19 Σεπτεμβρίου, 2026 9:37 -
Συναγερμό έχει προκαλέσει η αποκάλυψη ότι ευαίσθητα εξαρτήματα μαχητικών F-35, που μεταφέρονταν από την Αυστραλία στις Ηνωμένες Πολιτείες για επισκευή, ακολούθησαν για άγνωστο λόγο διαφορετική διαδρομή και κατέληξαν στο Χονγκ Κονγκ. Η υπόθεση έχει κινητοποιήσει έντονα την Ουάσιγκτον, καθώς δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη απώλεια ανταλλακτικών, αλλά για μέρη ενός από τα πλέον προηγμένα και αυστηρά προστατευμένα οπλικά συστήματα παγκοσμίως.
-
Όπως αποκάλυψε αρχικά το Politico, επικαλούμενο τρεις ανθρώπους που γνωρίζουν την υπόθεση, τα εξαρτήματα αναχώρησαν από την Αυστραλία με τελικό προορισμό τις ΗΠΑ, όπου θα επισκευάζονταν. Ωστόσο, κατά τη μεταφορά τους μέσω του Ειρηνικού, η αποστολή παρεξέκλινε από την προγραμματισμένη πορεία και έφθασε στο Χονγκ Κονγκ. Μέχρι σήμερα παραμένει άγνωστο για ποιον λόγο άλλαξε η διαδρομή, ποιος έδωσε την εντολή και ποιος έχει τώρα στην κατοχή του το σύνολο των εξαρτημάτων.
Το F-35 Joint Program Office του αμερικανικού Πενταγώνου επιβεβαίωσε ότι έχει προκύψει πρόβλημα με αποστολή «μη λειτουργικών εξαρτημάτων F-35 Lightning II». Παράλληλα, ανέφερε ότι συνεργάζεται με τις αμερικανικές αρχές και τους βιομηχανικούς εταίρους για την ανάκτηση των μερών, τη διερεύνηση του συμβάντος και την καθιέρωση πρόσθετων δικλίδων ασφαλείας.
Ενημέρωση έχουν λάβει και οι αρμόδιες επιτροπές εθνικής ασφάλειας του αμερικανικού Κογκρέσου. Οι πρώτες ενημερώσεις στελεχών του Κογκρέσου από αξιωματούχους των υπουργείων Άμυνας και Εξωτερικών φέρεται να πραγματοποιήθηκαν ήδη από τον Ιούνιο.
Από την πλευρά της, η Lockheed Martin δεν έχει σχολιάσει λεπτομέρειες της συγκεκριμένης μεταφοράς, επικαλούμενη λόγους ασφαλείας. Τονίζει πάντως ότι τηρεί τους αμερικανικούς κανονισμούς για τη μεταφορά εξαρτημάτων και ότι οι αποστολές γίνονται με μέτρα που αποσκοπούν στην προστασία της ακεραιότητας του προγράμματος F-35 και της ασφάλειας των συμμάχων.
Το εξάρτημα που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία
Το στοιχείο που ανησυχεί περισσότερο είναι ότι μεταξύ των μερών που φέρεται να αγνοούνται περιλαμβάνεται μία από τις καλύπτρες του cockpit του F-35. Σε ένα μαχητικό stealth, η καλύπτρα δεν είναι απλώς ένα διαφανές «παρμπρίζ». Η σχεδίασή της, τα υλικά και οι ειδικές επιστρώσεις της συμβάλλουν στη συνολική προσπάθεια μείωσης του ηλεκτρομαγνητικού ίχνους του αεροσκάφους.
Οι πηγές του Politico αναφέρουν ότι η συγκεκριμένη καλύπτρα διαθέτει τεχνολογία stealth, στην οποία έχουν πρόσβαση οι ΗΠΑ και οι χώρες που μετέχουν στο πρόγραμμα. Αν ένας αντίπαλος αποκτούσε φυσική πρόσβαση σε ένα τέτοιο μέρος, θα μπορούσε θεωρητικά να εξετάσει τα υλικά, τις επιστρώσεις, τη δομή και τις τεχνικές κατασκευής του, επιχειρώντας αντίστροφη μηχανική.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η άφιξη του φορτίου στο Χονγκ Κονγκ έχει δημιουργήσει τόσο έντονη ανησυχία. Ως Ειδική Διοικητική Περιοχή της Κίνας, το Χονγκ Κονγκ συνδέεται στην προκειμένη περίπτωση με το ενδεχόμενο πρόσβασης κινεζικών αρχών ή άλλων κινεζικών φορέων στα εξαρτήματα, κάτι που αντιμετωπίζεται ως δυνητικό ζήτημα εθνικής ασφάλειας για τις ΗΠΑ.
