναι τα ερωτήματα και τα παράπονα που δεχόμαστε από οδηγούς βενζινοκίνητων οχημάτων, οι οποίοι αποτελούν και την πλειοψηφία στην Ελλάδα. Η απάντηση συνδέεται με τον τρόπο λειτουργίας της ελληνικής οικονομίας. Το diesel δεν χρησιμεύει μόνο ως καύσιμο για τα ΙΧ, αλλά αποτελεί βασική λειτουργική δαπάνη για τα φορτηγά, τα επαγγελματικά οχήματα και μεγάλο τμήμα της εφοδιαστικής αλυσίδας. Μια απότομη ανατίμησή του μπορεί να μεταφερθεί γρήγορα στις τιμές των προϊόντων που αγοράζει ο καταναλωτής.
-
Χρειάζεται, ωστόσο, να ξεκαθαριστεί εξαρχής μια σημαντική διαφορά. Η κρατική επιδότηση καλύπτει όντως αποκλειστικά το diesel κίνησης. Αυτό δεν σημαίνει ότι η βενζίνη έχει μείνει χωρίς παρέμβαση, αφού παράλληλα εφαρμόζονται στα καύσιμα εκπτώσεις από τα διυλιστήρια.
Τον Σεπτέμβριο του 2026, η επιδότηση του Δημοσίου για το πετρέλαιο κίνησης ανέρχεται σε 8 λεπτά ανά λίτρο προ ΦΠΑ, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 10 λεπτά στην τελική τιμή. Το δημοσιονομικό κόστος για τον συγκεκριμένο μήνα εκτιμάται στα 30 εκατ. ευρώ. Από τον Απρίλιο, οπότε ξεκίνησε η παρέμβαση, η συνολική δαπάνη έχει φτάσει τα 211 εκατ. ευρώ. Η κυβέρνηση συνδέει ρητά το μέτρο με την προσπάθεια περιορισμού των επιπτώσεων του ενεργειακού κόστους στην εφοδιαστική αλυσίδα και στις τελικές τιμές.
Την ίδια ώρα, οι εκπτώσεις των διυλιστηρίων διαμορφώνονται σε περίπου 5 λεπτά ανά λίτρο για το diesel και περίπου 10 λεπτά ανά λίτρο για την απλή αμόλυβδη. Συνεπώς, η συνολική ελάφρυνση για το diesel φτάνει περίπου τα 15 λεπτά ανά λίτρο, ενώ για την αμόλυβδη περίπου τα 10 λεπτά, χωρίς η βενζίνη να λαμβάνει κρατική επιδότηση.
Γιατί το diesel έχει πιο «κρίσιμο» ρόλο στην οικονομία
Η βασική εξήγηση είναι ότι το πετρέλαιο κίνησης συμμετέχει πολύ περισσότερο στην παραγωγική και εμπορική αλυσίδα σε σχέση με τη βενζίνη. Τα βαρέα φορτηγά που εφοδιάζουν σούπερ μάρκετ και καταστήματα, τα οχήματα διανομής, καθώς και μεγάλο μέρος των επαγγελματικών στόλων, των λεωφορείων και των οχημάτων logistics συνεχίζουν να χρησιμοποιούν κυρίως diesel.
Στην Ελλάδα ο ρόλος του είναι ακόμη σημαντικότερος, καθώς οι χερσαίες εμπορευματικές μεταφορές στηρίζονται σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό στο οδικό δίκτυο. Σύμφωνα με τη Eurostat, τα φορτηγά ελληνικής ταξινόμησης εκτέλεσαν το 2024 περίπου 20,6 δισ. τονοχιλιόμετρα εμπορευματικού έργου. Την ίδια χρονιά, το αντίστοιχο έργο των ελληνικών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών ήταν κάτω από το 1 δισ. τονοχιλιόμετρα. Ακόμη και το 2025, παρά την αύξηση κατά 9,3%, οι σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές στην Ελλάδα παρέμειναν κάτω από το 1 δισ. τονοχιλιόμετρα. Η σύγκριση του οδικού με το σιδηροδρομικό εμπορευματικό έργο δείχνει, επομένως, ότι η εξάρτηση από τον δρόμο παραμένει συντριπτική.
Εδώ εντοπίζεται και η κρίσιμη οικονομική διάσταση. Η άνοδος της βενζίνης επιβαρύνει κυρίως τον οικογενειακό προϋπολογισμό και τις μετακινήσεις όσων οδηγούν βενζινοκίνητα αυτοκίνητα. Μια απότομη αύξηση του diesel, αντίθετα, επηρεάζει ταυτόχρονα τον οδηγό και το κόστος μεταφοράς ενός πακέτου γάλακτος, ενός κιβωτίου αναψυκτικών, ενός ανταλλακτικού αυτοκινήτου, ενός οικοδομικού υλικού ή οποιουδήποτε προϊόντος χρειάζεται να διανύσει εκατοντάδες χιλιόμετρα για να φτάσει στο κατάστημα.