Παρ’ όλα αυτά, έως αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει δημόσια απόδειξη ότι η κινεζική κυβέρνηση ή ο κινεζικός στρατός έχουν όντως παραλάβει ή εξετάσει τα συγκεκριμένα μέρη. Πρόκειται για ενδεχόμενο υπό διερεύνηση και όχι για επιβεβαιωμένο γεγονός.
Η ανησυχία στην Ουάσιγκτον έχει, ωστόσο, και ιστορικό υπόβαθρο. Σε προηγούμενα χρόνια, οι αμερικανικές αρχές είχαν διερευνήσει κυβερνοεπιθέσεις σε δεδομένα που αφορούν το F-35. Το 2015, η Κίνα είχε χαρακτηρίσει αβάσιμες και είχε απορρίψει τις κατηγορίες για κλοπή δεδομένων του προγράμματος, ενώ το Πεντάγωνο υποστήριζε τότε ότι τα απόρρητα στοιχεία του F-35 εξακολουθούσαν να είναι ασφαλή.
Το 2017 έγινε επίσης γνωστό ότι hacker είχε εισβάλει στο δίκτυο αυστραλιανού αμυντικού προμηθευτή, αφαιρώντας περίπου 30 GB μη διαβαθμισμένων δεδομένων. Σε αυτά περιλαμβάνονταν πληροφορίες για το Joint Strike Fighter και το P-8 Poseidon.
Επιπλέον, το 2022 το Πεντάγωνο είχε αναστείλει προσωρινά τις παραλαβές νέων F-35, αφού σε υποσύστημα του κινητήρα εντοπίστηκε μαγνήτης με κράμα κινεζικής προέλευσης. Τότε είχε αποσαφηνιστεί ότι το εξάρτημα δεν είχε δυνατότητα μετάδοσης πληροφοριών και δεν συνιστούσε επιχειρησιακό κίνδυνο. Το περιστατικό, ωστόσο, έφερε στο προσκήνιο την πολυπλοκότητα της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας του προγράμματος.
Οι δυσκολίες στην παρακολούθηση των ανταλλακτικών του F-35
Η τρέχουσα υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα όταν συνδυάζεται με τις επίσημες αμερικανικές εκθέσεις για την παρακολούθηση των ανταλλακτικών του F-35 σε όλο τον κόσμο. Το πρόγραμμα στηρίζεται σε μια εξαιρετικά σύνθετη διεθνή «δεξαμενή» ανταλλακτικών. Παρότι τα μέρη αποτελούν ιδιοκτησία της αμερικανικής κυβέρνησης, η διαχείρισή τους γίνεται σε μεγάλο βαθμό από τους κύριους κατασκευαστές και εργολάβους, με αποθέματα σε δεκάδες εγκαταστάσεις διεθνώς.
Ήδη το 2023, το αμερικανικό Government Accountability Office είχε προειδοποιήσει ότι το υπουργείο Άμυνας δεν είχε πλήρη εικόνα για τη θέση και την κατάσταση όλων των ανταλλακτικών του F-35. Σύμφωνα με την έκθεση, από τον Μάιο του 2018 είχαν καταγραφεί περισσότερες από ένα εκατομμύριο περιπτώσεις ανταλλακτικών ως χαμένων, κατεστραμμένων ή απολεσθέντων, με συνολική αξία άνω των 85 εκατ. δολαρίων. Την ίδια περίοδο, το Joint Program Office είχε εξετάσει τις συνθήκες για λιγότερο από το 2% των περιπτώσεων αυτών.
Ο αριθμός αυτός απαιτεί προσεκτική ανάγνωση: το «ένα εκατομμύριο» δεν υποδηλώνει ότι εξαφανίστηκαν ή εκλάπησαν ένα εκατομμύριο απόρρητα εξαρτήματα. Η συγκεκριμένη κατηγορία καλύπτει από μικρά υλικά και συνδετικά στοιχεία έως εξαρτήματα που χάθηκαν, έπαθαν ζημιά ή καταστράφηκαν. Το βασικό ζήτημα παραμένει, πάντως, η λειτουργία του συστήματος ελέγχου.
Ακόμη και σε μεταγενέστερη έκθεση του GAO, το 2026, τονίζεται ότι το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας συνέχιζε να αντιμετωπίζει προβλήματα στη διατήρηση πλήρους και ακριβούς καταλόγου ανταλλακτικών, στην επιβεβαίωση της τοποθεσίας τους και στην ενημέρωση των αντίστοιχων συστημάτων σε πραγματικό χρόνο. Σε ενημέρωση του Σεπτεμβρίου του 2026, μάλιστα, το GAO σημείωνε ότι ορισμένες παλαιότερες συστάσεις του για τη βελτίωση της λογοδοσίας και της παρακολούθησης των ανταλλακτικών παρέμεναν ανοικτές.
Η Αυστραλία βρίσκεται στο επίκεντρο της υπόθεσης και λόγω του κομβικού ρόλου της στη διεθνή παραγωγική αλυσίδα του F-35. Στο πρόγραμμα έχουν συμμετάσχει περισσότερες από 70 αυστραλιανές επιχειρήσεις, με συμβόλαια συνολικής αξίας άνω των 5 δισ. δολαρίων Αυστραλίας. Σύμφωνα με τη Lockheed Martin, κάθε F-35 που κατασκευάζεται φέρει εξαρτήματα αυστραλιανής παραγωγής.
Παράλληλα, η Βασιλική Αυστραλιανή Αεροπορία διαθέτει πλήρη στόλο F-35A. Η χώρα, επομένως, δεν είναι μόνο χρήστης του μαχητικού, αλλά και σημαντικός κόμβος για την παραγωγή και την υποστήριξή του.
Η υπόθεση εκτυλίσσεται, την ίδια ώρα, σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο για το F-35. Οι ΗΠΑ έχουν μόλις εγκρίνει, σε επίπεδο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, την πιθανή πώληση 48 F-35 και 49 κινητήρων στη Σαουδική Αραβία. Η συμφωνία μπορεί να ανέλθει στα 24,3 δισ. δολάρια, επαναφέροντας στο επίκεντρο το ζήτημα της προστασίας της αμερικανικής τεχνολογίας.
Η εξέλιξη παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, η οποία έχει ήδη προχωρήσει στην απόκτηση 20 F-35A, διατηρώντας δικαίωμα προαίρεσης για ακόμη 20 μαχητικά. Το ελληνικό πρόγραμμα βρίσκεται πλέον στο στάδιο της υλοποίησης και η παραγωγή των αεροσκαφών έχει ενταχθεί στο Lot 20.
Η παράδοση του πρώτου ελληνικού F-35 έχει προγραμματιστεί να γίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου θα πραγματοποιηθεί η εκπαίδευση του προσωπικού πριν από τη μεταφορά των μαχητικών στην Ελλάδα. Η Lockheed Martin προσδιορίζει την πρώτη παράδοση στα τέλη του 2028. Η άφιξη των πρώτων αεροσκαφών στην Ελλάδα αναμένεται αργότερα, αφού θα μεσολαβήσει η περίοδος εκπαίδευσης.
Η παρούσα υπόθεση δεν υποδηλώνει αλλαγή ή πρόβλημα στο ελληνικό πρόγραμμα. Φέρνει όμως στην επιφάνεια ένα θέμα που αφορά κάθε χρήστη του F-35: η εξάρτηση του μαχητικού από μια τεράστια διεθνή αλυσίδα παραγωγής, επισκευών και ανταλλακτικών καθιστά την ασφάλεια της εφοδιαστικής αλυσίδας μέρος της ίδιας της τεχνολογίας stealth.
Τα ερωτήματα στα οποία καλείται πλέον να απαντήσει η αμερικανική έρευνα είναι συγκεκριμένα: ποιος μετέβαλε τη διαδρομή της αποστολής, για πόσο διάστημα έμειναν τα εξαρτήματα στο Χονγκ Κονγκ, ποιος απέκτησε φυσική πρόσβαση σε αυτά και αν κάποιο από τα ευαίσθητα μέρη εξετάστηκε ή αντιγράφηκε. Μέχρι να υπάρξουν απαντήσεις, η εκδοχή ότι η Κίνα απέκτησε την τεχνολογία εξακολουθεί να αποτελεί ένα ιδιαίτερα σοβαρό ενδεχόμενο, αλλά όχι αποδεδειγμένο γεγονός.
Ακολουθήστε το newsauto.gr στο Google News για να μαθαίνετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