Ο μεταφορέας δεν έχει τη δυνατότητα να απορροφά επ’ αόριστον μια μεγάλη ανατίμηση των καυσίμων. Μέρος της ενσωματώνεται στο μεταφορικό κόστος και στη συνέχεια μεταφέρεται στον προμηθευτή, στον έμπορο και, τελικά, στον καταναλωτή. Αυτήν ακριβώς την επίπτωση επιδιώκει να συγκρατήσει η στοχευμένη επιδότηση του diesel: όχι μόνο την επιβάρυνση στην αντλία, αλλά και τον κίνδυνο μιας δεύτερης αλυσίδας ανατιμήσεων στην οικονομία.
Η τρέχουσα συγκυρία καθιστά το θέμα ακόμη πιο ευαίσθητο. Τον Αύγουστο του 2026, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα έφτασε το 3,7%, ενώ στην Ευρωζώνη η ενέργεια σημείωνε ετήσια αύξηση 14,3%, συμβάλλοντας σημαντικά στην άνοδο του γενικού δείκτη τιμών.
Πόσο θα κόστιζε σήμερα χωρίς τις παρεμβάσεις
Τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών αποτυπώνουν πόσο οριακή έχει γίνει η κατάσταση. Στις 23 Σεπτεμβρίου, η μέση πανελλαδική τιμή της απλής αμόλυβδης 95 οκτανίων διαμορφωνόταν περίπου στα 2,198 ευρώ το λίτρο, ενώ το απλό diesel κίνησης είχε φτάσει στα 2,230 ευρώ το λίτρο. Το diesel, δηλαδή, έχει πλέον ξεπεράσει σε μέση τιμή ακόμη και την αμόλυβδη.
Με την προϋπόθεση ότι οι εκπτώσεις και οι επιδοτήσεις μεταφέρονται πλήρως στην τελική τιμή, χωρίς τα ισχύοντα μέτρα το diesel θα κόστιζε θεωρητικά περίπου 15 λεπτά περισσότερο, φτάνοντας κοντά στα 2,38 ευρώ το λίτρο με βάση τη σημερινή μέση τιμή. Για ένα φορτηγό που καταναλώνει 500 λίτρα, αυτή η διαφορά των 15 λεπτών σημαίνει πρόσθετη επιβάρυνση 75 ευρώ σε ένα μόνο γέμισμα. Σε κατανάλωση 5.000 λίτρων μέσα σε μία περίοδο, το επιπλέον κόστος φτάνει τα 750 ευρώ. Όταν πρόκειται για έναν μεγάλο επαγγελματικό στόλο, τα ποσά αυτά πολλαπλασιάζονται γρήγορα.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η φορολογική διάσταση. Στην Ελλάδα, ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης ανέρχεται σε 0,70 ευρώ ανά λίτρο για την αμόλυβδη και σε 0,41 ευρώ ανά λίτρο για το diesel κίνησης, πριν από την προσθήκη ΦΠΑ 24%. Θεωρητικά, επομένως, θα μπορούσε να επιλεγεί μια γενικότερη φορολογική ελάφρυνση και για τη βενζίνη. Μια τέτοια παρέμβαση, ωστόσο, θα είχε πολύ ευρύτερο πεδίο εφαρμογής, καθώς θα κάλυπτε εκατομμύρια ιδιωτικές μετακινήσεις, με αντίστοιχα υψηλότερο δημοσιονομικό κόστος.
Η κυβέρνηση ακολουθεί διαφορετική κατεύθυνση, διαθέτοντας δημόσιο χρήμα στο καύσιμο που θεωρεί ότι συνδέεται πιο άμεσα με την παραγωγή, τις μεταφορές και τις τιμές των αγαθών. Αυτό δεν αναιρεί τη σοβαρή επιβάρυνση που προκαλεί στα νοικοκυριά η άνοδος της τιμής της βενζίνης. Δείχνει, όμως, ότι στο πλαίσιο της οικονομικής πολιτικής το diesel αντιμετωπίζεται αυτή την περίοδο ως ένα είδος «συστημικού» κόστους: μια μεγάλη αύξηση της τιμής του δεν επιβαρύνει μόνο τη μετακίνηση ενός αυτοκινήτου, αλλά μπορεί να καταστήσει ακριβότερη τη μεταφορά σχεδόν του συνόλου των αγαθών της καθημερινής αγοράς. Έτσι εξηγείται γιατί τα επιπλέον 10 λεπτά κρατικής στήριξης κατευθύνονται στο diesel και όχι στην αμόλυβδη.
Ακολουθήστε το carsnews.gr στο Google News για να μαθαίνετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
